Najważniejsze
- •Rozpoczęły się pierwsze w historii badania kliniczne na ludziach nad szczepionką ChAdOx1 BDBV przeciwko szczepowi Bundibugyo wirusa Ebola.
- •Szczepionka została opracowana przez badaczy z Oksfordu w zaledwie osiem tygodni z wykorzystaniem technologii wektorowej, znanej m.in. z preparatu Oxford-AstraZeneca.
- •Badanie I fazy na grupie 50 brytyjskich ochotników ma na celu potwierdzenie bezpieczeństwa i immunogenności szczepionki.
- •Obecnie stosowane szczepionki chronią tylko przed odmianą Zair – na szczep Bundibugyo, wywołujący epidemię w DR Konga i Ugandzie, nie ma dotąd zatwierdzonych leków ani szczepionek.
- •W przypadku sukcesu I fazy w Wielkiej Brytanii, kolejne etapy badań klinicznych (faza II i III) zostaną natychmiast przeniesione do Ugandy i DR Konga.
W piątek 24 lipca 2026 roku w Oksfordzie rozpoczęto pierwsze badania kliniczne eksperymentalnej szczepionki ChAdOx1 BDBV przeciwko odmianie Bundibugyo wirusa Ebola.
W piątek 24 lipca 2026 roku w Oksfordzie rozpoczęto pierwsze badania kliniczne eksperymentalnej szczepionki ChAdOx1 BDBV przeciwko odmianie Bundibugyo wirusa Ebola. Pierwszą dawkę preparatu otrzymał 37-letni brytyjski wolontariusz Ed Hunt.
Badanie pierwszej fazy ma na celu ocenę bezpieczeństwa oraz odpowiedzi immunologicznej nowego preparatu. Naukowcy przetestują szczepionkę na grupie 50 zdrowych ochotników w wieku od 18 do 55 lat w Wielkiej Brytanii. Projekt badawczy uzyskał finansowanie w wysokości 8,6 miliona dolarów od organizacji Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI). Badacze z Pandemic Sciences Institute w Oksfordzie opracowali szczepionkę w zaledwie osiem tygodni. Wykorzystali w tym celu technologię wektorową ChAdOx1, którą wcześniej zastosowano w preparacie Oxford-AstraZeneca przeciw COVID-19.
Produkcja dawek i plany badawcze
Indyjski instytut Serum Institute of India wyprodukował już zapas dawek na potrzeby kolejnych etapów badań. Według doniesień medialnych rezerwa liczy od 600 000 do 620 000 dawek gotowych do użycia w przypadku powodzenia testów. Uczestnicy badania otrzymają jedną lub dwie dawki preparatu, zależnie od przydziału do konkretnej grupy.
Trwająca epidemia w Afryce Środkowej
Impulsem do przyspieszenia prac jest epidemia trwająca od maja 2026 roku w Demokratycznej Republice Konga oraz Ugandzie. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wirus spowodował tam już ponad 1270 zgonów przy blisko 3000 potwierdzonych przypadkach zakażeń. Obecna fala to już 17. epidemia Eboli w historii Demokratycznej Republiki Konga, ale dopiero trzecia wywołana bezpośrednio przez szczep Bundibugyo. Dotychczas zatwierdzone szczepionki chronią wyłącznie przed odmianą Zair. Nie wykazują one skuteczności przeciwko odmianie Bundibugyo, na którą nie ma jeszcze licencjonowanych leków ani szczepionek. Sytuację w Afryce Środkowej komplikują dodatkowo walki zbrojne w prowincji Ituri. W efekcie aż 80 procent nowych zakażeń pochodzi z nieznanych łańcuchów transmisji.
Po zakończeniu pierwszej fazy w Wielkiej Brytanii badacze planują natychmiast wystąpić o zgody na przeprowadzenie badań fazy IB oraz II w Ugandzie, a następnie fazy III w Demokratycznej Republice Konga. Rozpoczęte w Oksfordzie testy kliniczne potrwają jednak od kilku tygodni do kilku miesięcy. Oznacza to, że eksperymentalny preparat nie wpłynie bezpośrednio na wygaszenie obecnej fali zachorowań.
Etapy rozwoju i testowania szczepionki ChAdOx1 BDBV
Dane na podstawie doniesień z Pandemic Sciences Institute w Oksfordzie
Porównanie szczepów wirusa Ebola w kontekście profilaktyki szczepionkowej
| Szczep wirusa Ebola | Liczba epidemii w DRK (do 2026) | Dostępność licencjonowanych szczepionek / leków | Status nowej szczepionki ChAdOx1 BDBV |
|---|---|---|---|
| Zair (Ebola Zaire) | 14 | Tak (dostępne i zatwierdzone preparaty) | Nie dotyczy (szczepionka ukierunkowana na inny szczep) |
| Bundibugyo (Ebola Bundibugyo) | 3 | Brak zatwierdzonych szczepionek i leków | W fazie I badań klinicznych na ludziach |
Dane na podstawie WHO oraz University of Oxford (lipiec 2026)
Słownik pojęć
- Bundibugyo (BDBV)
- Odmiana (gatunek) wirusa Ebola, po raz pierwszy zidentyfikowana w 2007 roku w dystrykcie Bundibugyo w Ugandzie. Charakteryzuje się wysoką śmiertelnością i brakiem zatwierdzonych szczepionek.
- ChAdOx1
- Wirusowy wektor adenowirusowy (pochodzący od szympansów), zmodyfikowany tak, aby nie mógł się namnażać w ludzkim organizmie. Służy jako nośnik genów białek patogenu (np. Eboli lub SARS-CoV-2) w celu wywołania odporności.
- Badanie kliniczne I fazy
- Etap testów na ludziach (zazwyczaj na małej grupie zdrowych ochotników), którego głównym celem jest ocena bezpieczeństwa, tolerancji oraz wstępnej odpowiedzi układu odpornościowego na nowy preparat medyczny.
- CEPI
- Niezależna koalicja (Coalition for Epidemic Preparedness Innovations) finansująca projekty badawczo-rozwojowe nad szczepionkami przeciwko groźnym chorobom epidemicznym.
- Immunogenność / Odpowiedź immunologiczna
- Zdolność substancji (np. szczepionki) do wywoływania swoistej odpowiedzi odpornościowej (np. produkcji przeciwciał) w organizmie.
