Najważniejsze
- •Rzecznik Praw Obywatelskich domaga się od Ministerstwa Zdrowia jasnej strategii rozwoju protonoterapii w Polsce oraz lepszego wykorzystania istniejącej infrastruktury, w tym Centrum Cyklotronowego Bronowice w Krakowie.
- •Mimo rozszerzenia wskazań do protonoterapii, ośrodek w Krakowie nie wykorzystuje w pełni swoich możliwości, a w Narodowej Strategii Onkologicznej 2020–2030 brak wyraźnych zapisów dotyczących tej metody leczenia.
- •Ograniczona dostępność protonoterapii szczególnie dotyka dzieci wymagających znieczulenia ogólnego – część świadczeń realizowano za granicą, co generuje dodatkowe koszty przy niewykorzystaniu krajowej bazy technicznej.
- •Protonoterapia, jako nowoczesna forma radioterapii, może poprawiać wyniki leczenia i zmniejszać powikłania, zwłaszcza w przypadku głęboko położonych guzów, co ma znaczenie wobec rosnącej liczby zachorowań na nowotwory w Polsce.
- •RPO oczekuje od resortu zdrowia informacji o konkretnych działaniach i planach zwiększenia dostępu do protonoterapii dla dorosłych i dzieci oraz jej miejsca w całościowej polityce onkologicznej państwa.
Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Adam Krzywoń zwrócił się do Ministerstwa Zdrowia o przedstawienie planów dotyczących rozwoju protonoterapii w Polsce i poprawy dostępu pacjentów do tej metody leczenia nowotworów. Pismo skierował do podsekretarz stanu w resorcie zdrowia, Katarzyny Kęckiej, zwracając uwagę na brak strategii krajowej, mimo funkcjonowania nowoczesnego Centrum Cyklotronowego Bronowice w Krakowie.
RPO poinformował, że z napływających do niego informacji wynika brak skutecznych rozwiązań systemowych, które pozwoliłyby zwiększyć liczbę pacjentów korzystających z protonoterapii. Podkreślił, że choć rozszerzono listę wskazań do terapii protonowej na nowotwory zlokalizowane poza narządem wzroku, krakowskie centrum nie wykorzystuje w pełni swoich możliwości terapeutycznych. Jednocześnie, mimo powołania specjalnego zespołu, nie opracowano strategii rozwoju protonoterapii w Polsce, a Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030 nie odnosi się wprost do tego zagadnienia.
Biuro RPO zwróciło uwagę, że ograniczona dostępność protonoterapii dotyczy także pacjentów pediatrycznych, którzy wymagają znieczulenia ogólnego w trakcie leczenia. W takich przypadkach część świadczeń realizowano za granicą za zgodą prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Według Rzecznika mogło to oznaczać dodatkowe koszty dla budżetu państwa, przy jednoczesnym niewykorzystaniu krajowej infrastruktury medycznej.
W swoim wystąpieniu zastępca RPO zaznaczył, że nowotwory złośliwe stanowią narastający problem zdrowotny, społeczny i ekonomiczny oraz są drugą najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce. Przypomniał, że radioterapia, w tym nowoczesne techniki, takie jak protonoterapia, jest jedną z kluczowych metod leczenia onkologicznego. Pozwala na lepszą miejscową kontrolę nowotworu i zmniejsza ryzyko powikłań, co ma szczególne znaczenie w przypadku guzów położonych głęboko w organizmie.
Rzecznik poprosił Ministerstwo Zdrowia o przedstawienie stanowiska w sprawie dotychczasowych działań i planów związanych z protonoterapią, w tym o informacje dotyczące zwiększenia dostępności tej metody dla dorosłych i dzieci oraz lepszego wykorzystania potencjału Centrum Cyklotronowego Bronowice. Odpowiedź resortu ma pokazać, czy i w jaki sposób protonoterapia zostanie włączona w szerszą politykę onkologiczną państwa oraz czy pacjenci mogą liczyć na szerszy dostęp do tej formy leczenia w najbliższych latach.
Wybrane elementy kontekstu systemowego protonoterapii w Polsce
| Obszar | Aktualna sytuacja opisana w artykule |
|---|---|
| Strategia krajowa | Brak dedykowanej strategii rozwoju protonoterapii; Narodowa Strategia Onkologiczna 2020–2030 nie odnosi się wprost do tej metody |
| Infrastruktura | Funkcjonuje nowoczesne Centrum Cyklotronowe Bronowice w Krakowie, niewykorzystujące w pełni swojego potencjału |
| Zakres wskazań | Rozszerzona lista wskazań do protonoterapii na nowotwory poza narządem wzroku |
| Pacjenci pediatryczni | Część świadczeń realizowana za granicą za zgodą prezesa NFZ z powodu ograniczeń organizacyjnych (m.in. konieczność znieczulenia ogólnego) |
| Obciążenie systemu | Nowotwory złośliwe – druga najczęstsza przyczyna zgonów w Polsce, rosnące znaczenie nowoczesnej radioterapii (w tym protonoterapii) |
Na podstawie treści artykułu o wystąpieniu RPO do Ministerstwa Zdrowia dotyczącego strategii rozwoju protonoterapii w Polsce.
