Oksford pracuje nad szczepionką przeciw nowemu szczepowi Eboli

Teresa Lambe i Rebecca Makinson z Uniwersytetu Oksfordzkiego pracują nad nową szczepionką przeciw wirusowi Ebola, gdy w Demokratycznej Republice Konga i Ugandzie trwa najpoważniejszy od lat wybuch choroby. Według danych ECDC do 12 czerwca 2026 roku potwierdzono 708 przypadków zakażenia i co najmniej 141 zgonów. To epidemia wywołana przez szczep Bundibugyo, dla którego nie ma obecnie zatwierdzonej szczepionki.

W rozmowie z The Conversation naukowczynie wskazały, że problem nie dotyczy wyłącznie samej biologii wirusa. Rebecca Makinson powiedziała, że sytuacja jest trudna, bo służby zdrowia są „w tyle” względem wcześniejszych ognisk, a początkowe testy wykonano pod kątem innego gatunku wirusa. Jak dodała, Bundibugyo rozpoznano dopiero później, gdy liczba przypadków była już wysoka.

Bundibugyo należy do grupy ortoebolawirusów, ale różni się od szczepu Zaire, wobec którego wcześniej dopuszczono szczepionki Ervebo oraz Zabdeno i Mvabea. Makinson wyjaśniła, że oba wirusy mają podobną budowę, jednak różnią się sekwencją białka powierzchniowego, przez co nie ma pewności, czy preparaty opracowane dla Zaire zapewnią skuteczną ochronę także tutaj. Przed rozpoczęciem badań klinicznych kluczowe było też finansowanie. W czerwcu CEPI przyznała środki na rozwój kandydatów na szczepionki, w tym projektu Oksfordu.

Teresa Lambe zwróciła uwagę, że w przypadku Eboli duże znaczenie mają logistyka i organizacja. Nawet jeśli naukowcy opracują skuteczny preparat, trzeba go wyprodukować, przetransportować, przechować i szybko dostarczyć do miejsc objętych epidemią. Problemem pozostaje też śledzenie kontaktów i prowadzenie szczepień pierścieniowych, bo w regionach o słabszej infrastrukturze medycznej te działania są znacznie trudniejsze.

Ebola wraca dziś w formie, która pokazuje ograniczenia dotychczasowych narzędzi ochrony zdrowia. WHO informuje, że wspiera rządy DRC i Ugandy w nadzorze epidemiologicznym, śledzeniu kontaktów, przygotowaniu klinicznym i angażowaniu społeczności. CDC podaje, że w samej Demokratycznej Republice Konga odnotowano już 689 potwierdzonych przypadków i 139 zgonów, a Uganda zgłosiła 19 przypadków i dwa zgony. To największy dotąd wybuch wywołany przez Bundibugyo.

Dla badaczy oznacza to presję czasu. Jeśli obecne kandydaty na szczepionki przejdą kolejne etapy badań, mogą stać się pierwszym narzędziem profilaktyki przeciw szczepowi Bundibugyo. W praktyce będzie to jednak zależeć nie tylko od wyników laboratoryjnych, lecz także od tempa produkcji, dystrybucji i działań sanitarnych w terenie.