Zaskakujące wyniki badania: test źrenicy jako wskaźnik świadomości pacjentów po ciężkim urazie mózgu!

Naukowcy przedstawili na Kongresie Europejskiej Akademii Neurologii 2026 test, który w 13 sekund ocenia reakcję źrenicy na zgaśnięcie światła i może przewidywać odzyskanie świadomości u pacjentów z ciężkimi uszkodzeniami mózgu. Badanie przeprowadzili specjaliści z Copenhagen University Hospital i Technical University of Denmark.

W badaniu wzięło udział 250 pacjentów z zaburzeniami świadomości po urazach mózgu oraz 30 zdrowych osób z grupy kontrolnej. U pacjentów wykonywano codzienne testy pupillometryczne i standardowe oceny neurologiczne przez okres do 20 dni pobytu na oddziale intensywnej terapii. Kluczowym wskaźnikiem okazała się latencja reakcji na zgaśnięcie światła, czyli LOR, a nie dotychczas stosowane parametry skupione na natychmiastowej reakcji źrenicy na bodziec.

Autorzy badania podają, że LOR niezależnie przewidywała poprawę świadomości widoczną tydzień później. Zależność utrzymywała się po uwzględnieniu wyjściowego stanu neurologicznego, czasu od urazu, stosowania sedacji i rodzaju uszkodzenia mózgu. Co ważne, wynik nie był powiązany z bieżącą reakcją pacjenta w dniu badania, co sugeruje, że test może ujawniać potencjał poprawy niewidoczny w zwykłym badaniu przy łóżku chorego.

Badacze wskazali też, że najsilniejszy związek obserwowano u pacjentów nieprzyjmujących leków sedujących oraz u chorych z uszkodzeniem anoksyczno-ischemicznym, czyli po niedotlenieniu i zaburzeniu przepływu krwi w mózgu. Sami autorzy zaznaczają jednak, że te wyniki mają charakter wstępny i wymagają potwierdzenia w większych badaniach.

Nowa metoda opiera się na sprzęcie, który już funkcjonuje w wielu oddziałach intensywnej terapii. Ręczny pupilometr rejestruje reakcję źrenicy szybciej, niż jest ona widoczna gołym okiem, a cały pomiar trwa 13 sekund na każde oko. To oznacza, że wdrożenie takiego badania mogłoby nie wymagać dużych zmian organizacyjnych ani kosztownych inwestycji.

Obecnie lekarze korzystają m.in. z Neurological Pupil Index i standardowej oceny odruchu źrenicznego, ale te metody nie zawsze pozwalają przewidzieć, którzy pacjenci odzyskają świadomość. Nowy test pokazuje, że uwzględnienie późnej fazy reakcji źrenicy może dostarczyć dodatkowej informacji o rokowaniu. W praktyce może to mieć znaczenie dla planowania leczenia w OIT i dla rozmów z rodzinami pacjentów. Zanim jednak test trafi do rutynowego użycia, potrzebne są większe badania wieloośrodkowe.