Najważniejsze
- •Żaden podmiot leczniczy (publiczny czy prywatny) nie może odmówić pomocy osobie w stanie nagłego zagrożenia zdrowia.
- •Udzielenie pomocy w stanie zagrożenia życia nie oznacza zwolnienia z opłat – osoby nieubezpieczone mogą otrzymać rachunek.
- •Niektóre grupy (m.in. nieletni, kobiety w ciąży, posiadacze karty EKUZ) są ustawowo zwolnione z kosztów leczenia mimo braku ubezpieczenia.
- •Osoby nieubezpieczone mogą uniknąć opłat, zgłaszając ubezpieczenie wstecznie w ciągu 30 dni lub wnioskując o decyzję administracyjną gminy.
Rzecznik Praw Pacjenta przypomniał, że każda osoba w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego ma prawo do natychmiastowej pomocy medycznej. Nieubezpieczeni pacjenci muszą się jednak liczyć z możliwością obciążenia ich kosztami leczenia.
@NaczelnaL
@BiuroRPO @RzeczPacjenta
Rzecznik Praw Pacjenta opublikował wytyczne na rządowej platformie 21–22 sierpnia 2026 roku. Zgodnie z art. 15 ustawy o działalności leczniczej oraz art. 7 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, żaden podmiot leczniczy nie może odmówić udzielenia pomocy osobie znajdującej się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Obowiązek ten spoczywa zarówno na placówkach publicznych, jak i na prywatnych gabinetach nieposiadających kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia, a także na zespołach ratownictwa medycznego. Urząd zaznaczył jednak, że ratowanie życia nie oznacza automatycznego zwolnienia z opłat. Osoby nieubezpieczone mogą otrzymać rachunek za udzielone świadczenia na podstawie art. 50 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Ile kosztuje ratowanie życia bez ubezpieczenia?
Koszty leczenia komercyjnego zależą od cennika danej placówki. Wezwanie zespołu ratownictwa medycznego to wydatek rzędu kilkuset złotych, natomiast doba pobytu pacjenta na oddziale intensywnej terapii może kosztować nawet 15 tysięcy złotych. Ustawa zwalnia z tych opłat konkretne grupy pacjentów. Prawo do bezpłatnej pomocy medycznej zachowują m.in.:
- dzieci i młodzież poniżej 18. roku życia,
- kobiety w okresie ciąży, porodu oraz połogu,
- osoby z zaburzeniami psychicznymi,
- pacjenci poddający się leczeniu odwykowemu,
- uchodźcy z Ukrainy objęci ustawą specjalną,
- obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej legitymujący się kartą EKUZ.
Pozostali cudzoziemcy, którzy nie posiadają ubezpieczenia komercyjnego, muszą pokryć koszty leczenia z własnej kieszeni.
Jak uniknąć wysokich rachunków?
W Polsce bez ubezpieczenia zdrowotnego pozostaje od 800 tys. do miliona osób, co stanowi około 2–3% populacji. Grupa ta obejmuje głównie pracowników szarej strefy oraz osoby w kryzysie bezdomności. Pacjenci mogą jednak uniknąć kosztów, jeśli dopełnią wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia w ciągu 30 dni od dnia udzielenia świadczenia. W przypadku osób skrajnie ubogich finansowanie leczenia może przejąć gmina. Wymaga to wydania odpowiedniej decyzji administracyjnej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
Nowe wytyczne wywołują dyskusję na temat sytuacji finansowej podmiotów leczniczych. Menedżerowie szpitali zwracają uwagę, że ściągalność należności od najuboższych pacjentów jest znikoma. Generuje to straty finansowe i pogłębia zadłużenie placówek. Decyzję o tym, czy stan pacjenta kwalifikuje się jako nagłe zagrożenie zdrowotne, podejmują na miejscu lekarze lub ratownicy medyczni. Błąd w ocenie sytuacji grozi wystawieniem rachunku za wizytę. Ponadto informowanie o wysokich opłatach niesie ryzyko, że pacjenci w trudnej sytuacji materialnej zrezygnują z wzywania pomocy, co może doprowadzić do wzrostu śmiertelności pozaszpitalnej.
Przykładowe koszty leczenia komercyjnego oraz grupy zwolnione z opłat
| Kategoria opłat / Grupa pacjentów | Szacowany koszt / Status uprawnień |
|---|---|
| Wezwanie karetki pogotowia (komercyjnie) | Kilkaset złotych |
| Doba pobytu na Oddziale Intensywnej Terapii (OIT) | Nawet 15 000 zł |
| Osoby poniżej 18. roku życia | Zwolnione z opłat |
| Kobiety w ciąży, połogu i podczas porodu | Zwolnione z opłat |
| Osoby z zaburzeniami psychicznymi lub leczeniem odwykowym | Zwolnione z opłat |
| Uchodźcy z Ukrainy (ustawa specjalna) / Obywatele UE z EKUZ | Zwolnieni z opłat |
Dane na podstawie ustawy o świadczeniach oraz szacunków szpitalnych.
Łukasz Rokicki: Brak terapii kosztuje więcej niż jej refundacja
Procedura rozliczania pomocy medycznej dla osób nieubezpieczonych
Procedura postępowania w przypadku pacjentów nieubezpieczonych wg wytycznych RPP.
Słownik pojęć
- Stan nagłego zagrożenia zdrowotnego
- Stan polegający na nagłym lub przewidywanym w krótkim czasie pojawieniu się objawów pogarszania zdrowia, którego bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu, uszkodzenie ciała lub utrata życia.
- Karta EKUZ
- Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego – dokument potwierdzający prawo do korzystania na koszt NFZ z niezbędnych świadczeń zdrowotnych w czasie tymczasowego pobytu na terenie innego państwa członkowskiego UE/EFTA.
- Wsteczne ubezpieczenie
- Sytuacja, w której osoba posiadająca wcześniej prawo do ubezpieczenia (np. z tytułu umowy o pracę lub zlecenia) zostaje zgłoszona do systemu ubezpieczeń z datą wsteczną, co pozwala na uniknięcie opłat za leczenie w tym okresie.
- OIT (Oddział Intensywnej Terapii)
- Oddział Intensywnej Terapii – wyspecjalizowany oddział szpitalny zajmujący się leczeniem pacjentów w stanach zagrażających życiu.
