Najważniejsze
- •Urolityna A poprawia funkcje rozkurczowe serca o 80% w badaniach przedklinicznych (na myszach i ludzkich tkankach).
- •Substancja ta o 80% zmniejsza akumulację kolagenu odpowiedzialnego za sztywność i bliznowacenie mięśnia sercowego.
- •Odkrycie ma kluczowe znaczenie dla leczenia HFpEF (niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową), na którą cierpi połowa chorych z niewydolnością serca.
- •Tylko 30-40% ludzi posiada bakterie jelitowe zdolne do naturalnej produkcji urolityny A z pożywienia (np. z granatów).
- •Wyniki są obiecujące, jednak wymagają potwierdzenia w badaniach klinicznych na ludziach – skuteczność u zwierząt rzadko przekłada się na ludzi (5-10% szans).
Naukowcy z King’s College London wykazali, że urolityna A poprawiła o 80% parametry czynności serca. Badania przeprowadzono na modelach zwierzęcych oraz w hodowlach ludzkich tkanek in vitro.
Zespół badawczy pod kierownictwem dr. Josepha Burgoyne’a z King’s College London opublikował 21 sierpnia 2024 roku na łamach czasopisma „Science Advances” wyniki badań nad urolityną A. Z publikacji zatytułowanej „Urolithin A activates PKG1α to target diastolic dysfunction” wynika, że substancja ta poprawia czynność serca w modelach przedklinicznych. Badacze przeprowadzili eksperymenty na myszach szczepu C57BL/6J z wywołaną niewydolnością serca oraz na hodowlach ludzkich tkanek.
Urolityna A poprawiła o 80% parametry sztywności lewej komory serca. Naukowcy zmierzyli tę zmianę, oceniając podatność rozkurczową oraz stałą czasową rozkurczu. Związek ograniczył również o około 80% odkładanie się kolagenu odpowiedzialnego za bliznowacenie narządu. Dr Joseph Burgoyne wyjaśnił, że substancja ta aktywuje białko PKG1α poprzez oddziaływanie na jeden z jego aminokwasów, co usprawnia rozkurcz komórek mięśnia sercowego.
Nadzieja dla pacjentów z HFpEF
Odkrycie dotyczy niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF). Schorzenie to stanowi obecnie około 50% wszystkich przypadków niewydolności serca na świecie. W przebiegu HFpEF mięsień sercowy ulega usztywnieniu – choć narząd zachowuje siłę niezbędną do pompowania krwi, to nie napełnia się nią prawidłowo. Stosowane obecnie flozyny zmniejszają ryzyko hospitalizacji, jednak nie cofają sztywności tkanek.
Warto zaznaczyć, że urolityna A nie występuje bezpośrednio w żywności. Powstaje ona w organizmie, gdy bakterie jelitowe metabolizują elagotaniny zawarte m.in. w granatach czy orzechach. Zdolność do tej syntezy wykazuje jednak jedynie 30–40% ludzi.
Ograniczenia i perspektywy kliniczne
Autorzy badania zastrzegają, że uzyskane wyniki pochodzą wyłącznie z testów laboratoryjnych na modelach zwierzęcych i hodowlach tkankowych. Statystyki kardiologiczne wskazują, że zaledwie 5–10% substancji wykazujących skuteczność u zwierząt przechodzi pomyślnie badania kliniczne na ludziach. Dr Burgoyne podkreśla, że spożywania granatów nie należy traktować jako metody leczenia. Osiągnięcie stężenia terapeutycznego wymagałoby bowiem zjedzenia ilości owoców, która dostarczyłaby niebezpieczną dla zdrowia dawkę fruktozy.
Doniesienia medialne opierają się głównie na komunikacie prasowym uczelni oraz opiniach samych autorów. Publikacja naukowa nie zawiera komentarza niezależnego kardiologa ani szczegółowych informacji o ewentualnych powiązaniach finansowych badaczy z firmami biotechnologicznymi posiadającymi patenty na syntetyczną urolitynę A. Potwierdzenie skuteczności tej metody wymaga zatem przeprowadzenia dalszych badań klinicznych z udziałem pacjentów.
Wpływ urolityny A na parametry serca w badaniach przedklinicznych
| Badany parametr | Zmiana po zastosowaniu urolityny A (%) | Znaczenie kliniczne |
|---|---|---|
| Sztywność lewej komory serca | Poprawa o 80% | Usprawnienie rozkurczu komórek mięśnia sercowego |
| Akumulacja kolagenu | Zmniejszenie o ok. 80% | Ograniczenie bliznowacenia narządu |
Badanie King’s College London, opublikowane w Science Advances (2024)
Niewydolność serca - rozmowa z prof. Piotrem Ponikowskim i prof. Małgorzatą Lelonek
Jak urolityna A wpływa na serce? Proces i efekty
Na podstawie publikacji w Science Advances, 2024
Słownik pojęć
- Urolityna A
- Związek chemiczny powstający w jelitach w wyniku metabolizmu elagotanin (zawartych m.in. w granatach i orzechach) przez mikrobiotę jelitową.
- HFpEF
- Niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową (ang. Heart Failure with preserved Ejection Fraction). Stan, w którym serce kurczy się prawidłowo, ale jest zbyt sztywne, by odpowiednio napełnić się krwią podczas rozkurczu.
- PKG1α
- Białko (kinaza białkowa zależna od cGMP typu 1 alfa), którego aktywacja odgrywa kluczową rolę w regulacji napięcia naczyń krwionośnych oraz rozkurczu komórek mięśnia sercowego.
- Flozyny
- Grupa leków (inhibitory SGLT2) stosowanych w leczeniu cukrzycy i niewydolności serca, które zmniejszają ryzyko hospitalizacji, jednak nie cofają sztywności mięśnia sercowego.
- Elagotaniny
- Organiczne związki chemiczne z grupy garbników rozpuszczalnych w wodzie, występujące m.in. w granatach, truskawkach, malinach i orzechach włoskich, będące prekursorami urolityny A.
