Najważniejsze
- •Długotrwała ekspozycja na pestycydy osłabia naturalną filtrację w ulu, przez co zanieczyszczenia zaczynają się kumulować.
- •Pszczele królowe mogą przenosić część toksyn do jaj w mechanizmie zwanym „maternal offloading”, aby zmniejszyć własne obciążenie chemiczne.
- •Po 10 dniach jaja zawierały 5–10 razy więcej pestycydów niż ciała królowych, co może mieć znaczenie dla rozwoju potomstwa.
- •Badanie przeprowadzono w małych koloniach laboratoryjnych i dotyczyło jednego pestycydu, więc wyniki trzeba ostrożnie odnosić do warunków terenowych.
- •Wyniki podkreślają, że zdrowie pojedynczych pszczół i stabilność całej kolonii mają kluczowe znaczenie dla zapylania i bezpieczeństwa żywnościowego.
Badanie opublikowane w „Current Biology” pokazuje, że pszczele królowe w warunkach przewlekłej ekspozycji przenoszą pozostałości pestycydów do swoich jaj.
Badanie opublikowane w czasopiśmie Current Biology wykazało, że pszczele królowe mogą przenosić pozostałości pestycydów do swoich jaj, gdy kolonia jest narażona na długotrwałą ekspozycję na te chemikalia. Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis opisali to zjawisko jako sposób, w jaki królowa pozbywa się części toksycznego obciążenia, gdy robotnice nie są już w stanie w pełni filtrować zanieczyszczeń.
W eksperymencie analizowano małe laboratoryjne kolonie przez 10 dni. Badacze śledzili los jednego pestycydu z użyciem znacznika radioaktywnego i sprawdzali jego obecność w ciałach robotnic, królowych, jajach, pokarmie i wosku. Już po dwóch dniach robotnice usuwały około 95 proc. pestycydu z pożywienia trafiającego do ula. Po 10 dniach skuteczność tej filtracji spadła do 86 proc., a poziom chemikaliów w zasobach kolonii wzrósł.
Najważniejszy wynik dotyczył samych jaj. Po 10 dniach stężenie pestycydów w jajach królowej wynosiło od 81 do 141 części na miliard. W ciałach królowych było to od 16 do 23 części na miliard. Oznacza to, że jaja zawierały od pięciu do dziesięciu razy więcej pestycydów niż same królowe. Zgodnie z danymi przytoczonymi przez UC Davis królowa może składać od 1500 do 2000 jaj dziennie, więc nawet niewielkie stężenia mogą w skali kolonii mieć duże znaczenie.
Autorzy badania opisali ten mechanizm jako „maternal offloading”, czyli przenoszenie toksyn z matki do potomstwa. Wcześniej taki proces obserwowano u ryb i ssaków, ale nie u pszczół społecznych. Naukowcy podkreślili też, że obecność królowej wpływa na to, gdzie pestycydy odkładają się w ulu. W kolonii z królową robotnice częściej gromadziły chemikalia, a wosk częściej wykazywał dodatni wynik testu na obecność pestycydów.
Pszczoły mają kluczowe znaczenie dla rolnictwa i ekosystemów. Odpowiadają za zapylanie około jednej trzeciej światowych upraw, co bezpośrednio łączy ich kondycję z produkcją żywności. Długotrwała ekspozycja na pestycydy może więc osłabiać nie tylko pojedyncze owady, ale też całą strukturę kolonii i jej zdolność do przetrwania.
Badanie ma jednak ograniczenia. Przeprowadzono je w małych koloniach laboratoryjnych i z użyciem jednego pestycydu, więc wyniki mogą różnić się w warunkach terenowych. Nie sprawdzono też, jak chemiczne obciążenie wpływa na rozwój jaj po złożeniu ani na dalsze losy kolonii. Kolejne badania mają pokazać, czy podobny mechanizm występuje także w większych ulach i przy innych związkach chemicznych.
Jak pestycydy przemieszczają się w ulu
Opracowanie własne na podstawie badania opisanego w Current Biology i materiałów UC Davis.
Najważniejsze wyniki pomiarów pestycydów w badaniu
| Badany element | Po 2 dniach | Po 10 dniach | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Robotnice – skuteczność filtracji | 95% usuwania pestycydu | 86% usuwania pestycydu | Spadek zdolności filtrowania zanieczyszczeń w czasie |
| Jaja królowej | brak danych liczbowych | 81–141 części na miliard | Najwyższe stężenia w porównaniu z ciałem królowej |
| Ciało królowej | brak danych liczbowych | 16–23 części na miliard | Około 5–10 razy mniej niż w jajach |
| Skala składania jaj | 1 500–2 000 dziennie | 1 500–2 000 dziennie | Nawet niskie stężenia mogą szybko kumulować się w kolonii |
Opracowanie własne na podstawie artykułu i materiałów UC Davis / Current Biology.
Słownik pojęć
- Maternal offloading
- Mechanizm przenoszenia toksyn z organizmu matki do jaj lub potomstwa, aby zmniejszyć własne obciążenie chemiczne.
- Części na miliard (ppb)
- Bardzo mała jednostka stężenia; 1 ppb oznacza 1 część substancji na miliard części mieszaniny.
- Filtracja robotnic
- Zdolność pszczół robotnic do usuwania zanieczyszczeń z pokarmu i ograniczania ich dostępu do królowej i larw.
- Wosk pszczeli
- Materiał budujący plastry, w którym mogą odkładać się pozostałości pestycydów.
- Nanokolonia
- Mała, laboratoryjna kolonia pszczół używana do kontrolowanych eksperymentów badawczych.
- BioAMS
- Wysokoczuła metoda analityczna pozwalająca śledzić bardzo niskie poziomy substancji znakowanych izotopowo.
