Najważniejsze
- •Zgłaszalność na bezpłatną mammografię w Polsce wynosi około 33 proc., podczas gdy cel Narodowej Strategii Onkologicznej to 60 proc., a próg populacyjny rekomendowany przez WHO – 70 proc.
- •W systemie NFZ pozostaje około 364 tys. niewykorzystanych terminów badań dla kobiet.
- •Pakiet rekomendacji zakłada m.in. imienne przypomnienia SMS i w Internetowym Koncie Pacjenta, większe zaangażowanie POZ oraz medycyny pracy, dodatkowy dzień wolny i wyznaczenie lidera systemu.
- •Program obejmuje kobiety w wieku 45–74 lat, nie wymaga skierowania ani opłat, jednak korzysta z niego tylko około co trzecia uprawniona pacjentka.
- •Autorzy propozycji czekają na stanowisko Ministerstwa Zdrowia i szczegółowe wyliczenia kosztów wdrożenia reform.
Przedstawiciele Sejmu, NFZ oraz organizacji pacjenckich przedstawili 14 września 2026 r. pakiet rekomendacji, które mają zwiększyć uczestnictwo Polek w profilaktyce raka piersi.
@CowZdrowiu
Mammografia wykryje nie tylko raka. Pomoże AI https://t.co/y8lZJrwKkm
Przedstawiciele Sejmu, Narodowego Funduszu Zdrowia oraz organizacji pacjenckich i lekarskich przedstawili 14 września 2026 roku pakiet rekomendacji systemowych, które mają zwiększyć uczestnictwo kobiet w profilaktyce raka piersi. Powodem interwencji jest niski wskaźnik zgłaszalności na bezpłatną mammografię. Wynosi on obecnie około 33 proc., podczas gdy cel wyznaczony w Narodowej Strategii Onkologicznej to 60 proc.
W systemie NFZ pozostaje obecnie około 364 tys. niewykorzystanych terminów na badania dla kobiet. Aktualny poziom zgłaszalności – wynoszący od 32,77 proc. do 33,5 proc. – odbiega nie tylko od celów krajowych, lecz także od zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia, która wyznaczyła próg populacyjny na poziomie 70 proc. Podczas spotkania z udziałem wicemarszałek Sejmu Moniki Wielichowskiej oraz wiceprezesa NFZ Marka Augustyna zaprezentowano dokument zawierający propozycje zmian w organizacji profilaktyki.
Kluczowe propozycje zmian w systemie
Autorzy pakietu postulują wdrożenie imiennych powiadomień SMS oraz komunikatów w Internetowym Koncie Pacjenta, które bezpośrednio przypomną o możliwości wykonania mammografii. Plan przewiduje również aktywne włączenie placówek podstawowej opieki zdrowotnej oraz lekarzy medycyny pracy w kierowanie pacjentek na diagnostykę. Wśród kluczowych propozycji znalazło się także przyznanie pracownicom dodatkowego dnia wolnego od pracy na badania profilaktyczne oraz wyznaczenie jednego lidera odpowiedzialnego za zarządzanie całym systemem.
Wykorzystanie programu bezpłatnej mammografii
Program bezpłatnej mammografii w Polsce obejmuje kobiety w wieku od 45 do 74 lat i nie wymaga skierowania lekarskiego. Mimo braku barier finansowych i formalnych badanie wykonuje jedynie co trzecia uprawniona pacjentka, co stanowi jeden z najniższych wyników w Unii Europejskiej. Dla porównania – w Holandii wskaźnik uczestnictwa kobiet w analogicznych programach przesiewowych sięga 80 proc.
Prezentowane statystyki NFZ nie uwzględniają świadczeń wykonywanych w sektorze prywatnym, a w publikacjach źródłowych występują rozbieżności dotyczące skali dotychczas wysłanych imiennych zaproszeń. Realizacja proponowanych reform wymaga teraz oficjalnego stanowiska Ministerstwa Zdrowia oraz przygotowania szczegółowych wyliczeń finansowych określających koszty wdrożenia zmian.
Porównanie poziomów zgłaszalności na badania profilaktyczne mammografii
| Wskaźnik / Podmiot | Poziom uczestnictwa (%) |
|---|---|
| Polska – obecna zgłaszalność | 32,8% – 33,5% |
| Narodowa Strategia Onkologiczna (cel) | 60,0% |
| Światowa Organizacja Zdrowia (WHO – cel) | 70,0% |
| Holandia – zgłaszalność | 80,0% |
Opracowanie własne na podstawie danych NFZ i WHO
Rak piersi - onkologia i plastyka - zaproszenie, prof. Dawid Murawa
Kluczowe filary rekomendowanych zmian w profilaktyce raka piersi
Rekomendacje zaprezentowane w Sejmie RP
Słownik pojęć
- Mammografia
- Rentgenowskie badanie piersi pozwalające na wykrycie zmian nowotworowych we wczesnym, bezobjawowym stadium.
- Narodowa Strategia Onkologiczna (NSO)
- Wieloletni rządowy program na lata 2020–2030, wyznaczający kierunki rozwoju opieki onkologicznej w Polsce.
- Programy przesiewowe (screening)
- Zorganizowane badania diagnostyczne prowadzone w bezobjawowej populacji w celu wczesnego wykrycia choroby.
- Internetowe Konto Pacjenta (IKP)
- Bezpłatna aplikacja rządowa dająca dostęp do historii leczenia, e-recept i e-skierowań.
- Profilaktyka populacyjna
- Działania mające na celu zapobieganie chorobom lub ich wczesne wykrywanie w skali całej populacji.
