UE wprowadza zakaz 15 chemikaliów w kosmetykach, USA bez podobnych regulacji

Unia Europejska zakazała stosowania 15 chemikaliów w kosmetykach, a nowe przepisy wejdą w życie 1 maja 2026 roku. Zakaz obejmie producentów i sprzedawców w całej Wspólnocie. W praktyce oznacza to konieczność wycofania z rynku produktów zawierających te substancje oraz zaprzestania ich wytwarzania.

Unijna decyzja dotyczy składników uznanych za kancerogenne, mutagenne albo toksyczne dla rozrodu, czyli oznaczanych skrótem CMR. Wśród objętych zakazem substancji znalazły się m.in. acetone oxime, srebro w formie nano i massive oraz pochodne 1,4-benzenodiaminy. Na liście są też trimethyl borate, perboric acid i jego sole, trimethyl phosphate oraz pochodne methylenediisocyanate. Część z tych związków nie jest typowym składnikiem kosmetyków, lecz wykorzystuje się je także w przemyśle chemicznym, rolnictwie i produkcji materiałów.

Według cytowanych w publikacjach ekspertów unijny mechanizm działa automatycznie: gdy substancja zostaje zaklasyfikowana jako CMR, trafia do wykazu składników zakazanych w kosmetykach. Dr Stephanie Widmer, toksykolożka medyczna i lekarka medycyny ratunkowej z Northwell’s Northern Westchester Hospital, wskazała, że w Stanach Zjednoczonych nie ma podobnej procedury, która automatycznie obejmowałaby takie chemikalia zakazem w kosmetykach. Alexa Friedman z Environmental Working Group powiedziała z kolei, że USA nie mają analogicznego mechanizmu i częściej czekają na dowody rzeczywistego narażenia.

Zakaz wpisuje się w szersze unijne podejście do bezpieczeństwa chemicznego, oparte na zasadzie ostrożności. W praktyce oznacza to, że regulatorzy szybciej reagują na wyniki badań laboratoryjnych i dane z badań na zwierzętach, zanim pojawi się pełna dokumentacja skutków u ludzi. W USA podejście jest bardziej oparte na ocenie poziomu ekspozycji i udokumentowanego ryzyka w warunkach rzeczywistych.

W ostatnich latach UE kilkakrotnie zaostrzała też przepisy dotyczące składników kosmetycznych. Przykładem był zakaz TPO, czyli trimethylbenzoyl diphenylphosphine oxide, stosowanego m.in. w lakierach hybrydowych. Obecna decyzja pokazuje, że Bruksela nadal rozszerza listę substancji wycofywanych z kosmetyków, jeśli ocena naukowa wskazuje na możliwe zagrożenie dla zdrowia.

Dla producentów i importerów oznacza to konieczność dalszego dostosowywania receptur do unijnych wymogów przed wejściem zakazu w życie. W USA podobne zmiany nie są na razie przewidywane, ale unijne decyzje mogą wyznaczać kierunek kolejnych dyskusji regulacyjnych po drugiej stronie Atlantyku.