Lekarze spoza UE ryzykują utratę PWZ bez certyfikatu B1
1 tydzień temu
·2 min
Komentarz redakcji
Lekarze i pielęgniarki spoza UE, którzy uzyskali prawo wykonywania zawodu w Polsce w uproszczonym trybie, muszą do 1 maja 2026 r. przedstawić certyfikat znajomości języka polskiego na poziomie B1. W Sejmie trwają prace nad wydłużeniem tego terminu o rok, jednak nowa regulacja jeszcze nie obowiązuje. Rozbieżne interpretacje przepisów przez Ministerstwo Zdrowia i Naczelną Izbę Lekarską powodują stan niepewności prawnej w środowisku medycznym.
Najważniejsze
- •Od 1 maja 2026 r. (z możliwością wydłużenia do 2027 r.) lekarze, pielęgniarki i położne spoza UE z prawem wykonywania zawodu uzyskanym w trybie uproszczonym muszą udokumentować znajomość języka polskiego na poziomie co najmniej B1, inaczej grozi im utrata PWZ.
- •Równoległe procedowanie nowelizacji wydłużającej termin na dostarczenie certyfikatu językowego tworzy chaos prawny: izby nadal mogą cofać prawa wykonywania zawodu, ale przyszła zmiana przepisów może podważyć te decyzje w sądach.
- •Ministerstwo Zdrowia i Naczelna Izba Lekarska odmiennie interpretują skutek braku certyfikatu: MZ twierdzi, że konieczna jest indywidualna decyzja izby, NIL – że PWZ wygasa z mocy ustawy, a izba tylko stwierdza ten fakt.
- •Toczy się już ponad 300 postępowań przed sądami administracyjnymi dotyczących warunkowego prawa wykonywania zawodu i wymogów językowych; w co najmniej 24 sprawach sądy przyznały rację lekarzom.
- •Spór o poziom znajomości języka toczy się równolegle do sporów prawnych: ustawodawca przyjął minimum B1, ale NIL postuluje co najmniej B2, wskazując na bezpieczeństwo pacjentów i konieczność swobodnej pracy z dokumentacją medyczną.
Od 1 maja 2026 r. lekarzom i pielęgniarkom spoza UE, pracującym w Polsce w trybie uproszczonym, grozi utrata prawa wykonywania zawodu za brak certyfikatu znajomości języka polskiego na poziomie B1, a sejmowa poprawka wydłużająca ten termin nie weszła jeszcze w życie.
Jak lekarz spoza UE może potwierdzić znajomość języka polskiego na poziomie B1
1
Krok 1
Sprawdź, czy podlegasz wymogowi – dotyczy osób, które uzyskały zgodę MZ w trybie uproszczonym na podstawie wniosku złożonego do 24 października 2024 r.
2
Krok 2
Wybierz ścieżkę potwierdzenia języka: egzamin z języka polskiego organizowany przez Naczelną Izbę Lekarską lub inny uznawany egzamin/zaświadczenie.
3
Krok 3
Alternatywne dokumenty: państwowy certyfikat języka polskiego jako obcego (min. B1), matura z języka polskiego lub medyczne egzaminy zawodowe zdane po polsku (np. LEK).
4
Krok 4
Złóż wybrany dokument w swojej okręgowej izbie lekarskiej lub pielęgniarek i położnych przed obowiązującym terminem ustawowym.
5
Krok 5
Monitoruj przebieg nowelizacji – ewentualne wydłużenie terminu do 1 maja 2027 r. może mieć wpływ na Twoje obowiązki i ewentualne postępowania przed izbą.
Na podstawie obowiązujących przepisów z 2022 r. oraz doniesień prasowych (Rzeczpospolita, Rzeszów News).
Od 1 maja 2026 roku lekarze, pielęgniarki i położne spoza Unii Europejskiej, którzy uzyskali zgodę na wykonywanie zawodu w Polsce w ramach uproszczonego trybu, muszą posiadać dokument potwierdzający znajomość języka polskiego na poziomie co najmniej B1. Brak takiego certyfikatu skutkuje groźbą cofnięcia prawa wykonywania zawodu. Wymóg obejmuje osoby, które złożyły wniosek do 24 października 2024 roku. Dokumentem potwierdzającym kompetencje językowe może być m.in. egzamin z języka polskiego organizowany przez Naczelną Izbę Lekarską, państwowy certyfikat znajomości języka polskiego jako obcego, matura z języka polskiego lub polskojęzyczne egzaminy medyczne, takie jak LEK.
28 kwietnia 2026 roku sejmowa Komisja Zdrowia przyjęła poprawkę wydłużającą ten termin do 1 maja 2027 roku. Jednak nowelizacja nie przeszła pełnej ścieżki legislacyjnej i na razie nie obowiązuje. Powstał stan prawnej niepewności – izby lekarskie i pielęgniarskie formalnie mogą podejmować decyzje o cofnięciu praw zawodowych wobec osób, które nie dostarczyły wymaganego certyfikatu. Jednocześnie, jeśli nowelizacja zostanie uchwalona i wejdzie w życie, część takich decyzji może zostać podważona w sądach administracyjnych.
Spór dotyczy także interpretacji samego przepisu. Ministerstwo Zdrowia stoi na stanowisku, że utrata prawa wykonywania zawodu nie następuje automatycznie i każda sprawa wymaga indywidualnej decyzji izby. Resort zapowiada pismo do izb z zaleceniem wstrzymania się z automatycznym egzekwowaniem przepisów do czasu zakończenia procesu legislacyjnego. Naczelna Izba Lekarska interpretuje przepis przeciwnie – uznaje, że prawo wykonywania zawodu wygasa z mocy ustawy z dniem 1 maja wobec osób bez certyfikatu, a rolą izb jest jedynie formalne stwierdzenie tego faktu.
Wątpliwości pogłębiają liczne spory sądowe – według „Rzeczpospolitej” do sądów administracyjnych trafiło już ponad 300 skarg na uchwały izb lekarskich związanych z warunkowym prawem wykonywania zawodu oraz wymogami językowymi. W 24 przypadkach Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał rację skarżącym lekarzom.
Uproszczony tryb dopuszczania do wykonywania zawodu został wprowadzony podczas pandemii COVID-19 i rozszerzony po wybuchu wojny w Ukrainie, aby zapełnić braki kadrowe. Po sygnałach o problemach komunikacyjnych z pacjentami i personelem ustawodawca wprowadził wymóg znajomości języka polskiego na poziomie B1, by zminimalizować ryzyko błędów i poprawić bezpieczeństwo pacjentów. Jednak środowisko lekarskie, zwłaszcza NIL, uważa poziom B1 za zbyt niski i apeluje o podniesienie wymagań.
Dalszy bieg spraw uzależniony jest od losów nowelizacji w parlamencie. Jeśli termin zostanie wydłużony, decyzje o cofnięciu prawa wykonywania zawodu wydane w okresie niepewności mogą stać się przedmiotem kolejnych sporów sądowych. Przebieg tych wydarzeń może mieć istotny wpływ na stabilność kadrową w placówkach medycznych oraz dostępność świadczeń, zwłaszcza w regionach, w których lekarze spoza UE stanowią znaczącą część personelu.
Dwie główne interpretacje skutków braku certyfikatu językowego B1
Ministerstwo Zdrowia (MZ)
+Brak automatyzmu – możliwość indywidualnej oceny sytuacji lekarza.
+Pozwala izbom uwzględnić np. terminy egzaminów, postęp w nauce języka, potrzeby kadrowe.
+Może ograniczać liczbę sporów sądowych dzięki bardziej elastycznemu podejściu.
−Większa uznaniowość decyzji izb, ryzyko nierównego traktowania.
−Brak jasnego, jednolitego mechanizmu może pogłębiać chaos prawny.
−Wymaga od izb dodatkowych analiz i procedur w każdej sprawie.
Naczelna Izba Lekarska (NIL)
+Jasna, literalna interpretacja – PWZ wygasa z mocy ustawy bez certyfikatu.
+Ułatwia izbom szybkie porządkowanie rejestru PWZ bez długich postępowań.
+Podkreśla wagę bezpieczeństwa pacjentów i wymogu realnej znajomości języka.
−Ryzyko masowej utraty PWZ i nagłych braków kadrowych w szpitalach.
−Duże prawdopodobieństwo fali odwołań i skarg do sądów administracyjnych.
−Możliwość podważenia wydanych decyzji po ewentualnej nowelizacji i wydłużeniu terminu.
Kluczowe daty i liczby związane z wymogiem certyfikatu językowego B1 dla medyków spoza UE
| Zdarzenie / parametr | Wartość |
|---|---|
| Wejście w życie obowiązku przedstawienia certyfikatu B1 | 1 maja 2026 r. |
| Planowane wydłużenie terminu (projekt nowelizacji) | 1 maja 2027 r. |
| Graniczna data złożenia wniosku w trybie uproszczonym, której dotyczy wymóg | 24 października 2024 r. |
| Liczba skarg do sądów administracyjnych na uchwały izb lekarskich | ponad 300 |
| Liczba spraw wygranych przez lekarzy w WSA | 24 |
| Minimalny wymagany poziom języka polskiego wg ustawy | B1 |
| Postulowany minimalny poziom wg NIL | co najmniej B2 (docelowo C1) |
Na podstawie opisywanego artykułu oraz materiałów prasowych „Rzeczpospolitej” i Rzeszów News.
Słownik pojęć
- Prawo wykonywania zawodu (PWZ)
- Decyzja właściwej izby samorządu zawodowego (np. lekarskiej, pielęgniarskiej), uprawniająca do legalnego wykonywania zawodu medycznego na terytorium Polski.
- Tryb uproszczony
- Specjalna procedura dopuszczania do pracy w zawodach medycznych w Polsce lekarzy i innych medyków spoza UE, wprowadzona w czasie pandemii COVID-19 i rozszerzona po wybuchu wojny w Ukrainie, z częściowym odstąpieniem od standardowych wymogów (np. nostryfikacji dyplomu).
- Poziom B1 języka polskiego
- Średnio zaawansowany poziom znajomości języka w skali CEFR, uznawany w omawianych przepisach za minimum pozwalające na podstawową komunikację z pacjentem i prowadzenie dokumentacji medycznej.
- Naczelna Izba Lekarska (NIL)
- Centralny organ samorządu lekarzy i lekarzy dentystów w Polsce, reprezentujący ich interesy i sprawujący nadzór nad wykonywaniem zawodu, m.in. poprzez rejestrację praw wykonywania zawodu.
- Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA)
- Sąd rozpoznający skargi na decyzje i uchwały organów administracji publicznej oraz samorządów zawodowych, w tym izb lekarskich.
- Nowelizacja ustawy
- Zmiana obowiązujących przepisów w drodze kolejnej ustawy, która modyfikuje, uzupełnia lub uchyla wcześniejsze regulacje prawne.
Najczęstsze pytania
Kogo dokładnie dotyczy obowiązek przedstawienia certyfikatu językowego B1?▼
Obowiązek dotyczy lekarzy, lekarzy dentystów, pielęgniarek i położnych spoza UE, którzy uzyskali zgodę Ministra Zdrowia na wykonywanie zawodu w Polsce w tzw. trybie uproszczonym, na podstawie wniosku złożonego do 24 października 2024 r.
Co się stanie, jeśli nie dostarczę certyfikatu językowego w terminie?▼
Zgodnie z jedną z interpretacji (NIL) prawo wykonywania zawodu wygasa z mocy ustawy z dniem upływu terminu, a izba tylko stwierdza ten fakt. Ministerstwo Zdrowia twierdzi jednak, że konieczna jest indywidualna decyzja izby. W praktyce możliwe są więc postępowania przed izbą i ewentualne odwołania do sądu administracyjnego.
Jakie dokumenty mogą potwierdzić znajomość języka polskiego na poziomie B1?▼
Uznawane są m.in.: egzamin z języka polskiego organizowany przez Naczelną Izbę Lekarską, państwowy certyfikat znajomości języka polskiego jako obcego (co najmniej B1), matura zdana z języka polskiego oraz świadectwa zdania po polsku egzaminów medycznych, takich jak LEK.
Czy poziom B1 jest wystarczający, aby bezpiecznie pracować jako lekarz w Polsce?▼
Ustawodawca przyjął B1 jako kompromisowe minimum. Naczelna Izba Lekarska uważa jednak, że to za mało i postuluje co najmniej poziom B2, a docelowo C1, wskazując na potrzebę swobodnej komunikacji, analizy dokumentacji medycznej i minimalizowania ryzyka błędów.
Jak obecny spór może wpłynąć na pracę szpitali i przychodni?▼
Masowe cofanie PWZ lekarzom spoza UE bez certyfikatu mogłoby pogłębić braki kadrowe, zwłaszcza tam, gdzie tacy medycy stanowią istotną część personelu. Jednocześnie przedłużający się stan niepewności prawnej i liczne spory sądowe utrudniają planowanie obsady i mogą wpływać na dostępność świadczeń dla pacjentów.
Pierwsi napisali na ten temat
Komentarze (0)
Następny artykuł
MZ: pielęgniarki bez specjalizacji neonatologicznej nadal mogą pracować na oddziałach neonatologicznych
Resort zdrowia opublikował stanowisko dotyczące skutków planowanej nowelizacji standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej dla pielęgniarek neonatologicznych. Ministerstwo podkreśla, że opiekę nad noworodkiem ma sprawować pielęgniarka specjalistka w dziedzinie pielęgniarstwa neonatologicznego, ale szpitale mogą nadal zatrudniać pielęgniarki z innymi kwalifikacjami. Zapowiedź zmian opiera się na interpretacji MZ, ponieważ treść nowelizacji nie została jeszcze opublikowana w Dzienniku Ustaw.
Czytaj dalej
Powiązane artykuły
MZ: pielęgniarki bez specjalizacji neonatologicznej nadal mogą pracować na oddziałach neonatologicznych
Ministerstwo Zdrowia wyjaśniło, że po zmianie standardu opieki okołoporodowej pielęgniarki bez specjalizacji neonatologicznej nadal będą mogły pracować na oddziałach neonatologicznych.
medexpress.pl11 maj
Resort zdrowia chce zbierać dane o zarobkach lekarzy razem z PESEL
Ministerstwo Zdrowia chce gromadzić dane o zarobkach lekarzy powiązane z numerem PESEL i prawem wykonywania zawodu, co budzi obawy o prywatność i bezpieczeństwo informacji.
politykazdrowotna.comtermedia.plbankier.pl+521 kwi
Lekarze przeciw projektowi ustawy o biegłych sądowych. NRL ostrzega przed pogłębieniem kryzysu
Naczelna Rada Lekarska ostro krytykuje projekt ustawy o biegłych sądowych, ostrzegając, że nowe przepisy mogą pogłębić niedobór lekarzy biegłych w Polsce.
termedia.plrynekzdrowia.plpodyplomie.pl+229 kwi
Czy polscy lekarze są naprawdę dobrze opłacani, skoro są poniżej OECD
Biuro Maklerskie Pekao opublikowało analizę, według której polscy lekarze zarabiają 2,9-krotność średniej krajowej, co Bartosz Fiałek nazwał manipulacją.
pulshr.plrynekzdrowia.plnext.gazeta.pl+37 maj
NIL żąda dymisji wiceminister Kęckiej. W tle spór o kontrolę i lekarzy z Ukrainy
Naczelna Izba Lekarska zaapelowała do premiera o odwołanie wiceminister zdrowia Katarzyny Kęckiej, zarzucając jej brak dialogu i ingerencję w niezależność samorządu.
biznes.interia.plzero.plpolitykazdrowotna.com+410 maj
Nowe przepisy od 14 kwietnia 2026 wymuszają modyfikację leków i tlenu w zestawach POZ
14 kwietnia 2026 r. wchodzą w życie nowe przepisy dotyczące zestawów przeciwwstrząsowych w POZ, które nakładają na placówki dodatkowe obowiązki i budzą obawy o potencjalne problemy logistyczne.
politykazdrowotna.comtermedia.plgazetaprawna.pl+316 kwi