Strajk pracowników irlandzkiego pogotowia. Lekarze ostrzegają przed „istotnym ryzykiem dla życia”

Około 2 tys. pracowników irlandzkiej National Ambulance Service, zrzeszonych w związkach SIPTU i Unite, rozpoczęło we wtorek o godz. 8:00 24‑godzinny strajk w całym kraju w sporze o płace i zaszeregowanie. Według władz systemu ratownictwa, lekarzy medycyny ratunkowej i organizacji pacjentów ograniczona dostępność karetek, mimo utrzymania tzw. emergency cover, wiąże się z istotnym ryzykiem dla bezpieczeństwa chorych. Strajk obejmuje bazy karetek w całej Irlandii, a lokalne media informują o pikietach m.in. w Carlow, Kilkenny, Sligo, Leitrim, Donegal i Dungloe. Kliniczny dyrektor NAS, dr Cathal O’Donnell, zapowiada, że do akcji przystąpi więcej niż połowa personelu zaplanowanego do pracy. Oznacza to znaczące zmniejszenie liczby dostępnych zespołów ratunkowych. HSE i NAS ostrzegają przed dużymi opóźnieniami w obsłudze wezwań innych niż bezpośrednio zagrażające życiu. Prof. Conor Deasy, prezydent Irish Association for Emergency Medicine, ocenia, że strajk stwarza „significant risk to life” i porównuje obecną sytuację pacjentów do „rosyjskiej ruletki”. Irish Patients Association, która popiera zasadnicze argumenty personelu dotyczące obciążeń i płac, uważa, że konflikt wyszedł poza ramy zwykłego sporu pracowniczego i stał się kwestią bezpieczeństwa pacjentów. Organizacja apeluje, by „pacjenci nie byli pionkami” w negocjacjach i by strony zintensyfikowały rozmowy, zanim dojdzie do poważnego zdarzenia niepożądanego. NAS i HSE uruchomiły plan awaryjny. Priorytet otrzymują najpilniejsze wezwania, takie jak zatrzymanie krążenia, ciężkie urazy czy nagłe stany pediatryczne. Wzmocniono obsadę lekarzy i dyspozytorów telefonicznych, a kierownicza kadra kliniczna wspiera pracę dyspozytorni. W razie potrzeby wykorzystywane są prywatne karetki i śmigłowce ratunkowe. Dr O’Donnell przypomina, że system przyjmuje średnio około 1100 połączeń alarmowych dziennie, z czego 42 proc. dotyczy przypadków o najwyższym priorytecie klinicznym. Związki zawodowe wskazują, że strajk poprzedziła akcja typu work‑to‑rule, a w razie braku porozumienia zapowiadają kolejne protesty: 48‑godzinny od 19 maja i 72‑godzinny od 26 maja. Spór dotyczy – zdaniem związków – niewdrożonych rekomendacji niezależnego raportu „Roles and Responsibilities Review” z 2020 r., który postulował aktualizację siatek płac i zaszeregowania EMT, paramedyków i supervisorów w związku ze wzrostem kompetencji oraz rozszerzeniem zakresu opieki przedszpitalnej w ciągu ostatnich kilkunastu lat. „Praca się zmieniła, płaca nie” – powtarzają przedstawiciele SIPTU. HSE, przy mediacji Workplace Relations Commission, proponuje pakiet podwyżek rzędu 3–14 proc. w zależności od grupy zawodowej, oprócz około 9,25‑proc. wzrostu wynagrodzeń wynikającego z Public Service Agreement 2024–2026. Co najmniej dwie tury propozycji wypracowanych w WRC członkowie związków odrzucili większością ponad 70 proc. głosów, mimo że kierownictwa SIPTU i Unite skłaniały się do ich rekomendowania. Rząd i minister zdrowia podkreślają, że spór należy rozwiązać w ramach WRC i Labour Court, bez wykraczania poza zapisy porozumienia sektorowego. Strajk odbywa się na tle głębokiej modernizacji irlandzkiego systemu ratownictwa. W ciągu ostatnich 10–15 lat rola karetek przesunęła się z prostego transportu do szpitala w stronę zaawansowanej opieki przedszpitalnej, a liczba leków, które mogą podawać EMT i paramedycy, według RTÉ wzrosła od 2011 r. o blisko 90 proc. Jednocześnie, jeszcze przed obecnym konfliktem, szczególnie regiony wiejskie na północnym zachodzie kraju miały trudności z dotrzymaniem docelowych czasów dojazdu. Jeśli w najbliższych dniach nie dojdzie do przełomu w rozmowach z udziałem WRC i Labour Court, w systemie ratownictwa mogą rozpocząć się kolejne, dłuższe fale strajków, co zwiększy presję na rząd i kierownictwo HSE. Dla irlandzkiego sektora ochrony zdrowia spór może stać się impulsem do szerszej debaty o odrębnej, nowoczesnej strukturze płac dla opieki przedszpitalnej i jej konsekwencjach dla innych grup zawodowych.