Najważniejsze
- •Słuchanie muzyki fortepianowej po ostrym stresie obniża tętno, poziom kortyzolu i potliwość szybciej niż dźwięki natury (np. szum wody).
- •Badanie fMRI przeprowadzone na 120 osobach wykazało, że ustrukturyzowana muzyka modyfikuje połączenia funkcjonalne między korą słuchową, wyspą a wzgórzem.
- •Efekt redukcji stresu występuje jedynie wtedy, gdy muzyka jest odtwarzana po wystąpieniu stresora, a nie prewencyjnie przed nim.
- •Odkrycie to stwarza nowe możliwości dla niefarmakologicznych metod regeneracji układu nerwowego w praktyce klinicznej.
Słuchanie muzyki fortepianowej po epizodzie ostrego stresu obniża tętno i poziom kortyzolu szybciej niż dźwięki natury. Dowodzą tego wyniki badania opublikowanego na łamach czasopisma „Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS).
Słuchanie ustrukturyzowanej muzyki fortepianowej po epizodzie ostrego stresu obniża tętno, poziom kortyzolu oraz potliwość skóry szybciej niż słuchanie dźwięków natury. Wyniki eksperymentu przeprowadzonego na grupie 120 osób opublikował 8 września 2026 roku zespół naukowców z Chińskiej Akademii Nauk oraz Rotman Research Institute w Toronto na łamach czasopisma „Proceedings of the National Academy of Sciences”.
Zespół pod kierunkiem prof. Yi Du z Instytutu Psychologii Chińskiej Akademii Nauk w Pekinie oraz Lei Zhanga z Rotman Research Institute przebadał 120 zdrowych, młodych dorosłych. Badacze podzielili uczestników na dwie równe, 60-osobowe grupy. Wszystkich badanych poddano procedurze wywołującej ostry stres poznawczy – polegała ona na rozwiązywaniu zadań matematycznych pod presją czasu z natychmiastową informacją zwrotną o błędach. Pierwsza grupa przechodziła testy behawioralne i fizjologiczne, natomiast druga odbyła procedurę wewnątrz skanera fMRI.
Wpływ muzyki na parametry fizjologiczne i pracę mózgu
Słuchanie muzyki fortepianowej bezpośrednio po zadaniu stresowym przyspieszyło spadek tętna, obniżyło potliwość skóry oraz poziom kortyzolu w ślinie skuteczniej niż szum wody o tej samej głośności. Naukowcy ustalili ponadto, że utwory fortepianowe odtwarzane przed wystąpieniem stresora nie wywoływały takiego efektu wyciszającego.
Badanie czynnościowym rezonansem magnetycznym wykazało dynamiczne zmiany w połączeniach funkcjonalnych mózgu badanych. Na wczesnym etapie regeneracji po stresie wzrosła komunikacja między korą słuchową a wyspą. W kolejnej fazie uczeni zarejestrowali zwiększenie przepływu sygnałów między wyspą a wzgórzem. Wyższa dynamika tych połączeń korelowała ze spadkiem wskaźników fizjologicznych i poprawą samopoczucia.
Zastosowanie dźwięków wody o identycznej głośności jako próby kontrolnej umożliwiło odseparowanie czasowej struktury muzyki od standardowego efektu relaksacyjnego. W organizmie człowieka wyspa odpowiada za odbiór sygnałów z wnętrza ciała, a wzgórze reguluje poziom ogólnego pobudzenia. Wykazane zmiany w komunikacji między tymi strukturami dowodzą, że ustrukturyzowana muzyka działa bezpośrednio na autonomiczny układ nerwowy, zamiast stanowić jedynie bodziec odwracający uwagę.
Perspektywy zastosowania w praktyce klinicznej
Autorzy badania wykluczyli z próby osoby z zaburzeniami lękowymi, depresją czy anhedonią muzyczną, a sam eksperyment dotyczył wyłącznie krótkotrwałego stresu poznawczego. Uzyskane wyniki wskazują jednak potencjalny kierunek wykorzystania ustrukturyzowanych bodźców dźwiękowych w projektowaniu niefarmakologicznych narzędzi wspierających regenerację układu nerwowego w praktyce klinicznej.
Mechanizm regeneracji po stresie pod wpływem muzyki fortepianowej
Porównanie wpływu bodźców dźwiękowych na regenerację po stresie
Muzyka fortepianowa (ustrukturyzowana)
Dźwięki natury (szum wody)
Słownik pojęć
- Kortyzol
- Główny ludzki hormonu stresu z grupy glikokortykoidów, wydzielany przez korę nadnerczy w odpowiedzi na stres fizyczny lub psychiczny.
- fMRI
- Funkcjonalny rezonans magnetyczny – technika neuroobrazowania wykorzystująca zmiany w przepływie krwi do pomiaru aktywności poszczególnych obszarów mózgu.
- Wyspa (insula)
- Struktura w korze mózgowej odpowiedzialna za interocepcję, czyli odbiór i przetwarzanie sygnałów czuciowych płynących z wnętrza organizmu.
- Wzgórze (thalamus)
- Struktura podkorowa mózgu pełniąca rolę stacji przekaźnikowej dla informacji czuciowych oraz regulująca poziom czuwania i ogólnego pobudzenia organizmu.
- Autonomiczny układ nerwowy
- Część układu nerwowego kierująca pracą narządów wewnętrznych bez udziału woli (dzieli się na część współczulną i przywspółczulną).
- Anhedonia muzyczna
- Niezdolność do odczuwania przyjemności ze słuchania muzyki przy zachowanej zdolności jej percepcji i odczuwania przyjemności z innych bodźców.
