Najważniejsze
- •Antybiotykooporność sprawia, że bakterie przestają reagować na leki, które wcześniej skutecznie leczyły zakażenia.
- •Niewłaściwe i nadmierne stosowanie antybiotyków przyspiesza rozwój oporności, ale odpowiedzialność za racjonalną terapię spoczywa zarówno na pacjentach, jak i lekarzach.
- •Antybiotyki działają na bakterie, a nie na wirusy, dlatego nie powinno się ich przyjmować samodzielnie ani modyfikować zaleconego czasu leczenia.
- •W 2024 roku zużycie antybiotyków w lecznictwie otwartym w Polsce wynosiło 21,2 DDD na 1000 mieszkańców dziennie, czyli więcej niż średnia dla UE/EOG.
- •Pełna ocena skali problemu wymaga aktualnych danych ECDC lub krajowego systemu monitorowania oraz informacji o różnicach między regionami.
Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu ostrzegł w komunikacie przed narastającą antybiotykoopornością, czyli zdolnością bakterii do opierania się działaniu leków. Uczelnia wskazała, że niewłaściwe i nadmierne stosowanie antybiotyków utrudnia leczenie zakażeń. Nie udało się ustalić dokładnej daty publikacji komunikatu.
Dr Olga Fedorowicz z Katedry i Zakładu Farmakologii Klinicznej UMW określiła antybiotykooporność jako „cichą pandemię naszych czasów”. Cytat pojawia się w materiałach mZdrowie, Nauka Wiara i „Poradnika Zdrowie”. Wszystkie trzy publikacje najpewniej powielają ten sam komunikat lub depeszę PAP. Nie ma niezależnego potwierdzenia nagrania ani autoryzowanego zapisu wypowiedzi. Nie odnaleziono też oryginalnego dokumentu na stronie UMW.
Przekaz przypisywany uczelni przypomina, że antybiotyki działają na bakterie, a nie na wirusy. Samodzielne przyjmowanie tych leków, stosowanie ich w przypadku infekcji wirusowych oraz skracanie lub zmienianie czasu terapii może prowadzić do niewłaściwego leczenia. Odpowiedzialność za racjonalną antybiotykoterapię nie dotyczy jednak wyłącznie pacjentów. Na decyzje lekarzy wpływają między innymi presja czasu, przeciążenie, oczekiwania chorych i ograniczony dostęp do diagnostyki. Materiały wskazują także na potrzebę opracowania krajowych wytycznych i programów racjonalnego stosowania antybiotyków.
Światowy Tydzień Wiedzy o Antybiotykooporności przypada w dniach 18–24 listopada. Antybiotykooporność jest częścią szerszego problemu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR), obejmującego także oporność wirusów, grzybów i pasożytów na właściwe dla nich leki.
Analiza Mroczkowskiej i współautorów, opublikowana w 2025 roku (DOI: 10.33073/pjm-2025-046), wskazuje, że w 2024 roku zużycie antybiotyków w lecznictwie otwartym w Polsce wynosiło 21,2 DDD na 1000 mieszkańców dziennie. To więcej niż średnia w Unii Europejskiej i Europejskim Obszarze Gospodarczym. Po pandemicznym spadku zużycie ponownie wzrosło, a udział antybiotyków z grupy Access wyniósł 57,3 proc. Dane nie potwierdzają jednak, że Polska znajduje się w pierwszej dziesiątce krajów Europy pod względem zużycia antybiotyków.
Pełna ocena sytuacji wymaga bezpośrednich danych z ECDC lub krajowego systemu monitorowania, a także informacji o skali problemu w poszczególnych regionach. Niewykorzystanych i przeterminowanych leków nie należy wyrzucać do kosza ani wylewać do kanalizacji. Trzeba sprawdzić lokalne punkty zbiórki, w tym wybrane apteki, które przyjmują takie odpady.
Najczęstsze pytania
Czym jest antybiotykooporność?▼
Czy antybiotyki leczą infekcje wirusowe?▼
Jak niewłaściwe stosowanie antybiotyków zwiększa oporność?▼
Kto odpowiada za racjonalną antybiotykoterapię?▼
Co zrobić z niewykorzystanymi lub przeterminowanymi antybiotykami?▼
Słownik pojęć
- Antybiotykooporność
- Zdolność bakterii do przetrwania i namnażania się mimo działania antybiotyków.
- AMR
- Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe, obejmująca między innymi oporność bakterii, wirusów, grzybów i pasożytów na właściwe dla nich leki.
- Antybiotykoterapia
- Leczenie zakażeń bakteryjnych za pomocą antybiotyków.
- DDD
- Defined Daily Dose, czyli zdefiniowana dawka dobowa stosowana jako jednostka pomiaru zużycia leków.
- Grupa Access
- Kategoria antybiotyków zalecanych przede wszystkim w leczeniu częstych zakażeń, z relatywnie mniejszym potencjałem selekcji oporności.
Najważniejsze dane i zalecenia dotyczące antybiotykooporności
| Obszar | Informacja |
|---|---|
| Zużycie antybiotyków w Polsce | 21,2 DDD na 1000 mieszkańców dziennie w lecznictwie otwartym w 2024 roku |
| Udział grupy Access | 57,3 proc. zużycia antybiotyków w lecznictwie otwartym w 2024 roku |
| Trend po pandemii | Po wcześniejszym spadku zużycie antybiotyków ponownie wzrosło |
| Prawidłowe stosowanie | Antybiotyki należy przyjmować zgodnie z zaleceniem i nie stosować ich na infekcje wirusowe |
| Utylizacja leków | Niewykorzystane i przeterminowane leki należy przekazywać do lokalnych punktów zbiórki |
Prawidłowe i niewłaściwe postępowanie z antybiotykami
Terapia zgodna z zaleceniem lekarza
Samodzielne rozpoczęcie antybiotyku
Stosowanie antybiotyku na infekcję wirusową
Przerwanie lub samodzielna zmiana terapii
Jak ograniczać antybiotykooporność?
Na podstawie artykułu oraz materiałów źródłowych; dane o zużyciu antybiotyków pochodzą z analizy Mroczkowskiej i współautorów opublikowanej w 2025 roku.
Oferty pracy w tej specjalizacji

Polacy lubią leki. Potrzebujemy walki z polipragmazją i postawienia na nowe kompetencje farmaceutów
Antybiotyki z grupy „Reserve” w pediatrii: doświadczenia kliniczne jednego ośrodka i wdrożenie programu racjonalnej antybiotykoterapii
European journal of pediatrics

