Warszawa zaczyna wpisywać do rejestru małżeństwa jednopłciowe zawarte w UE

Prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski zapowiedział 12 maja 2026 r., że stołeczny Urząd Stanu Cywilnego w najbliższych dniach rozpocznie transkrypcję do polskiego rejestru aktów małżeństw jednopłciowych zawartych przez polskich obywateli w państwach Unii Europejskiej. Decyzja ma opierać się na wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z listopada 2025 r. oraz późniejszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Pierwsza sprawa dotyczy dwóch Polaków, z których jeden ma także obywatelstwo niemieckie. Zawarli oni w 2018 r. małżeństwo w Berlinie. Po powrocie do kraju złożyli wniosek o transkrypcję aktu małżeństwa w warszawskim USC, lecz urząd, a następnie wojewoda mazowiecki, odmówili, powołując się na brak możliwości uznania takich związków w polskim prawie i na art. 18 Konstytucji. W 2023 r. NSA skierował w tej sprawie pytanie prejudycjalne do TSUE, który w 2025 r. orzekł, że państwo członkowskie musi uznać – na potrzeby wykonywania praw unijnych – małżeństwo jednopłciowe legalnie zawarte w innym kraju UE. 30 marca 2026 r. NSA, stosując wyrok TSUE, uchylił wcześniejsze odmowy i nakazał kierownikowi USC w Warszawie dokonanie transkrypcji berlińskiego małżeństwa w ciągu 30 dni. Sąd potwierdził obowiązek uznania takiego związku oraz stwierdził, że art. 18 Konstytucji nie stanowi bezwzględnej przeszkody dla samej transkrypcji. Jednocześnie zaznaczył, że skutki prawne wpisu, m.in. w podatkach, ubezpieczeniach czy prawie rodzinnym, wykraczają poza zakres tej sprawy i wymagają rozstrzygnięć ustawodawczych. Po doręczeniu wyroku do ratusza Trzaskowski ogłosił, że warszawski USC dokona transkrypcji nie tylko w sprawach, w których sądy już wydały wyroki, lecz także na wniosek innych par jednopłciowych posiadających polskie obywatelstwo i ślub zawarty w państwie UE. Podkreślił, że działa jako kierownik USC, wykonujący zadanie zlecone administracji rządowej, oraz że transkrypcja jest czynnością materialno-techniczną polegającą na wiernym przepisaniu zagranicznego aktu. Skutki prawne takich wpisów, jak stwierdził, powinien określić ustawodawca. Tego samego dnia premier Donald Tusk zapowiedział pilne uzgodnienie rozporządzenia zmieniającego wzory aktów stanu cywilnego, co ma umożliwić jednolite wykonywanie wyroków TSUE i NSA przez wszystkie urzędy w kraju. Premier przeprosił osoby LGBT+ za wieloletnie zaniedbania państwa i zapowiedział prace nad ustawą o „statusie osoby najbliższej”, zastrzegając jednocześnie, że planowane zmiany „nie będą drogą do adopcji” przez pary jednopłciowe. Dotychczas polskie urzędy i sądy administracyjne przez lata odmawiały transkrypcji małżeństw jednopłciowych, powołując się na zasady krajowego porządku prawnego i definicję małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny. Wyrok TSUE z 2025 r., wpisujący się w unijną linię orzeczniczą w sprawach rodzin jednopłciowych, oraz marcowy wyrok NSA otworzyły drogę do zmiany praktyki, choć wciąż nie przesądzają zakresu praw wynikających z takiego wpisu w polskim systemie. Decyzja Warszawy ma charakter lokalny i obejmuje wyłącznie polskich obywateli po ślubie w państwach UE; nie dotyczy małżeństw spoza Unii ani par żyjących w Polsce bez formalizacji związku. W kolejnych tygodniach okaże się, czy inne miasta przyjmą podobną praktykę oraz jak na pierwsze transkrypcje zareagują instytucje odpowiedzialne za podatki, świadczenia i ubezpieczenia. Skala zjawiska na razie pozostaje nieznana, a realny zakres praw par jednopłciowych po wpisaniu małżeństwa do rejestru będzie zależał od dalszych decyzji rządu i parlamentu.