Najważniejsze
- •Dziedziczne tło genetyczne może wpływać nie tylko na ryzyko zachorowania, ale też na to, jak nowotwór rozwija się po uszkodzeniu DNA.
- •W badaniu na myszach wszystkie zwierzęta otrzymały tę samą dawkę kancerogenu DEN, a mimo to guzy ewoluowały inaczej w zależności od szczepu.
- •We wszystkich analizowanych szczepach pojawiała się mutacja aktywująca szlak MAPK, ale dalszy przebieg nowotworzenia zależał od odziedziczonych wariantów genetycznych.
- •Wyniki sugerują, że skuteczność terapii uszkadzających DNA może zależeć od genetycznego tła pacjenta, nie tylko od samej mutacji napędzającej raka.
- •Potrzebne są dalsze badania, aby sprawdzić, na ile podobny mechanizm działa u ludzi i jak wykorzystać go w diagnostyce oraz leczeniu.
Naukowcy z Cambridge i Edynburga pokazali 27 lipca 2026 r., że dziedziczne geny wpływają na to, jak nowotwory rozwijają się po uszkodzeniu DNA.
Naukowcy z Uniwersytetu w Cambridge, Uniwersytetu w Edynburgu i innych ośrodków w Europie oraz USA poinformowali 27 lipca 2026 r., że dziedziczne geny mogą wpływać na ryzyko i przebieg rozwoju nowotworów po uszkodzeniu DNA. Wyniki kontrolowanego badania na myszach opublikowano w „Nature”.
Zespół przebadał cztery genetycznie różne szczepy myszy, które miały poziom podatności na raka wątroby zbliżony do zróżnicowania obserwowanego u ludzi. Każdej myszy podano jedną dawkę dietylnitrozaminy, czyli DEN, substancji rakotwórczej obecnej w dymie tytoniowym i niektórych przetworzonych produktach spożywczych. Zwierzęta były w tym samym wieku, miały 15 dni i żyły w identycznych warunkach laboratoryjnych.
Badacze sekwencjonowali genomy prawie 600 guzów. Analizowali też zmiany aktywności genów i porównywali tempo spontanicznego powstawania nowotworów u nieleczonych myszy. W ten sposób odtworzyli rozwój każdego guza od pierwszej mutacji, która uruchomiła proces nowotworzenia.
We wszystkich czterech szczepach guzy niemal zawsze rozwijały mutację aktywującą ten sam szlak sygnałowy MAPK, ważny dla wzrostu i różnicowania komórek. Jednocześnie nowotwory nie ewoluowały tak samo. Rodzaj mutacji napędzających rozwój guza zależał od odziedziczonego tła genetycznego myszy. Niektóre warianty genetyczne zmieniały też aktywność innych szlaków związanych z rakiem. W części przypadków naukowcy obserwowali także tendencję do podwojenia całego genomu, czyli skopiowania kompletu chromosomów.
Autorzy pracy podkreślili, że badanie daje bezpośrednie dowody na to, iż rak nie rozwija się wyłącznie pod wpływem przypadkowego uszkodzenia DNA i czynników środowiskowych. W tym eksperymencie wszystkie zwierzęta otrzymały tę samą dawkę czynnika rakotwórczego, a różnice w rozwoju nowotworów wiązały się z ich dziedzicznym podłożem.
Dotychczas badania nad genetyką raka koncentrowały się głównie na tym, jakie mutacje zwiększają ryzyko zachorowania. Nowe wyniki sugerują, że znaczenie może mieć także to, w jakim tle genetycznym te mutacje powstają i jak wpływają na dalszą ewolucję guza. To może mieć znaczenie dla przyszłych strategii przesiewowych i leczenia, zwłaszcza tam, gdzie stosuje się terapie uszkadzające DNA. Kolejne badania będą potrzebne, by ocenić, jak podobny mechanizm działa u ludzi.
Jak przebiegało badanie na myszach
Na podstawie opisu badania opublikowanego w 'Nature'.
Najważniejsze elementy badania nad wpływem dziedzicznych genów na rozwój nowotworów
| Element badania | Opis |
|---|---|
| Model badawczy | 4 genetycznie różne szczepy myszy |
| Ekspozycja | Jedna dawka diethylnitrosamine (DEN) |
| Wiek zwierząt | 15 dni |
| Liczba guzów do sekwencjonowania | Prawie 600 |
| Główny szlak mutowany w guzach | MAPK |
| Główny wniosek | Tło genetyczne wpływa na ewolucję nowotworu po uszkodzeniu DNA |
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu i opisanego badania.
Słownik pojęć
- DNA
- Nośnik informacji genetycznej; jego uszkodzenia mogą prowadzić do mutacji i rozwoju nowotworu.
- Diethylnitrosamine (DEN)
- Substancja rakotwórcza wykorzystywana w badaniach do wywoływania uszkodzeń DNA i raka, szczególnie w modelach zwierzęcych.
- Mutacja driverowa
- Zmiana genetyczna, która napędza rozwój nowotworu i daje komórkom przewagę wzrostową.
- Szlak MAPK
- Szlak sygnałowy ważny dla wzrostu, podziału i różnicowania komórek; jego nieprawidłowa aktywacja sprzyja nowotworzeniu.
- Sekwencjonowanie genomu
- Odczytanie pełnej sekwencji DNA, pozwalające wykrywać mutacje w komórkach nowotworowych.
- Podwojenie genomu
- Zjawisko, w którym komórka kopiuje cały zestaw chromosomów; może wspierać niestabilność genetyczną nowotworu.
