Biskupi UE apelują o zmianę podejścia do zdrowia psychicznego: samotność priorytetem, w centrum godność osoby

Komisja Konferencji Episkopatów Unii Europejskiej (COMECE) opublikowała 7 maja 2026 r. dokument „Mental health in Europe. A call for care”, w którym apeluje do instytucji UE o polityki zdrowia psychicznego oparte na godności osoby, ochronie życia i wzmacnianiu wspólnot. Tekst przygotowała Komisja Etyczna COMECE jako programowy wkład Kościoła katolickiego w debatę o narastającym kryzysie psychicznym w Europie. Jest on adresowany do unijnych decydentów oraz innych aktorów życia publicznego. COMECE, reprezentująca konferencje episkopatów państw Unii wobec instytucji unijnych, przypomina w dokumencie, że zdrowia psychicznego nie można sprowadzać wyłącznie do kwestii klinicznej czy technicznej. Autorzy odwołują się do zasad katolickiej nauki społecznej – godności osoby ludzkiej, dobra wspólnego i solidarności – i podkreślają, że każda osoba, zwłaszcza doświadczająca samotności, bezbronności lub marginalizacji, posiada wewnętrzną godność. Dokument ma charakter opiniodawczy i nie jest aktem prawnym. Tekst ukazał się w trakcie Europejskiego Tygodnia Zdrowia Psychicznego (4–8 maja), koordynowanego przez organizację Mental Health Europe pod hasłem „Stronger together to build an inclusive community”. Biskupi wpisują swoje rekomendacje w szerszy proces rozwijania polityk zdrowia psychicznego w UE, obejmujących profilaktykę, wczesną interwencję, leczenie i redukcję stygmatyzacji. Włoska wersja Vatican News wskazuje, że to narastające wyzwania skłoniły Unię i państwa członkowskie do wzmacniania ram prawnych w tym obszarze. COMECE wymienia „szeroką gamę wzajemnie powiązanych wyzwań” w zakresie zdrowia psychicznego: depresję, lęk i zaburzenia nastroju, traumy, izolację społeczną, uzależnienia związane z używaniem substancji, psychospołeczne skutki migracji, digitalizację, kryzysy humanitarne, starzenie się populacji, niepewne warunki pracy oraz samobójstwa. Zdaniem autorów odpowiedź musi mieć charakter systemowy i obejmować działania na różnych poziomach polityk publicznych, przy jednoczesnym wzmocnieniu lokalnych środowisk wsparcia. Szczególne miejsce zajmuje w dokumentcie problem samotności. COMECE apeluje, by uznać ją za priorytet zdrowia publicznego i przeciwdziałać jej przez wzmacnianie rodzin oraz lokalnych „wspólnot troski”, w tym wspólnot religijnych. Biskupi podkreślają, że sieci oparte na wspólnocie i inspirowane wiarą mogą zapobiegać izolacji i wykluczeniu oraz że „nikt nie powinien pozostawać sam ze swoim cierpieniem”. Autorzy odnoszą się także do roli technologii cyfrowych. Zwracają uwagę, że cyfryzacja wpływa na zdrowie psychiczne, a rozwiązania technologiczne powinny wspierać, a nie zastępować autentyczne relacje międzyludzkie. Postulują ochronę prywatności i lepsze zabezpieczenie osób wrażliwych przed szkodliwymi skutkami niekontrolowanej digitalizacji. COMECE akcentuje konieczność większego wsparcia dla rodzin i opiekunów, w szczególności kobiet, które często pełnią główne role opiekuńcze. Dokument wskazuje rodzinę jako „podstawową wspólnotę troski”, kluczową dla równowagi psychicznej jej członków. Osobny blok zaleceń dotyczy migrantów i uchodźców: biskupi apelują o polityki sprzyjające integracji społecznej, jedności rodzin, nauki języka i wsparcia opartego na wspólnocie, z naciskiem na opiekę „sensytywną na traumę” dla dzieci i młodzieży uchodźczej. W całym tekście powraca motyw ochrony życia „od poczęcia do naturalnej śmierci” jako zasady jednoczącej podejście do zdrowia psychicznego. COMECE wzywa do „czujności etycznej wobec surogacji” oraz do rozwijania współczującej, duchowo wrażliwej opieki u kresu życia, zamiast redukowania wartości życia do kryteriów użyteczności. W streszczeniach dokumentu nie pojawiają się jednak konkretne dane statystyczne ani odniesienia do raportów WHO, Eurostatu czy OECD. Instytucje UE – Komisja Europejska, Parlament Europejski i Rada UE – nie odniosły się dotąd publicznie do propozycji COMECE. Biskupi zapowiadają wykorzystanie dokumentu w dalszym dialogu z unijnymi decydentami, a praktyczne znaczenie tego tekstu dla kształtu polityk zdrowia psychicznego będzie zależeć od tego, na ile postulaty dotyczące wspólnot, migracji i bioetyki znajdą odzwierciedlenie w przyszłych inicjatywach legislacyjnych i programach zdrowotnych.