Najważniejsze
- •Martha Lillard była ostatnią znaną w USA pacjentką korzystającą z żelaznych płuc i zmarła w wieku 78 lat.
- •Polio zachorowała jako 5-latka; choroba spowodowała u niej trwałe porażenie i wieloletnią zależność od urządzenia wspomagającego oddychanie.
- •Jej życie pokazuje, jak przed erą szczepień polio zmieniało codzienność dzieci i całych rodzin, a także jak rozwój medycyny wydłużał przeżycie pacjentów.
- •W ostatnich latach jej stan pogorszył się po zakażeniach COVID-19; rodzina wiązała z tym także przyspieszenie jej śmierci.
- •Lillard zapamiętano nie tylko jako pacjentkę, ale też osobę twórczą, zaangażowaną w pomoc zwierzętom i aktywną mimo ciężkiej niepełnosprawności.
Martha Lillard, ostatnia pacjentka w USA korzystająca z żelaznych płuc, zmarła 26 czerwca w Shawnee w stanie Oklahoma w wieku 78 lat.

Martha Lillard, ostatnia znana w USA pacjentka korzystająca z żelaznych płuc, zmarła 26 czerwca w Shawnee w stanie Oklahoma. Miała 78 lat. O jej śmierci poinformowała siostra, Cindy McVey, która przekazała, że lekarze przed laty nie spodziewali się, iż Lillard dożyje 20. roku życia.
Lillard zachorowała na polio w wieku 5 lat, krótko po swoich urodzinach w 1953 roku. Choroba spowodowała u niej trwałe porażenie i poważne problemy z oddychaniem. Przez lata spała w cylindrycznym urządzeniu, które dzięki zmianom ciśnienia wtłaczało powietrze do jej płuc i je z nich wypuszczało. W dzieciństwie chodziła do szkoły tylko przez dwie godziny dziennie, a resztę materiału nadrabiała dzięki korepetycjom. Później mogła uczestniczyć w zajęciach w Shawnee High School dzięki systemowi telefonicznemu połączonemu z klasami.
Jej rodzina organizowała podróże wokół ciężkiego sprzętu medycznego. Wykorzystywała do tego specjalną przyczepę, a ojciec dzwonił do hoteli, by sprawdzić, czy drzwi są wystarczająco szerokie, by wnieść żelazne płuca do środka. Lillard przez pewien czas mogła też prowadzić samochód. Siostra wspominała, że dla rodziny taki tryb życia stał się czymś codziennym.
W ostatnich latach zdrowie Lillard pogorszyło się po zakażeniach COVID-19. McVey powiedziała, że przed zachorowaniem miała mniej niż 25 proc. wydolności płuc. Przez ostatnie pięć lat życia nie mogła opuszczać domu, a w ciągu dwóch ostatnich lat korzystała z żelaznych płuc niemal przez całą dobę. Na akcie zgonu wpisano chroniczną niewydolność płuc i zespół pozapoliomyelitis, a rodzina wiązała jej śmierć także z długotrwałymi skutkami COVID-19.
Polio było jedną z najgroźniejszych chorób zakaźnych w USA przed wprowadzeniem szczepionek w połowie lat 50. XX wieku. Zanim chorobę opanowano dzięki programom szczepień, każdego roku powodowała tysiące przypadków paraliżu, zwłaszcza u dzieci. W 1979 roku uznano ją w USA za wyeliminowaną z rutynowego szerzenia się. Lillard należała do ostatniego pokolenia pacjentów, którzy przez dekady korzystali z archaicznej już dziś technologii wspierającej oddychanie.
McVey powiedziała, że jej siostra była osobą twórczą. Pisała wiersze, komponowała piosenki i zajmowała się pomocą zwierzętom. W ostatnich latach rodzina szukała osoby, która mogłaby naprawić stare żelazne płuca. Po śmierci Lillard ten wysiłek stracił znaczenie. Jej historia pozostaje jednym z ostatnich bezpośrednich świadectw epoki, w której polio i długotrwała niewydolność oddechowa wyznaczały codzienne życie pacjentów.
Najważniejsze fakty o Marthcie Lillard i polio
| Element | Dane |
|---|---|
| Wiek w chwili śmierci | 78 lat |
| Wiek zachorowania na polio | 5 lat |
| Rok zachorowania | 1953 |
| Czas nauki w szkole podstawowej dziennie | 2 godziny |
| Wydolność płuc przed COVID-19 | mniej niż 25% |
| Czas korzystania z żelaznych płuc pod koniec życia | niemal 24 godziny na dobę przez 2 lata |
| Rok uznania polio za wyeliminowane w USA | 1979 |
Opracowanie własne na podstawie tekstu artykułu i materiałów źródłowych AP/ABC News.
Jak wyglądało życie Marthy Lillard z żelaznymi płucami
Na podstawie tekstu artykułu oraz relacji AP/ABC News.
Słownik pojęć
- Żelazne płuca
- Metalowy aparat do oddychania wspomaganego, który zmieniał ciśnienie wokół klatki piersiowej, pomagając wtłaczać i usuwać powietrze z płuc.
- Polio (choroba Heinego-Medina)
- Groźna choroba wirusowa, która może powodować porażenie mięśni, w tym mięśni oddechowych.
- Zespół pozapoliomyelitis
- Późne następstwa przebytego polio, obejmujące m.in. narastające osłabienie mięśni i problemy oddechowe.
- Chroniczna niewydolność płuc
- Długotrwałe, utrzymujące się zaburzenie oddychania, w którym płuca nie zapewniają odpowiedniej wymiany gazowej.
- Wydolność płuc
- Zdolność płuc do skutecznego pobierania tlenu i usuwania dwutlenku węgla.
