Manikomycyna: jak nowo odkryty antybiotyk może zmienić walkę z opornością bakterii?

Międzynarodowy zespół badaczy ogłosił 12 czerwca 2026 roku odkrycie nowego antybiotyku — manikomycyny. Związek, naturalnie wytwarzany przez bakterie glebowe, działa na rybosomy bakterii w sposób, którego wcześniej nie obserwowano, i może pomóc w walce z narastającą opornością na antybiotyki.

W badaniach uczestniczyli naukowcy z University of Illinois Chicago oraz McMaster University. Manikomycynę wyizolowano z bakterii Streptomyces rimosus, znanej wcześniej m.in. jako źródło oksytetracykliny. Badacze opisują, że substancja wiąże się z rybosomem, ale celuje w miejsce, które nie było dotąd wykorzystywane przez inne cząsteczki. To odróżnia ją od wielu już stosowanych antybiotyków, które także oddziałują na rybosomy.

Związek wykazał skuteczność wobec wybranych patogenów, w tym Klebsiella pneumoniae, także szczepów opornych na leczenie. W testach laboratoryjnych oporność pojawiała się bardzo rzadko. Według badaczy w niektórych doświadczeniach przeżywały jedynie pojedyncze komórki na dziesiątki milionów. Naukowcy wskazują też, że manikomycyna wykorzystuje kilka różnych dróg przenikania do komórek bakteryjnych, co może utrudniać patogenom obronę przed jej działaniem.

Autorzy pracy podkreślają, że poznali dokładną strukturę chemiczną manikomycyny oraz sposób jej wiązania z rybosomem. To ważne, bo daje punkt wyjścia do projektowania bardziej stabilnych pochodnych i dalszych modyfikacji cząsteczki. Jednocześnie badacze zwracają uwagę, że związek nie jest jeszcze gotowy do zastosowania klinicznego, ponieważ w organizmie rozkłada się zbyt szybko.

Odkrycie wpisuje się w szerszy problem antybiotykooporności, która odpowiada za ponad milion zgonów rocznie na świecie. Przez lata nowe klasy antybiotyków pojawiały się zbyt wolno w stosunku do tempa, w jakim bakterie nabywają oporność. Dlatego każda cząsteczka działająca na nowy cel lub w nowy sposób przyciąga uwagę badaczy.

W praktyce manikomycyna pozostaje na etapie badań laboratoryjnych, ale jej opis może przyspieszyć prace nad kolejnymi antybiotykami z gleby i nad modyfikacją już znanych związków. Dla medycyny oznacza to przede wszystkim nowy punkt wyjścia w poszukiwaniu terapii przeciw bakteriom wielolekoopornym.