Najważniejsze
- •Sąd Okręgowy w Warszawie nakazał spółce E&K zapłatę 3,64 mln euro kar umownych na rzecz Skarbu Państwa.
- •Odzyskanie tych środków bezpośrednio od spółki jest niemal niemożliwe, ponieważ E&K nie posiada już żadnego majątku.
- •Skarb Państwa wyegzekwował wcześniej ponad 7,4 mln euro należności głównej oraz przejął 464 wadliwe respiratory.
- •Obecnie trwa egzekucja z prywatnego majątku zmarłego właściciela firmy, w tym z licytacji działki w Lublinie wartej ok. 10,5 mln zł.
- •Urzędnicy odpowiedzialni za kontrakt uniknęli odpowiedzialności karnej ze względu na przepisy specustawy covidowej.
17 lipca 2026 roku Sąd Okręgowy w Warszawie nakazał spółce E&K zapłatę ponad 3,64 mln euro kary umownej na rzecz Skarbu Państwa za niedostarczenie zakontraktowanych w czasie pandemii respiratorów.
Brak szans na odzyskanie środków bezpośrednio od spółki
17 lipca 2026 roku Sąd Okręgowy w Warszawie nakazał spółce E&K zapłatę 3 641 140 euro wraz z odsetkami ustawowymi na rzecz Skarbu Państwa – Ministra Zdrowia. Orzeczenie dotyczy kar umownych za niewywiązanie się z kontraktu na dostawę respiratorów w czasie pandemii. Maciej Szczerba, radca Prokuratorii Generalnej RP, poinformował jednak, że szanse na wyegzekwowanie tych pieniędzy bezpośrednio od spółki są bliskie zeru, ponieważ podmiot ten nie posiada już żadnego majątku.
Prokuratoria Generalna RP wniosła pozew w tej sprawie 13 listopada 2020 roku. Uzasadniając wyrok, sędzia Michał Chojnacki odrzucił możliwość miarkowania kar i uznał roszczenie państwa za w pełni uzasadnione. Sąd dwukrotnie zawieszał proces – najpierw z powodu śmierci właściciela firmy E&K, Andrzeja Izdebskiego, do której doszło w lipcu 2023 roku w Albanii, a następnie z powodu bezczynności kuratora spółki.
Wcześniej Skarb Państwa wyegzekwował od E&K część innych należności na podstawie nakazu zapłaty z listopada 2020 roku na kwotę ponad 12 milionów euro. Komornikowi udało się ściągnąć 7 405 125,61 euro należności głównej oraz 628 728,46 euro odsetek. Państwo przejęło również 464 respiratory, które jednak nie spełniały norm i nie miały niezbędnych certyfikatów.
Egzekucja z majątku osobistego zmarłego właściciela
Obecnie Skarb Państwa prowadzi egzekucję z majątku osobistego zmarłego biznesmena. Podstawą tych działań jest prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z 12 grudnia 2025 roku na kwotę 5 226 837,49 euro. Komornik wpisał już wzmiankę o egzekucji do księgi wieczystej nieruchomości gruntowej w Lublinie. Działkę tę wyceniono na około 10,5 miliona złotych. Obecnie trwa oczekiwanie na wyznaczenie terminu jej pierwszej licytacji. Ponadto w marcu 2026 roku państwo zawarło ugodę z osobą bliską zmarłego właściciela. Ugoda opiewa na kwotę ponad 220 tysięcy złotych i dotyczy darowizn, które otrzymała ona jeszcze przed jego śmiercią.
W kwietniu 2020 roku Ministerstwo Zdrowia podpisało ze spółką umowę na dostawę 1241 urządzeń o łącznej wartości 44,5 miliona euro. W dniu zawarcia kontraktu resort wypłacił lubelskiej firmie należącej do handlarza bronią 35 milionów euro zaliczki. Stało się tak mimo faktu, że spółka już od 2017 roku generowała straty i zmagała się ze stałym zadłużeniem. Ostatecznie firma E&K dostarczyła terminowo jedynie 200 aparatów. Urzędnicy odpowiedzialni za ten kontrakt nie ponieśli odpowiedzialności karnej. Umożliwiły to przepisy specustawy covidowej, które wyłączyły odpowiedzialność za działania w stanie wyższej konieczności.
Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie jest nieprawomocny. Ostateczna skala odzyskanych środków zależy od wyniku licytacji lubelskiej nieruchomości oraz dalszych postępowań prowadzonych wobec spadkobierców biznesmena.
Bilans finansowy kontraktu na respiratory ze spółką E&K
| Kategoria | Kwota (w euro / PLN) | Status / Szczegóły |
|---|---|---|
| Wartość całego kontraktu | 44 500 000 EUR | Umowa na 1241 respiratorów z kwietnia 2020 r. |
| Wypłacona zaliczka | 35 000 000 EUR | Przelana w dniu podpisania umowy |
| Wyegzekwowana należność główna | 7 405 125,61 EUR | Ściągnięte przez komornika z wcześniejszego nakazu zapłaty |
| Wyegzekwowane odsetki | 628 728,46 EUR | Ściągnięte przez komornika |
| Zasądzone kary umowne (nieprawomocnie) | 3 641 140,00 EUR | Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 lipca 2026 r. |
| Zabezpieczenie na majątku osobistym A. Izdebskiego | 5 226 837,49 EUR | Wyrok SO w Lublinie; egzekucja z nieruchomości o wartości ok. 10,5 mln zł |
| Ugoda z osobą najbliższą zmarłego | ponad 220 000 PLN | Zwrot darowizn otrzymanych przed śmiercią biznesmena |
Opracowanie własne na podstawie danych Prokuratorii Generalnej RP i wyroków sądowych.
Oś czasu: Afera respiratorowa i odzyskiwanie środków
Opracowanie własne na podstawie przebiegu procesu i historii kontraktu.
Słownik pojęć
- Miarkowanie kar umownych
- Instytucja prawna pozwalająca sądowi na zmniejszenie wysokości kary umownej, np. gdy jest ona rażąco wygórowana lub zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane. W tym procesie sąd odrzucił taką możliwość.
- Prokuratoria Generalna RP
- Instytucja reprezentująca Skarb Państwa w sprawach dotyczących jego mienia, odpowiedzialna za ochronę prawną interesów państwa przed sądami powszechnymi.
- Zabezpieczenie roszczenia
- Tymczasowe orzeczenie sądu zabezpieczające roszczenia finansowe powoda (Skarbu Państwa) przed ukryciem lub wyzbyciem się majątku przez pozwanego w trakcie trwania procesu.
- Specustawa covidowa
- Kolokwialne określenie przepisów uchwalanych w trybie pilnym w celu przeciwdziałania pandemii COVID-19, które w tym przypadku m.in. zwalniały urzędników z odpowiedzialności karnej za decyzje podejmowane w warunkach kryzysowych.
- Kurator procesowy spółki
- Osoba ustanowiona przez sąd w celu reprezentowania interesów spółki kapitałowej, która nie posiada zarządu (np. z powodu śmierci jedynego członka zarządu), co umożliwia prowadzenie procesu sądowego.
