Najważniejsze
- •Rzecznik Praw Pacjenta nakazał zwiększenie wyposażenia karetek do 4 ampułek fentanylu i 4 ampułek morfiny.
- •Decyzja wynika z prawa pacjenta do leczenia bólu, zapisanego w art. 20a ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
- •Według kontroli NFZ część pacjentów z silnym bólem nie otrzymywała leczenia przeciwbólowego mimo wskazań.
- •Organy uznały, że zapas jednej ampułki leku jest zbyt mały, bo nie zabezpiecza przed zużyciem lub uszkodzeniem preparatu.
- •Nowy standard ma wzmocnić natychmiastowe leczenie bólu w ratownictwie medycznym i ograniczyć ryzyko powrotu zespołu do bazy po brak leku.
Rzecznik Praw Pacjenta nakazał, by zespoły ratownictwa medycznego miały po cztery ampułki fentanylu i morfiny zamiast dotychczasowych, zbyt małych zapasów.
Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec 22 czerwca 2026 roku nakazał zwiększenie wyposażenia zespołów ratownictwa medycznego w Polsce do czterech ampułek fentanylu i czterech ampułek morfiny. Decyzję wydał wobec jednej z jednostek Państwowego Ratownictwa Medycznego, po tym jak uznał, że dotychczasowy zapas leków był zbyt mały, by zapewnić pacjentom prawo do leczenia bólu.
Sprawa dotyczy karetek, które wyjeżdżają do osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, w tym po wypadkach komunikacyjnych. Zgodnie z ustaleniami opisanymi w artykule badana jednostka miała w ambulansach po jednej ampułce fentanylu i morfiny. Rzecznik uznał, że takie zabezpieczenie nie wystarcza, bo jeśli lek zostanie zużyty albo ampułka ulegnie uszkodzeniu, zespół nie ma preparatu zastępczego i może być zmuszony do powrotu do bazy.
Podstawą decyzji jest art. 20a ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Przepis gwarantuje pacjentom prawo do leczenia bólu. W uzasadnieniu wskazano, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych ma obowiązek oceniać natężenie bólu, leczyć go i monitorować skuteczność terapii. Prawo to obejmuje każdy rodzaj świadczeń zdrowotnych, także pomoc udzielaną przez ratowników medycznych.
Do sprawy odniósł się także Narodowy Fundusz Zdrowia, który prowadził kontrolę podmiotu leczniczego równolegle z postępowaniem Rzecznika. Kontrola wykazała, że pacjenci oceniający ból na 7-8 w skali do 10 nie otrzymywali żadnego leczenia przeciwbólowego, mimo że były wskazania do użycia silnego leku, takiego jak fentanyl. Zdaniem organów oznaczało to naruszenie standardów postępowania i brak realnej ochrony prawa do leczenia bólu.
Zgodnie z Dobrymi Praktykami opracowanymi przez Ministerstwo Zdrowia przy współudziale konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny ratunkowej każda karetka powinna mieć po cztery ampułki fentanylu i morfiny. Na zbyt małe zabezpieczenie wskazały także inne instytucje: Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, wojewoda świętokrzyski, konsultanci krajowi oraz Ministerstwo Zdrowia.
Decyzja Rzecznika porządkuje standard wyposażenia karetek i wzmacnia obowiązek natychmiastowego leczenia bólu w ratownictwie medycznym. Dla systemu oznacza to większą presję na utrzymywanie w ambulansach pełnego zapasu silnych leków przeciwbólowych, tak by pomoc nie zależała od jednej ampułki.
Zestawienie wymagań i ustaleń dotyczących wyposażenia karetek w leki przeciwbólowe
| Element | Stan dotychczasowy / ustalenie | Nowy standard / wskazanie |
|---|---|---|
| Fentanyl w karetce | 1 ampułka | 4 ampułki |
| Morfina w karetce | 1 ampułka | 4 ampułki |
| Pacjent z bólem 7–8/10 | Brak leczenia przeciwbólowego mimo wskazań | Powinien otrzymać skuteczną terapię |
| Ryzyko braku leku | Brak preparatu zastępczego przy zużyciu lub uszkodzeniu | Zapewnienie zapasu w ambulansie |
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu, decyzji Rzecznika Praw Pacjenta i informacji o kontroli NFZ.
Słownik pojęć
- Fentanyl
- Silny opioidowy lek przeciwbólowy stosowany m.in. w ciężkim bólu, także w medycynie ratunkowej.
- Morfina
- Silny opioidowy lek przeciwbólowy używany w leczeniu umiarkowanego i silnego bólu.
- Zespół Ratownictwa Medycznego
- Zespół udzielający świadczeń medycznych w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego, np. w karetce.
- Prawo do leczenia bólu
- Uprawnienie pacjenta do oceny, leczenia i monitorowania bólu przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych.
- NFZ
- Narodowy Fundusz Zdrowia, instytucja publiczna nadzorująca i finansująca część świadczeń zdrowotnych.
- Ampułka
- Jednorazowe, szczelnie zamknięte opakowanie leku w postaci płynnej do podania iniekcyjnego.
- Świadczenie zdrowotne
- Działanie służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia pacjenta.
