Najważniejsze
- •Od 1 stycznia 2027 roku w stacjonarnej i domowej opiece długoterminowej obowiązywać będzie cyfrowa dokumentacja fotograficzna odleżyn z automatyczną datą i godziną.
- •Zdjęcia ran odleżynowych będą wykonywane niezwłocznie po wykryciu zmiany oraz obowiązkowo powtarzane minimum raz w miesiącu.
- •Placówki zostaną zobowiązane do stosowania ujednoliconych skal oceny ryzyka odleżyn (EPUAP/NPIAP/PPPIA) oraz ich klasyfikacji (skala Torrance'a lub EPUAP).
- •Nowe przepisy nakładają również obowiązek oceny stanu odżywienia pacjenta co 6 miesięcy, a w przypadku niedożywienia – zlecenie badań białka i albumin oraz planu żywieniowego.
Narodowy Fundusz Zdrowia skierował do konsultacji projekt zarządzenia, które od 1 stycznia 2027 roku wprowadzi obowiązek cyklicznego fotografowania odleżyn w opiece długoterminowej.
Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia skierowała do konsultacji społecznych projekt zarządzenia, które od 1 stycznia 2027 roku wprowadzi w całej Polsce jednolite standardy profilaktyki i leczenia odleżyn. Nowe regulacje obejmą podmioty realizujące świadczenia z zakresu opieki długoterminowej w warunkach stacjonarnych – takie jak zakłady opiekuńczo-lecznicze i pielęgnacyjno-opiekuńcze – a także w warunkach domowych.
Obowiązek cyfrowej dokumentacji zdjęciowej
Projekt nowelizuje zarządzenie nr 55/2022/DSOZ z 25 kwietnia 2022 roku poprzez dodanie załącznika nr 9. Przepisy nakładają na placówki obowiązek sporządzania cyfrowej dokumentacji fotograficznej w każdym przypadku stwierdzenia u pacjenta nieblednącego zaczerwienienia lub rany. Wykonana fotografia musi zawierać automatycznie zarejestrowaną datę i godzinę. Personel medyczny będzie powtarzał tę procedurę co najmniej raz w miesiącu, co pozwoli na obiektywną ocenę postępów leczenia. Uwagi do dokumentu można zgłaszać drogą elektroniczną do 21 września 2026 roku.
W projekcie sprecyzowano również konkretne narzędzia diagnostyczne obligatoryjne dla personelu. Świadczeniodawcy będą przeprowadzali ocenę ryzyka powstania odleżyn co najmniej raz w miesiącu przy użyciu skal EPUAP/NPIAP/PPPIA, a do klasyfikacji ran zastosują skalę Torrance'a lub EPUAP. Ponadto personel przeprowadzi przesiewową ocenę stanu odżywienia pacjenta minimum raz na sześć miesięcy, wykorzystując formularze NRS 2002, SGA lub MNA. W przypadku wykrycia niedożywienia placówka zleci oznaczenie poziomu białka i albumin we krwi oraz zaplanuje odpowiednią interwencję żywieniową.
Standaryzacja opieki i wyzwania wdrożeniowe
Projekt zarządzenia Prezesa NFZ stanowi wykonanie przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 2 kwietnia 2026 roku dotyczących standardu organizacyjnego opieki długoterminowej. Wdrożenie cyfrowej dokumentacji oraz międzynarodowych standardów ma zastąpić dotychczasowe opisy słowne obiektywnym materiałem dowodowym. Centrala NFZ wskazała, że projekt uzgodniono z konsultantem krajowym w dziedzinie pielęgniarstwa opieki długoterminowej.
Do 1 stycznia 2027 roku świadczeniodawców czeka wdrożenie procedur chroniących dane osobowe przy archiwizacji zdjęć w Elektronicznej Dokumentacji Medycznej. Wyzwaniem pozostaje również kwestia sfinansowania zakupu odpowiedniego sprzętu fotograficznego oraz specjalistycznych opatrunków.
Wymagane procedury i ich częstotliwość wg projektu zarządzenia NFZ
| Procedura | Częstotliwość | Wymagane narzędzia / Skale | Działania następcze / Wymogi |
|---|---|---|---|
| Ocena ryzyka odleżyn | Co najmniej raz w miesiącu | Skale EPUAP / NPIAP / PPPIA | Dostosowanie planu profilaktyki |
| Dokumentacja fotograficzna rany | Wykrycie zmiany + min. raz w miesiącu | Aparat cyfrowy z autodatowaniem | Zapis i archiwizacja w EDM |
| Klasyfikacja ran odleżynowych | Przy wykryciu / zmianie stanu rany | Skala Torrance'a lub EPUAP | Wdrożenie odpowiedniego leczenia |
| Przesiewowa ocena stanu odżywienia | Co najmniej raz na 6 miesięcy | Skale NRS 2002 / SGA / MNA | Badania białka/albumin i plan żywieniowy (w przypadku niedożywienia) |
Opracowanie własne na podstawie projektu zarządzenia Prezesa NFZ
Obowiązkowa ścieżka postępowania i profilaktyki odleżyn od 2027 r.
Organizacja pacjentów ukierunkowana na profilaktykę
Słownik pojęć
- ZOL
- Zakład opiekuńczo-leczniczy; stacjonarna placówka udzielająca całodobowych świadczeń zdrowotnych obejmujących pielęgnację, opiekę i leczenie osób niepotrzebujących hospitalizacji.
- EPUAP
- European Pressure Ulcer Advisory Panel – Europejski Panel Doradczy ds. Odleżyn, opracowujący międzynarodowe wytyczne i klasyfikacje dotyczące zapobiegania i leczenia odleżyn.
- Skala Torrance'a
- Wielostopniowa skala służąca do oceny i klasyfikacji stopnia zaawansowania odleżyn (od I do V stopnia), powszechnie stosowana w polskiej praktyce pielęgniarskiej i lekarskiej.
- Nieblednące zaczerwienienie
- Rumień (zaczerwienienie skóry), który nie bieleje pod wpływem nacisku palca, stanowiący pierwszy kliniczny objaw uszkodzenia tkanek (odleżyna I stopnia).
- Skale oceny stanu odżywienia
- NRS 2002, SGA, MNA – standaryzowane formularze oceny stanu odżywienia pacjenta pozwalające na wczesne wykrycie ryzyka niedożywienia i wdrożenie leczenia żywieniowego.
- EDM
- Elektroniczna Dokumentacja Medyczna – cyfrowy system gromadzenia, przetwarzania i archiwizacji danych o stanie zdrowia pacjenta oraz udzielonych świadczeniach medycznych.
