Najważniejsze
- •Niemieccy naukowcy z HIPS odkryli 118 nowych gatunków bakterii glebowych (myksobakterii), znacząco rozszerzając ich znaną taksonomię.
- •W genomach nowych gatunków zidentyfikowano pięć nowych klas substancji czynnych o działaniu przeciwwirusowym, przeciwgrzybiczym i antybakteryjnym.
- •Dane genomiczne udostępniono bezpłatnie w otwartej bazie „ABC-Myxo” (Open Science), co ma przyspieszyć globalne badania nad nowymi antybiotykami.
- •Odkrycie to jest kluczowe w walce z rosnącą opornością bakterii na leki, która w 2019 roku przyczyniła się do śmierci 1,27 miliona osób na świecie.
- •Głównym wyzwaniem pozostaje sfinansowanie kosztownych badań klinicznych (1,3–2,8 mld USD) w obliczu braku wyłączności patentowej na udostępnione dane.
Niemieccy naukowcy z instytutu HIPS opisali 118 nowych gatunków myksobakterii. Odkrycie to może pomóc w poszukiwaniu nowych antybiotyków w obliczu rosnącej lekooporności drobnoustrojów.
Niemieccy naukowcy z Instytutu Badań Farmaceutycznych im. Helmholtza w Saarlandzie (HIPS) opublikowali 12 sierpnia 2026 roku na łamach czasopisma „Advanced Science” wyniki badań opisujących 118 nowych gatunków myksobakterii. Ich genomy udostępnili w otwartej bazie danych „ABC-Myxo”. Odkrycie to ma pomóc w poszukiwaniu nowych antybiotyków, co jest kluczowe w obliczu rosnącej oporności mikroorganizmów na dotychczas stosowane leki.
Zespół badawczy pod kierownictwem prof. Rolfa Müllera i dr. Ronalda Garcii wyizolował nieznane dotąd bakterie glebowe. Pozwoliło to na rozszerzenie znanej taksonomii tej grupy z 11 do 28 rodzin oraz z 32 do 90 rodzajów. W genomach tych mikroorganizmów naukowcy zidentyfikowali pięć nowych klas substancji czynnych o dużym potencjale terapeutycznym. Należą do nich: przeciwgrzybicze myxoquaterine, przeciwwirusowe sandacrabine, przeciwbakteryjne sandarazole, sorangibactin-siderophore oraz pyxidicycline działające jako inhibitory topoizomerazy. Część próbek gleby niezbędnych do analiz zebrali wolontariusze w ramach społecznościowej kampanii naukowej „Microbelix”.
Baza danych ABC-Myxo i otwarta nauka
Dane genomiczne opisanych bakterii autorzy udostępnili w bezpłatnej bazie „ABC-Myxo”. W przyszłości HIPS planuje również przekazać fizyczne próbki nowych szczepów do depozytu w Leibniz-Institut DSMZ. Umożliwi to innym zespołom badawczym prowadzenie dalszych prac. Autorzy publikacji wskazują, że duże genomy myksobakterii zawierają unikalne szlaki biosyntezy, z których niemal każdy kryje nieznane dotąd związki chemiczne.
Wyzwania współczesnej antybiotykoterapii
Rosnąca antybiotykooporność stanowi jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny. W 2019 roku przyczyniła się ona bezpośrednio do śmierci 1,27 miliona ludzi na całym świecie. Dotychczasowe główne źródło antybiotyków, czyli bakterie z rodzaju Streptomyces, zostało już niemal całkowicie wyeksploatowane. Opracowanie nowego leku i wprowadzenie go na rynek zajmuje przeciętnie od 10 do 15 lat, a koszty tego procesu szacuje się na 1,3 do 2,8 miliarda dolarów.
Udostępnienie danych w formule Open Science ułatwi globalne analizy. Z drugiej strony brak wyłączności patentowej może zniechęcić koncerny farmaceutyczne do finansowania kosztownych badań klinicznych. Dodatkowo wdrożenie nowych cząsteczek wymaga weryfikacji ich stabilności i toksyczności, a także opracowania metod hodowli tych szczepów bakterii in vitro.
Droga od próbki gleby do otwartej bazy danych (Open Science)
Na podstawie badań naukowców z HIPS, sierpień 2026 r.
Statystyki i koszty związane z antybiotykoopornością i rozwojem nowych leków
| Wskaźnik / Parametr | Wartość / Koszt | Znaczenie / Kontekst |
|---|---|---|
| Zgony z powodu antybiotykooporności (2019 r.) | 1,27 miliona osób | Bezpośrednia przyczyna śmierci na świecie |
| Czas opracowania i wdrożenia nowego leku | 10 - 15 lat | Przeciętny okres od badań do rejestracji rynkowej |
| Koszt wprowadzenia nowego leku na rynek | 1,3 - 2,8 miliarda USD | Szacowane nakłady finansowe na badania i rozwój |
Dane na podstawie publikacji HIPS w Advanced Science oraz statystyk WHO/IHME za 2019 r.
Słownik pojęć
- Myksobakterie
- Grupa bakterii glebowych charakteryzujących się bardzo dużymi genomami oraz zdolnością do wytwarzania różnorodnych biologicznie czynnych cząsteczek o potencjale farmakologicznym.
- Open Science (Otwarta nauka)
- Model prowadzenia badań naukowych, w którym publikacje, dane badawcze i kody są bezpłatnie i powszechnie dostępne dla każdego (np. w otwartych bazach danych), co ma ułatwić współpracę międzynarodową.
- Inhibitory topoizomerazy
- Ograniczenie działania lub całkowite zablokowanie enzymu (topoizomerazy) kontrolującego strukturę przestrzenną DNA. Inhibitory te uniemożliwiają replikację DNA i są stosowane m.in. jako leki przeciwnowotworowe lub przeciwbakteryjne.
- Taksonomia
- Sposób klasyfikacji i porządkowania organizmów w zhierarchizowane grupy (np. rodziny, rodzaje, gatunki) na podstawie ich pokrewieństwa i cech wspólnych.
- Genom
- Ogół informacji genetycznej danego organizmu, zawarty w jego kwasie nukleinowym (DNA lub RNA).
