Dlaczego USA znoszą zakaz wiz dla lekarzy, ale nie dla naukowców? Analiza decyzji

Administracja prezydenta Donalda Trumpa po cichu zniosła zamrożenie w rozpatrywaniu wniosków wizowych i o zielone karty dla lekarzy pochodzących z 39 krajów uznanych za wysokiego ryzyka. Zmiana, która nastąpiła w ostatnim tygodniu kwietnia 2026 r., nie obejmuje innych grup imigrantów, takich jak naukowcy czy przedsiębiorcy, dla których pauza pozostaje w mocy. USCIS zaktualizował swoją stronę internetową, informując, że wnioski lekarzy nie podlegają już zamrożeniu. Departament Bezpieczeństwa Krajowego (DHS) potwierdził tę zmianę w oświadczeniu, podkreślając, że procedury screeningu wobec tych aplikantów pozostają wzmocnione. Wyjątek dotyczy lekarzy z krajów objętych proklamacją prezydencką z 16 grudnia 2025 r., która weszła w życie 1 stycznia 2026 r. i rozszerzyła wcześniejsze ograniczenia z 19 do 39 państw, w tym Iranu, Afganistanu i Wenezueli. Decyzja zapadła po miesiącach presji ze strony środowiska medycznego. Ponad 20 stowarzyszeń lekarskich, w tym reprezentujących lekarzy rodzinnych, neurologów i pediatrów, wysłało w kwietniu list do administracji, wzywając do wprowadzenia wyjątku. Organizacje wskazywały, że lekarze wykształceni za granicą stanowią 23 proc. licencjonowanych lekarzy w USA, a 64 proc. z nich pracuje w regionach z niedoborem kadr. Według danych cytowanych w liście blisko 21 mln Amerykanów mieszka w miejscach, gdzie co najmniej połowa lekarzy to lekarze zagraniczni. Skala niedoboru lekarzy w USA jest znaczna. Association of American Medical Colleges (AAMC) szacowało w 2024 r. liczbę wakatów na 65 tys., prognozując wzrost do 86 tys. w 2036 r. Federalna agencja HRSA podaje jeszcze wyższą liczbę – deficyt rzędu 141 tys. lekarzy do 2038 r. Mimo wyjątku niepewność wśród lekarzy pozostaje. Libijski pulmonolog dr Faysal Alghoula, który – według własnych deklaracji – opiekuje się około 1000 pacjentów w południowo-zachodniej Indianie, czeka na rozpatrzenie wniosku o zieloną kartę. Jego obecna wiza wygasa we wrześniu 2026 r. Data ta nie została jednak potwierdzona w dokumentacji urzędowej. „Wciąż boję się iść na rozmowę” – powiedział Alghoula, wskazując na doniesienia o zatrzymaniach imigrantów podczas wizyt w urzędach imigracyjnych. Sprawa irańskiej radiolog dr Zahry Shokri Varniab pokazuje, że wyjątek nie pomógł wszystkim. Jej wniosek o zieloną kartę został odrzucony po tym, jak sąd federalny nakazał jego rozpatrzenie. 33-letnia lekarka uważa, że była to zemsta za pozew, jednak rządowi prawnicy wskazali na niezgodności w jej aplikacji dotyczące planów kariery. Jej subiektywne przekonanie o odwecie nie zostało poparte dowodami. Pauza w dalszym ciągu dotyka tysiące innych imigrantów. Kaveh Javanshirjavid, irański naukowiec przebywający w USA od siedmiu lat, nie może rozpocząć pracy w laboratorium z powodu wstrzymania rozpatrywania wniosku o zezwolenie na zatrudnienie. „Całe moje życie zawisło w próżni” – skomentował. Administracja uzasadniła wprowadzenie zamrożenia potrzebą wzmocnienia screeningu po incydencie, w którym afgański obywatel postrzelił dwóch żołnierzy Gwardii Narodowej. DHS nie odpowiedział na pytania o szczegóły wdrażania wyjątku ani o liczbę lekarzy, których dotyczy. Rzecznik American Academy of Family Physicians poinformował, że „kilku” lekarzy zgłosiło się po pomoc, ale dokładne dane nie są znane. Wyjątku nie poprzedziła żadna formalna zapowiedź. Dla tysięcy naukowców i przedsiębiorców z 39 krajów oznacza to kontynuację życia w zawieszeniu – bez możliwości legalnej pracy, ubezpieczenia zdrowotnego czy wyjazdu za granicę.