Najważniejsze
- •Badanie UCLA sugeruje, że przewaga ręki dominującej wynika głównie z wieloletniej praktyki, a nie z wrodzonej przewagi jednej półkuli mózgu.
- •W prostych ruchach sięgania obie ręce działały podobnie; różnice pojawiały się dopiero przy zadaniach wymagających precyzyjnego prowadzenia po złożonej trajektorii, jak przy używaniu narzędzi.
- •Eksperyment z pisaniem długopisem przymocowanym do łokcia pokazał, że przewaga strony dominującej znika, gdy obie strony mają zbliżone doświadczenie treningowe.
- •Wyniki mogą mieć znaczenie dla rehabilitacji po udarach i planowania treningu motorycznego, ponieważ sugerują większą plastyczność umiejętności ruchowych niż zakładano.
- •Autorzy rozdzielają pojęcia preferencji ręki i faktycznej dominacji sprawności, wskazując, że to nie to samo zjawisko.
Badanie UCLA opublikowane 30 czerwca 2026 roku wykazało, że dominacja jednej ręki wynika głównie z praktyki, a nie z wrodzonej przewagi jednej półkuli mózgu.
Naukowcy z UCLA poinformowali 30 czerwca 2026 roku, że przewaga ręki dominującej w takich zadaniach jak pisanie, rzucanie czy używanie narzędzi wynika przede wszystkim z praktyki. Badanie opublikowane w Proceedings of the National Academy of Sciences sugeruje, że nie chodzi o wrodzoną przewagę jednej półkuli mózgu nad drugą w kontroli ruchu.
Zespół kierowany przez neurologa dr. Ahmeta Araca z UCLA sprawdził, jak działają obie ręce w różnych warunkach. Uczestnicy wykonywali zadania ruchowe z użyciem obu kończyn, a badacze śledzili ich ruchy w trójwymiarze za pomocą kamer motion-capture. W jednym z testów osoby badane sięgały do celu w trzech wariantach: przy zwykłym ruchu, z czterofuntowym obciążeniem na nadgarstku oraz z lekkim kijem przymocowanym do przedramienia, który miał imitować użycie narzędzia.
W prostym sięganiu, także wtedy, gdy ruch był fizycznie utrudniony przez dodatkowy ciężar, wydajność ręki dominującej i niedominującej pozostawała zbliżona. Różnica pojawiała się dopiero wtedy, gdy zadanie wymagało precyzyjnego prowadzenia obiektu po zakrzywionej trajektorii, podobnej do tej potrzebnej przy korzystaniu z narzędzi. Wtedy ręka dominująca wyraźnie wypadała lepiej.
W drugim eksperymencie uczestnicy pisali litery i cyfry najpierw zwykłym długopisem, a potem długopisem przyklejonym do łokcia. W tej konfiguracji przewaga strony dominującej całkowicie znikała. Oba łokcie początkowo pisały równie słabo, a po treningu poprawiały wyniki w podobnym tempie.
W badaniach uczestniczyli także współautorzy z Johns Hopkins University i Santa Fe Institute. Autorzy pracy podkreślają, że ich wyniki przeczą starej hipotezie, według której dominująca półkula ma z natury lepsze zdolności do sterowania ruchem. Według UCLA bardziej trafne jest wyjaśnienie, że człowiek przez lata ćwiczy ruchy związane z narzędziami, pisaniem i innymi codziennymi czynnościami po jednej stronie ciała.
Dotychczasowe badania pokazywały, że preferencja jednej strony może pojawiać się jeszcze przed narodzinami. Nowa praca rozdziela jednak samą preferencję od faktycznej przewagi sprawności. To ważne także dla rehabilitacji po udarach, gdzie pacjenci uczą się odzyskiwać kontrolę nad ruchem. Jeśli przewaga ręki dominującej wynika głównie z praktyki, a nie z trwałej różnicy biologicznej, może to zmieniać sposób planowania terapii i treningu motorycznego.
Jak ujawnia się dominacja ręki według badania UCLA
Na podstawie badania UCLA opisanego 30.06.2026 w PNAS oraz doniesień wtórnych.
Najważniejsze elementy badania UCLA o dominacji ręki
| Element badania | Warunek | Wynik |
|---|---|---|
| Sięganie do celu | Ruch zwykły | Obie ręce działały podobnie |
| Sięganie do celu | Z obciążeniem 4 funty na nadgarstku | Brak wyraźnej przewagi ręki dominującej |
| Sięganie do celu | Z lekkim kijem na przedramieniu | Ręka dominująca wypadała lepiej |
| Pisanie | Zwykły długopis | Przewaga strony dominującej była widoczna |
| Pisanie | Długopis przyklejony do łokcia | Przewaga zniknęła; obie strony pisały podobnie słabo |
| Pisanie po treningu | Ćwiczenie obu łokci | Oba łokcie poprawiały wyniki w podobnym tempie |
Na podstawie opisu badania UCLA oraz doniesień GeneOnline News i Neuroscience News z 30.06.2026.
Słownik pojęć
- Ręka dominująca
- Strona ciała, której najczęściej używamy do precyzyjnych czynności, takich jak pisanie czy rzucanie.
- Dominacja ruchowa
- Faktyczna przewaga sprawności jednej kończyny nad drugą w określonych zadaniach.
- Półkula mózgu
- Jedna z dwóch części mózgu; w starszych teoriach miała decydować o przewadze jednej ręki.
- Motion capture
- Technika rejestracji ruchu w trzech wymiarach za pomocą kamer i znaczników.
- Trajektoria
- Tor, po którym porusza się ręka lub obiekt podczas ruchu.
- Rehabilitacja poudarowa
- Terapia przywracająca sprawność ruchową po udarze mózgu.
- Plastyczność mózgu
- Zdolność układu nerwowego do uczenia się i zmieniania działania pod wpływem doświadczenia.
