Najważniejsze
- •Badania z Columbia University i University of British Columbia wskazują, że simwastatyna i atorwastatyna mogą oddziaływać z receptorem rianodynowym RyR1, który reguluje uwalnianie wapnia w mięśniach.
- •Opisany mechanizm może prowadzić do nadmiernego wycieku wapnia i zaburzać prawidłową pracę komórek mięśniowych.
- •Badania miały charakter strukturalno-mechanistyczny i nie dowodzą, że mechanizm RyR1 odpowiada za ból mięśni u większości pacjentów przyjmujących statyny.
- •Statyny nadal zmniejszają stężenie cholesterolu LDL oraz ryzyko zawału serca i udaru, dlatego nie należy odstawiać ich samodzielnie.
- •Potrzebne są badania kliniczne, które określą, jak często opisany mechanizm występuje u ludzi i czy można wykorzystać go do opracowania bezpieczniejszych leków.
Dwa zespoły badawcze — z Columbia University i University of British Columbia — opisały w pracach opublikowanych w 2025 roku oddziaływanie statyn na receptor rianodynowy RyR1. Wyniki wskazują, że simwastatyna i atorwastatyna mogą wpływać na uwalnianie wapnia w mięśniach, ale nie dowodzą, że ten mechanizm powoduje ból u większości pacjentów.
Naukowcy z Columbia University analizowali simwastatynę oraz receptor RyR1, który uczestniczy w uwalnianiu wapnia w komórkach mięśniowych. Zbadali także wariant tego receptora oznaczony jako T4709M. Według komunikatu uczelni statyna wiązała się z dwoma miejscami w obrębie kanału. Wyniki przypisano publikacji w „Journal of Clinical Investigation”, w tomie 135 z 2025 roku, o DOI 10.1172/JCI194490.
Zespół z University of British Columbia badał atorwastatynę. Opisał sekwencyjne wiązanie trzech cząsteczek statyny z RyR1 i wskazał, że taki proces może sprzyjać otwieraniu kanału oraz wyciekowi wapnia. Pracę przypisano publikacji w „Nature Communications”, w tomie 16 z 2025 roku, o DOI 10.1038/s41467-025-66522-0. Oba zespoły wykorzystały mikroskopię krioelektronową. Badania miały charakter strukturalno-mechanistyczny i nie obejmowały pomiaru bólu ani częstości występowania objawów u pacjentów.
W doświadczeniach opisanych przez Columbia University związek eksperymentalny ograniczał wyciek wapnia związany ze stosowaniem statyn u myszy. Nie jest to zatwierdzona terapia miopatii wywołanej przez statyny. Badacze wskazują, że poznanie miejsca oddziaływania statyn z RyR1 może pomóc w projektowaniu leków o mniejszym wpływie na mięśnie. Andrew Marks, zaangażowany w te badania, posiada akcje RyCarma Therapeutics, jest współtwórcą patentów dotyczących receptorów rianodynowych oraz zgłoszenia patentowego dotyczącego statyn o mniejszej toksyczności mięśniowej.
Statyny obniżają stężenie cholesterolu LDL i zmniejszają ryzyko zawału serca oraz udaru. Część pacjentów zgłasza podczas leczenia bóle i osłabienie mięśni lub zmęczenie, natomiast ciężkie uszkodzenie mięśni i rabdomioliza występują znacznie rzadziej. Opisane badania nie pokazują, jak często mechanizm RyR1 występuje u ludzi ani czy odpowiada za objawy u konkretnych pacjentów.
Kolejne prace muszą sprawdzić znaczenie tego mechanizmu w badaniach klinicznych. Wyniki nie uzasadniają samodzielnego odstawiania statyn. Pacjent z objawami powinien omówić je z lekarzem.
Najczęstsze pytania
Czym jest receptor RyR1?▼
Jak statyny mogą wpływać na RyR1?▼
Czy badania potwierdzają, że statyny powodują ból mięśni u większości pacjentów?▼
Czy należy samodzielnie odstawić statynę po pojawieniu się bólu mięśni?▼
Słownik pojęć
- Statyny
- Leki obniżające stężenie cholesterolu LDL i zmniejszające ryzyko zawału serca oraz udaru.
- RyR1
- Receptor rianodynowy typu 1, czyli kanał w komórkach mięśniowych uczestniczący w uwalnianiu wapnia.
- Wyciek wapnia
- Nadmierne, niekontrolowane uwalnianie jonów wapnia z magazynów wewnątrz komórki, które może zaburzać jej funkcjonowanie.
- Mikroskopia krioelektronowa
- Metoda obrazowania struktur biologicznych w bardzo niskiej temperaturze, pozwalająca analizować oddziaływania między cząsteczkami.
- Rabdomioliza
- Rzadkie, ciężkie uszkodzenie mięśni, które może prowadzić do uwolnienia ich składników do krwi i niewydolności nerek.
- Miopatia związana ze statynami
- Objawy lub uszkodzenie mięśni pojawiające się podczas leczenia statyną, od bólu i osłabienia po rzadkie ciężkie powikłania.
Najważniejsze ustalenia obu zespołów badawczych
| Zespół | Badana statyna | Najważniejszy wynik | Ograniczenie |
|---|---|---|---|
| Columbia University | Simwastatyna | Zidentyfikowano dwa miejsca wiązania statyny w obrębie RyR1; analizowano także wariant T4709M. | Nie ustalono, jak często ten mechanizm odpowiada za objawy u ludzi. |
| University of British Columbia | Atorwastatyna | Opisano sekwencyjne wiązanie trzech cząsteczek statyny z RyR1, mogące sprzyjać otwieraniu kanału i wyciekowi wapnia. | Badanie nie mierzyło bólu ani częstości działań niepożądanych u pacjentów. |
Porównanie wyników obu badań
Badanie Columbia University
Badanie University of British Columbia
Możliwy mechanizm wpływu statyn na mięśnie
Opracowano na podstawie opisanych badań Columbia University i University of British Columbia z 2025 roku; mechanizm wymaga potwierdzenia w badaniach klinicznych.
