Najważniejsze
- •D+Q, czyli połączenie dasatynibu i kwercetyny, w badaniu na myszach spowodowało istotne uszkodzenia mózgu, zwłaszcza utratę mieliny.
- •Efekt był widoczny zarówno u młodych, jak i starszych zwierząt, a nawet silniejszy u młodych myszy.
- •Zmiany dotyczyły oligodendrocytów i komórek glejowych, które nie obumierały, lecz wracały do bardziej niedojrzałego stanu.
- •Obraz uszkodzeń przypominał niektóre cechy obserwowane po chemioterapii oraz w stwardnieniu rozsianym.
- •Wyniki podważają założenie o pełnym bezpieczeństwie senolityków i wskazują, że ich stosowanie poza kontrolą badań klinicznych wymaga ostrożności.
Badanie Uniwersytetu Connecticut wykazało, że lek przeciwstarzeniowy D+Q uszkodził mielinę w mózgach myszy.
Naukowcy z Uniwersytetu Connecticut opublikowali 27 maja 2026 roku wyniki badania, które pokazują, że połączenie dasatynibu i kwercetyny, znane jako D+Q, spowodowało u myszy poważne uszkodzenia mózgu. W doświadczeniach wzięły udział zarówno młode zwierzęta w wieku 6–9 miesięcy, jak i starsze myszy mające 22 miesiące.
Badacze stwierdzili przede wszystkim znaczną utratę mieliny, czyli osłonki otaczającej włókna nerwowe i ułatwiającej przewodzenie sygnałów w mózgu oraz całym układzie nerwowym. Zmiany były wyraźne w spoidle wielkim, jednej z głównych struktur łączących obie półkule mózgu. Autorzy zwracają uwagę, że uszkodzenia dotyczyły także komórek glejowych odpowiedzialnych za tworzenie i utrzymanie mieliny.
W analizie komórkowej naukowcy zauważyli, że oligodendrocyty nie obumierały, lecz wracały do bardziej niedojrzałego stanu. Towarzyszyły temu zaburzenia metabolizmu komórkowego. Stephen Crocker z UConn School of Medicine powiedział, że po podaniu tego koktajlu „mielina ulega uszkodzeniu i znika”, a efekt był nawet silniejszy u młodych zwierząt niż u starszych.
Autorzy badania wskazują, że taki obraz zmian przypomina uszkodzenia obserwowane u osób leczonych chemioterapią, opisywane jako „chemo brain”, a także cechy kojarzone ze stwardnieniem rozsianym. W materiale źródłowym zaznaczono, że zmienione komórki były podobne do populacji opisanej wcześniej u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, co może mieć znaczenie dla dalszych badań nad tą chorobą.
D+Q to eksperymentalne połączenie leków, które zyskało popularność w badaniach nad starzeniem się, ponieważ należy do grupy tak zwanych senolityków, czyli związków mających usuwać stare i uszkodzone komórki. Wcześniejsze prace wiązały tę strategię z potencjalnymi korzyściami w różnych schorzeniach, ale nowe wyniki stawiają pod znakiem zapytania bezpieczeństwo takiego podejścia, zwłaszcza poza kontrolą badań klinicznych.
W opublikowanym materiale nie podano dokładnych dawek zastosowanych w eksperymencie ani tego, jak wyniki z myszy przekładają się na ludzi. Nie zmienia to faktu, że badanie może wpłynąć na dalsze testy D+Q, zwłaszcza te prowadzone z myślą o terapii starzenia się i zastosowaniach off-label. Kolejne prace mają ustalić, czy uszkodzone komórki można pobudzić do naprawy i czy podobny mechanizm da się wykorzystać w badaniach nad stwardnieniem rozsianym.
Jak D+Q wpłynęło na mózg myszy?
Na podstawie badania Uniwersytetu Connecticut opublikowanego 27 maja 2026 r.
Słownik pojęć
- dasatynib
- Lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów kinazy tyrozynowej; w badaniach bywa testowany także poza onkologią.
- kwercetyna
- Naturalny związek roślinny należący do flawonoidów, badany m.in. pod kątem działania przeciwzapalnego i senolitycznego.
- senolityki
- Związki, których celem jest usuwanie starych, uszkodzonych lub „zestarzałych” komórek z tkanek.
- mielina
- Osłonka otaczająca włókna nerwowe, przyspieszająca i stabilizująca przewodzenie impulsów nerwowych.
- oligodendrocyty
- Komórki układu nerwowego odpowiedzialne za tworzenie i utrzymanie mieliny w ośrodkowym układzie nerwowym.
- spoidło wielkie
- Duża struktura nerwowa łącząca obie półkule mózgu, umożliwiająca komunikację między nimi.
- off-label
- Stosowanie leku poza wskazaniami lub schematem zatwierdzonym w oficjalnej rejestracji.
