Raport OIL w Warszawie: podatek zdrowotny zamiast składki i 9% PKB na zdrowie

Zespół Studiów Strategicznych przy Okręgowej Izbie Lekarskiej w Warszawie zaprezentował 20 maja raport, w którym proponuje zastąpienie obecnej składki zdrowotnej powszechnym 12-proc. podatkiem zdrowotnym oraz zwiększenie publicznych nakładów na ochronę zdrowia do 9 proc. PKB. Autorzy przekonują, że obecny model finansowania systemu staje się niewydolny i pogłębia nierówności w dostępie do leczenia.

Raport nosi tytuł „Solidarność, która się opłaca. Nowy model finansowania ochrony zdrowia w Polsce”. Przygotował go Zespół Studiów Strategicznych przy OIL w Warszawie. Wśród autorów są Maria Libura, Robert Plisko, Tomasz Rowiński, Sebastian Sikorski, Marzena Tambor, Jakub Wierzbicki, Magdalena Władysiuk, Michał Zabdyr-Jamróz oraz Jan Zygmuntowski. Redakcję publikacji przygotowali Maria Libura, Tomasz Imiela i Dagmara Głód-Śliwińska.

Główne założenia raportu

Najważniejszą propozycją dokumentu jest zastąpienie składki zdrowotnej podatkiem zdrowotnym w wysokości 12 proc. Z relacji z prezentacji wynika, że nowa danina miałaby obejmować nie tylko dochody z pracy, lecz także część dochodów kapitałowych, najem oraz podmioty prawne objęte CIT. Dostępne materiały prasowe nie zawierają jednak pełnej, jednolitej listy wszystkich kategorii dochodów ani szczegółowej konstrukcji podatku.

Autorzy raportu proponują także dodatkowe źródła finansowania systemu. Jednym z nich ma być przekierowanie 80 proc. wpływów z akcyzy do NFZ, przy pozostawieniu 20 proc. ministrowi finansów. W relacjach z prezentacji pojawia się również postulat zmian organizacyjnych, w tym w sposobie kontraktowania i zarządzania świadczeniami, jednak bez pełnego opisu wszystkich mechanizmów.

Według autorów nowe rozwiązania miałyby pozwolić na wzrost publicznych wydatków na zdrowie do 9 proc. PKB, jak podała Termedia, w perspektywie około pięciu lat. W materiałach prasowych przywołano także tezę, że obecnie publiczne wydatki na zdrowie w Polsce wynoszą około 6 proc. PKB, a średnia europejska to około 9 proc. PKB. Relacje nie precyzują jednak roku ani metodologii tych porównań.

Kontekst propozycji

Tłem dla przedstawionych propozycji jest wieloletni spór o sposób finansowania ochrony zdrowia w Polsce. Polska należy do krajów UE o relatywnie niskich publicznych nakładach na zdrowie i wysokim udziale wydatków ponoszonych bezpośrednio przez pacjentów. Dodatkowo wcześniejsze zmiany zasad naliczania składki zdrowotnej, zwłaszcza po Polskim Ładzie, pogłębiły różnice między pracownikami, przedsiębiorcami i osobami osiągającymi dochody z innych źródeł.

Na razie raport ma charakter eksperckiej propozycji. W dostępnych materiałach nie ma stanowiska rządu, Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Finansów ani NFZ. Brakuje też informacji, czy i kiedy rozwiązania miałyby trafić do procesu legislacyjnego.