Najważniejsze
- •Naukowcy zmapowali przestrzennie nieleczone guzy raka piersi, identyfikując w nich uśpione komórki nowotworowe otoczone przez makrofagi CXCL10+ i fibroblasty.
- •Uśpione komórki w fazie G0 nie reagują na standardową chemioterapię, co uważa się za główną przyczynę późnych nawrotów choroby występujących u 20–30% pacjentek.
- •Struktury chroniące komórki nowotworowe przed działaniem leków są obecne w guzie pierwotnym jeszcze przed rozpoczęciem leczenia.
- •Badanie opierało się na analizach komputacyjnych (in silico) – wdrożenie nowych terapii celowanych będzie wymagało przynajmniej dekady dalszych badań.
Brytyjscy naukowcy zmapowali przestrzennie nieleczone guzy raka piersi. W analizowanych tkankach zidentyfikowali uśpione komórki nowotworowe otoczone makrofagami oraz fibroblastami.
Brytyjscy naukowcy z MRC Laboratory of Medical Sciences, Imperial College London oraz UCL Genetics Institute zmapowali przestrzennie nieleczone guzy raka piersi. W tkankach tych zidentyfikowali uśpione komórki nowotworowe otoczone makrofagami oraz fibroblastami. Wyniki badania opublikowano we wrześniu 2026 roku na łamach czasopisma naukowego „Genome Medicine”.
Badaniami kierowały dr Alexis Barr z MRC Laboratory of Medical Sciences i Imperial College London oraz dr Maria Secrier z UCL Genetics Institute. Zespół wykorzystał dwie zaawansowane metody molekularne: sekwencjonowanie RNA pojedynczych komórek oraz transkryptomikę przestrzenną. Zastosowanie tych podejść pozwoliło precyzyjnie ustalić położenie poszczególnych komórek w strukturze guza bez niszczenia naturalnej architektury analizowanej tkanki.
Mikrośrodowisko uśpionych komórek
W badanych guzach naukowcy zlokalizowali uśpione (kwiescentne) komórki nowotworowe. Sąsiadowały one bezpośrednio z makrofagami CXCL10-dodatnimi oraz fibroblastami powiązanymi z nowotworem. Ponadto w mikrośrodowisku otaczającym uśpione komórki badacze wykryli podwyższoną aktywność szlaku dopełniacza, stanowiącego element układu odpornościowego. Co kluczowe, obecność takich struktur fizycznych zaobserwowano jeszcze przed rozpoczęciem chemioterapii.
Standardowa chemioterapia celuje w komórki nowotworowe znajdujące się w fazie intensywnych podziałów. Komórki przebywające w stanie uśpienia, czyli w fazie cyklu komórkowego G0, nie reagują na działanie leków cytostatycznych. Zjawisko to uznaje się za główną przyczynę późnych nawrotów choroby, które występują u 20–30% pacjentek z rakiem piersi. Odkrycie wskazuje, że mechanizmy potencjalnej oporności na leczenie istnieją w strukturze guza pierwotnego jeszcze przed podaniem pierwszej dawki leków.
Wyzwania i perspektywy badawcze
Zaprezentowane badanie ma charakter wyłącznie bioinformatyczny i obliczeniowy (przeprowadzono je in silico). Wygenerowanych hipotez nie zweryfikowano dotąd w doświadczeniach laboratoryjnych in vitro ani in vivo. Badacze nie ustalili również zależności przyczynowo-skutkowych — nie wiadomo więc, czy komórki otoczenia wymuszają stan uśpienia, czy też sama uśpiona komórka modyfikuje swoje środowisko. Ewentualne opracowanie i wdrożenie nowych terapii łączonych celujących w uśpione komórki wymaga co najmniej dekady dalszych badań przedklinicznych i klinicznych.
Porównanie komórek nowotworowych aktywnie dzielących się i uśpionych
Komórki aktywnie dzielące się
Komórki uśpione (kwiescentne)
Rak piersi: Podwójna blokada w adiuwancie to must have
Etapy przetrwania uśpionych komórek raka piersi i mechanizm nawrotu
Opracowanie na podstawie badań MRC LMS, Imperial College London i UCL Genetics Institute
Słownik pojęć
- Faza G0 (kwiescencja)
- Stan spoczynku cyklu komórkowego, w którym komórka nie dzieli się ani nie przygotowuje do podziału, zachowując jednak zdolność do powrotu do cyklu komórkowego.
- Transkryptomika przestrzenna
- Zaawansowana metoda biologii molekularnej pozwalająca na badanie ekspresji genów w poszczególnych komórkach z jednoczesnym zachowaniem informacji o ich dokładnym położeniu w strukturze tkanki.
- Makrofagi CXCL10-dodatnie
- Wyspecjalizowana populacja komórek układu odpornościowego wykazująca ekspresję cytokiny CXCL10, wchodząca w skład mikroniszy otaczających uśpione komórki nowotworowe.
- Szlak dopełniacza
- Zbiór białek osocza krwi stanowiący element nieswoistej odpowiedzi odpornościowej; podwyższona aktywność tego szlaku towarzyszy mikrośrodowisku komórek uśpionych.
- Badanie in silico
- Badania i analizy naukowe przeprowadzane za pomocą symulacji komputerowych i modelowania matematycznego na danych biologicznych.
