Najważniejsze
- •Pregabalina jest coraz częściej nadużywana przez młodzież jako zamiennik alkoholu, co skłoniło rządy m.in. Chin, Indii i Wielkiej Brytanii do zaostrzenia kontroli nad tym lekiem.
- •Młodzi ludzie kupują substancję na czarnym rynku w mediach społecznościowych, stosując tzw. algospeak w celu ominięcia moderacji.
- •Stosowanie pregabaliny bez nadzoru lekarskiego grozi szybkim rozwojem tolerancji oraz ciężkim zespołem odwykowym, w tym stanami psychotycznymi i drgawkami.
- •Globalne spożycie pregabaliny w celach medycznych wzrosło czterokrotnie w latach 2008–2018, co zbiega się z rosnącą skalą zaburzeń lękowych u młodzieży.
- •Część epidemiologów ostrzega, że restrykcje prawne mogą zepchnąć problem do podziemia i zwiększyć ryzyko zatruć podrabianymi lekami.
Chiny i Indie wprowadziły nowe obostrzenia ograniczające obrót pregabaliną. To reakcja na coraz powszechniejsze rekreacyjne stosowanie tego leku przez młodzież.
Oś czasu zmian prawnych i ostrzeżeń dotyczących substancji psychoaktywnych
Opracowanie własne na podstawie danych rządowych i WHO
1 maja 2024 roku rząd Chin sklasyfikował pregabalinę jako substancję psychotropową drugiej klasy, obejmując jej produkcję i dystrybucję ścisłą kontrolą. Podobne kroki podjęły władze Indii, natomiast w Wielkiej Brytanii substancja ta już od kwietnia 2019 roku figuruje w wykazie kontrolowanych leków klasy C. Decyzje te wynikają z faktu, że młodzi ludzie coraz częściej pozyskują ten środek poza systemem opieki zdrowotnej, szukając alternatywy dla alkoholu.
Handel w sieci i zagrożenia zdrowotne
Młodzi ludzie kupują lek od nielegalnych sprzedawców w mediach społecznościowych, takich jak TikTok czy Instagram. Dystrybutorzy omijają filtry moderacyjne tych platform za pomocą zakodowanego języka, tak zwanego algospeak. Użytkownicy deklarują, że pregabalina zmniejsza u nich lęk społeczny podczas spotkań towarzyskich i wywołuje stan euforii bez efektu kaca. Lekarze ostrzegają jednak, że przyjmowanie tej substancji bez nadzoru medycznego wiąże się z poważnym niebezpieczeństwem. Prowadzi ono do szybkiego budowania tolerancji oraz ciężkiego zespołu odstawiennego, który objawia się stanami psychotycznymi, drgawkami i myślami samobójczymi.
Wzrost zapotrzebowania i ryzyko czarnego rynku
Zjawisko to zbiega się z pogarszającym się stanem zdrowia psychicznego młodego pokolenia na całym świecie. Z danych projektu Global Burden of Disease wynika, że liczba zdiagnozowanych przypadków zaburzeń lękowych u osób w wieku od 10 do 24 lat wzrosła z 10 milionów w 1990 roku do 16 milionów w 2021 roku. Równolegle rośnie ogólne zapotrzebowanie na sam produkt medyczny. Badanie farmakoepidemiologiczne opublikowane w czasopiśmie „Nature Communications” wykazało, że globalne spożycie pregabaliny w celach medycznych wzrosło w latach 2008–2018 aż czterokrotnie.
Obecny trend wpisuje się w postawy pokolenia Z określane jako sober curious, które charakteryzują się rezygnacją z alkoholu. W styczniu 2023 roku Światowa Organizacja Zdrowia ostrzegła, że każda ilość spożywanego alkoholu niesie ze sobą ryzyko zdrowotne, i powiązała go z siedmioma rodzajami nowotworów. Młodzi ludzie błędnie postrzegają pregabalinę jako bezpieczniejszą alternatywę. Sytuacja ta przypomina falę nadużywania Xanaxu przez młodzież w latach 2010–2018.
Zaostrzanie prawa wywołuje dyskusję wśród epidemiologów. Specjaliści wskazują, że wprowadzenie restrykcji może nie powstrzymać zjawiska, lecz zepchnąć użytkowników na czarny rynek, gdzie dystrybuowane są podrabiane leki o nieznanym i potencjalnie niebezpiecznym składzie.
Wzrost liczby zaburzeń lękowych u młodzieży (10-24 lata) oraz globalnego spożycia pregabaliny
| Wskaźnik | Rok / Okres początkowy | Rok / Okres końcowy | Wartość początkowa | Wartość końcowa | Zmiana |
|---|---|---|---|---|---|
| Liczba zdiagnozowanych zaburzeń lękowych (10-24 lata) | 1990 | 2021 | 10 mln osób | 16 mln osób | +60% |
| Globalne spożycie pregabaliny (zastosowanie medyczne) | 2008 | 2018 | Poziom bazowy (1x) | Wzrost 4-krotny (4x) | +300% |
Dane na podstawie Global Burden of Disease oraz Nature Communications
Słownik pojęć
- Pregabalin (Pregabalina)
- Lek przeciwdrgawkowy i przeciwlękowy, stosowany m.in. w leczeniu padaczki, bólu neuropatycznego oraz uogólnionych zaburzeń lękowych. Ze względu na działanie euforyzujące bywa nadużywany.
- Algospeak
- Zaszyfrowany język, neologizmy lub celowe błędy ortograficzne stosowane przez użytkowników mediów społecznościowych, aby ominąć algorytmy moderujące i filtry blokujące treści dotyczące m.in. narkotyków czy nielegalnego handlu.
- Sober curious
- Ruch społeczny i postawa życiowa polegająca na kwestionowaniu roli alkoholu w życiu codziennym, ograniczaniu jego spożycia lub całkowitej rezygnacji z niego bez konieczności deklarowania się jako abstynent z powodu uzależnienia.
- Zespół odwykowy (abstynencyjny)
- Grupa objawów somatycznych i psychicznych występujących po zaprzestaniu przyjmowania substancji, od której organizm jest uzależniony. W przypadku pregabaliny mogą to być drgawki, stany psychotyczne i niepokój.
