Najważniejsze
- •Zaburzenia węchu najczęściej mają podłoże laryngologiczne, poinfekcyjne lub są związane ze starzeniem się organizmu.
- •Osłabienie węchu może być też wczesnym sygnałem chorób neurologicznych, m.in. Parkinsona, Alzheimera czy następstw urazów czaszkowo-mózgowych.
- •Diagnostyka obejmuje wywiad, badanie laryngologiczne, a w razie potrzeby tomografię zatok lub rezonans magnetyczny głowy.
- •Po infekcjach wirusowych pomocny bywa trening węchowy prowadzony regularnie przez co najmniej 12 tygodni.
- •Utrata węchu wpływa nie tylko na jakość życia, ale też na bezpieczeństwo i może wiązać się z obniżeniem nastroju.
Dr Grażyna Zwolińska opisała przyczyny, diagnostykę i leczenie zaburzeń węchu, wskazując m.in. infekcje, COVID-19, wiek i choroby neurologiczne.
Dr med. Grażyna Zwolińska w artykule opublikowanym 5 czerwca 2026 roku na stronie mp.pl opisała najczęstsze przyczyny zaburzeń i utraty węchu oraz możliwości leczenia. Najczęściej problem wiąże się z chorobami laryngologicznymi, infekcjami dróg oddechowych, w tym COVID-19, a także ze starzeniem się organizmu. Lekarze zwracają też uwagę, że osłabienie węchu może sygnalizować poważniejsze choroby neurologiczne.
W tekście wskazano, że zaburzenia węchu wynikają zarówno z problemów w obrębie nosa i zatok, jak i z uszkodzeń nerwu węchowego lub ośrodków mózgowych odpowiedzialnych za analizę zapachów. Do częstych przyczyn należą infekcje górnych dróg oddechowych, przewlekłe zapalenie zatok, polipy nosa, guzy nosa i gardła, a także ekspozycja na toksyczne substancje, pyły i dym tytoniowy. Autor przypomina również, że wraz z wiekiem dochodzi do osłabienia węchu, co może wpływać na nawyki żywieniowe i stan odżywienia starszych osób.
Znaczenie kliniczne tego objawu wykracza poza laryngologię. Około 90 proc. pacjentów z chorobą Parkinsona ma zaburzenia węchu, a po urazach czaszkowo-mózgowych problem ten dotyczy 30–40 proc. chorych. U części pacjentów zaburzenia węchu pojawiają się także w chorobie Alzheimera, depresji i padaczce. Zwolińska podkreśla, że w diagnostyce lekarz ocenia wywiad, przeprowadza badanie otolaryngologiczne i w razie potrzeby kieruje na tomografię zatok lub rezonans magnetyczny głowy.
Artykuł zwraca też uwagę na leczenie. Rokowanie zależy od przyczyny, a u pacjentów po infekcjach wirusowych pomocny może być trening węchowy. Polega on na regularnym wąchaniu kilku wyraźnych zapachów przez co najmniej 12 tygodni, zwykle dwa razy dziennie. Pacjenci mogą prowadzić taki trening samodzielnie w domu, używając olejków eterycznych lub gotowych zestawów.
Kontekst problemu jest szerszy, niż wynikałoby to z samego objawu. Utrata węchu wpływa na bezpieczeństwo, bo utrudnia wykrywanie dymu czy ulatniającego się gazu, ale także na komfort jedzenia i codzienne funkcjonowanie. Badania cytowane w źródłach pokazują też związek zaburzeń węchu z obniżeniem nastroju: epizody depresyjne dotyczą 40–76 proc. pacjentów z tym problemem. W praktyce oznacza to, że pacjent z utrzymującym się pogorszeniem węchu może wymagać nie tylko diagnostyki laryngologicznej, ale także oceny neurologicznej.
Rosnąca wiedza o zaburzeniach węchu może ułatwić wcześniejsze rozpoznawanie chorób towarzyszących. W kolejnych latach większe znaczenie mogą mieć proste testy węchowe oraz programy treningu węchowego, zwłaszcza u chorych po infekcjach i po COVID-19.
Najczęstsze przyczyny i skojarzenia kliniczne zaburzeń węchu
| Kategoria | Przykłady / dane z artykułu | Znaczenie kliniczne |
|---|---|---|
| Choroby laryngologiczne | przewlekłe zapalenie zatok, polipy nosa, guzy nosa i gardła | Najczęstsza grupa przyczyn; wymaga oceny laryngologicznej |
| Infekcje dróg oddechowych | infekcje górnych dróg oddechowych, COVID-19 | Często powodują przejściowe lub dłużej utrzymujące się zaburzenia węchu |
| Starzenie się | osłabienie węchu wraz z wiekiem | Może wpływać na apetyt, odżywienie i jakość życia osób starszych |
| Choroby neurologiczne | choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, padaczka, następstwa urazów czaszkowo-mózgowych | Może być wczesnym objawem choroby ośrodkowego układu nerwowego |
| Czynniki środowiskowe | toksyny, pyły, dym tytoniowy | Mogą uszkadzać nabłonek węchowy i pogarszać funkcję węchu |
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu mp.pl z 5 czerwca 2026 r.
Jak wygląda diagnostyka i leczenie zaburzeń węchu?
Na podstawie artykułu mp.pl z 5 czerwca 2026 r.
Słownik pojęć
- Zaburzenia węchu (dysosmia)
- Oszłabienie, zniekształcenie lub utrata zdolności odczuwania zapachów.
- Nerw węchowy
- Struktura odpowiedzialna za przewodzenie informacji o zapachach z nosa do mózgu.
- Przewlekłe zapalenie zatok
- Długotrwały stan zapalny błony śluzowej zatok, który może prowadzić do niedrożności nosa i osłabienia węchu.
- Polipy nosa
- Niezłośliwe rozrosty błony śluzowej nosa, które mogą utrudniać przepływ powietrza i zmniejszać węch.
- Tomografia komputerowa (TK) zatok
- Badanie obrazowe pozwalające ocenić budowę zatok i wykryć zmiany zapalne lub anatomiczne.
- Rezonans magnetyczny (MRI) głowy
- Badanie obrazowe używane do oceny struktur mózgu i wykrywania przyczyn neurologicznych objawów.
- Trening węchowy
- Regularne ćwiczenie rozpoznawania zapachów, zwykle dwa razy dziennie przez co najmniej 12 tygodni, stosowane w leczeniu zaburzeń węchu po infekcjach.
