Minister zdrowia Jolanta Sobierańska‑Grenda w wywiadzie dla Radia Gdańsk 4 maja potwierdziła, że Narodowy Fundusz Zdrowia utrzyma degresyjne finansowanie części ponadlimitowych badań diagnostyki obrazowej, płacąc za nie 50 lub 60 proc. ceny świadczenia. Jednocześnie zapowiedziała utworzenie Krajowego Rejestru Radiologicznego i map świadczeń oraz zapewniła, że badania onkologiczne, pediatryczne i profilaktyczne pozostaną w pełni finansowane przez NFZ. Resort nie podał jeszcze pełnej, oficjalnej listy procedur objętych degresją, ale w debacie publicznej wymieniane są tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, kolonoskopia i gastroskopia. Sobierańska‑Grenda przekonuje, że mechanizm nie oznacza odmowy zapłaty, a jedynie niższą stawkę za nadwykonania. Zachęca podmioty lecznicze do renegocjacji kosztów zamiast odwoływania badań, wskazując, że „marżowość na tych badaniach to czasami 40 proc.”. Według minister badania onkologiczne, badania u dzieci i badania profilaktyczne mają pozostać w 100 proc. opłacane przez NFZ, choć szczegółowego katalogu takich świadczeń na razie nie przedstawiono. Skala planowanych oszczędności pozostaje niejednoznaczna. Sama minister mówi w wywiadach o „być może ok. 400 mln zł” oszczędności z tytułu zmian w finansowaniu diagnostyki obrazowej. Radio Gdańsk informuje o ok. 800 mln zł, a TVN24, powołując się na dokumenty dotyczące tzw. listy oszczędności, podaje ok. 625 mln zł dla samej diagnostyki. Przy prognozowanym deficycie NFZ na 2026 r. rzędu 23 mld zł oznacza to około 1,7–3,5 proc. dziury w budżecie, jednak NFZ i MZ nie opublikowały dotąd spójnego wyjaśnienia, jak liczą te kwoty i jakiego dokładnie zakresu świadczeń one dotyczą. Pierwsze efekty zmian są już widoczne w placówkach. Radio Gdańsk informuje o przesuwaniu terminów badań tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego przez świadczeniodawców. Dyrektorzy szpitali zwracają uwagę, że nie mają środków, by w pełni finansować ponadlimitowe badania przy obniżonych stawkach NFZ, co może wpływać na liczbę przyjmowanych pacjentów ponad plan. Minister zdrowia uspokaja, że „nie wolno straszyć pacjentów” i zapewnia, że decyzje podejmowano po analizach z udziałem ekspertów i konsultantów krajowych. Sobierańska‑Grenda przyznaje jednocześnie, że system nie dysponuje obecnie rejestrem umożliwiającym monitorowanie liczby badań obrazowych u pacjentów i dawki promieniowania oraz że brakuje jasno zdefiniowanych ścieżek diagnostyczno‑terapeutycznych. W resorcie powołano zespół, który ma opracować takie ścieżki i przygotować podstawy Krajowego Rejestru Radiologicznego. Minister poinformowała, że 66 proc. badań rezonansu magnetycznego „na NFZ” wykonują podmioty prywatne, co – jej zdaniem – pokazuje skalę uzależnienia diagnostyki od sektora prywatnego. Dane te pochodzą z wewnętrznego zespołu MZ i nie zostały na razie opublikowane w formie raportu. Szefowa resortu zapowiedziała także przygotowanie map świadczeń i zmianę struktury łóżek szpitalnych. Od czerwca w regionach mają być prezentowane modele docelowego rozmieszczenia świadczeń, z naciskiem na zwiększenie liczby łóżek opieki długoterminowej kosztem części łóżek „ostrych”. Minister deklaruje, że nie będzie „gigantycznych roszad” w liczbie szpitali, ale przyznaje, że profil części oddziałów będzie musiał się zmienić. Zmiany w organizacji systemu mają uzupełnić modyfikacje w dostępie do świadczeń. Od 1 lipca e‑rejestracja, która obecnie obejmuje trzy rodzaje świadczeń i – według danych MZ – pozwoliła „odzyskać” 600 tys. terminów, ma objąć łącznie 11 świadczeń. Resort liczy, że przełoży się to na lepsze wykorzystanie dostępnych wizyt i ograniczenie problemu nieodwoływanych terminów. Kolejne miesiące pokażą, jak świadczeniodawcy zareagują na degresyjne stawki – czy ograniczą nadwykonania, przesuną część pacjentów do segmentu komercyjnego, czy zdecydują się na renegocjacje. Dla środowiska medycznego kluczowe będą też szczegóły map świadczeń i harmonogram powstania Krajowego Rejestru Radiologicznego, które zdecydują o realnym wpływie obecnych decyzji na dostępność diagnostyki oraz strukturę szpitali w poszczególnych regionach.