Najważniejsze
- •Test z osocza wykrywa patogeny bezpośrednio z krwi i działa także podczas antybiotykoterapii.
- •Wynik można uzyskać w około 12 godzin, bez wcześniejszego namnażania drobnoustrojów w hodowli.
- •W pilotażowym badaniu metoda zgodziła się z diagnozą kliniczną w 16 z 18 przypadków, a w 2 przypadkach wykryła patogen mimo ujemnych posiewów.
- •Badanie kosztuje około 100–120 euro za próbkę w materiałach, więc jest droższe od klasycznej hodowli, ale tańsze od części komercyjnych testów DNA.
- •Autorzy widzą w metodzie także potencjał do monitorowania przebiegu infekcji i bardziej indywidualnego prowadzenia antybiotykoterapii.
Zespół z Jeny opracował test z osocza, który wykrywa patogeny nawet w trakcie antybiotykoterapii i daje wynik w około 12 godzin.
Zespół badawczy z Uniwersytetu Klinicznego w Jenie opracował metodę identyfikacji patogenów bezpośrednio z osocza krwi. Działa ona także podczas antybiotykoterapii i pozwala uzyskać wynik w około 12 godzin. Wyniki opublikowano 2 lipca 2026 roku w piśmie „Genome Medicine”.
Nowa technika opiera się na analizie mikrobialnego zellfreien DNA, czyli drobnych fragmentów materiału genetycznego bakterii, wirusów lub grzybów krążących we krwi podczas infekcji. Badacze najpierw izolują te fragmenty z osocza, a następnie przygotowują je do sekwencjonowania za pomocą adapterów. Potem odczytują je metodą Nanopore, bez konieczności wcześniejszego namnażania drobnoustrojów w hodowli.
W pilotażowym badaniu uczestniczyło 18 pacjentów z zakażeniami krwi lub podejrzeniem infekcyjnego zapalenia wsierdzia. W 16 przypadkach wynik nowej metody zgadzał się z diagnozą kliniczną. W dwóch przypadkach tzw. kulturnegatywnego zapalenia wsierdzia test wykazał obecność patogenu mimo braku wyniku w klasycznych posiewach krwi. To właśnie takie sytuacje są szczególnie trudne diagnostycznie, zwłaszcza gdy antybiotykoterapia została już rozpoczęta.
Autorzy podają, że analiza kosztuje pod względem materiałów około 100–120 euro na próbkę. To więcej niż klasyczna hodowla krwi, ale mniej niż niektóre komercyjne metody specjalistyczne służące do analizy mikrobiologicznego DNA. Zespół podkreśla też, że pełny protokół badawczy został udostępniony publicznie, co ma ułatwić wdrażanie i weryfikację metody w innych ośrodkach.
Badacze sprawdzili również, jak długo po rozpoczęciu leczenia można wykrywać mikrobiologiczne DNA. W części przypadków pozostawało ono oznaczalne jeszcze do 16 dni po wdrożeniu antybiotyków. Otwiera to możliwość monitorowania przebiegu infekcji prostym badaniem krwi i oceny, czy terapia nadal jest potrzebna.
Szybka diagnostyka ciężkich zakażeń ma kluczowe znaczenie, bo każda godzina opóźnienia może utrudniać dobór leczenia. Klasyczne posiewy krwi tracą część wartości, gdy pacjent już otrzymuje antybiotyki, a to właśnie wtedy lekarze często potrzebują precyzyjnej odpowiedzi jak najszybciej. Nowa metoda z Jeny ma w założeniu wypełnić tę lukę.
Na obecnym etapie jest to badanie pilotażowe, więc metoda wymaga dalszej oceny w większych grupach pacjentów. Jeśli kolejne analizy potwierdzą wyniki, test może stać się narzędziem wspierającym szybszą diagnostykę i bardziej indywidualne prowadzenie antybiotykoterapii.
Jak działa test z osocza wykrywający patogeny
Źródło: Uniwersytet Kliniczny w Jenie, Genome Medicine (2026).
Aplikacja PTO Badania molekularne
Najważniejsze liczby z jenańskiego testu z osocza
| Parametr | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Czas do wyniku | około 12 godzin | Szybsza diagnostyka niż klasyczny posiew |
| Liczba pacjentów w badaniu pilotażowym | 18 | Wstępna ocena metody |
| Zgodność z diagnozą kliniczną | 16 z 18 przypadków | Potwierdzenie skuteczności w większości przypadków |
| Przypadki z wykryciem patogenu mimo ujemnych posiewów | 2 | Szczególnie przydatne w kulturnegatywnym zapaleniu wsierdzia |
| Koszt materiałów na próbkę | 100–120 euro | Wyższy niż hodowla, niższy niż część komercyjnych testów DNA |
| Czas wykrywalności mikrobiologicznego DNA po antybiotykach | do 16 dni | Potencjał do monitorowania leczenia |
Źródło: Uniwersytet Kliniczny w Jenie, Genome Medicine (2026).
Słownik pojęć
- mikrobialne zellfreie DNA (cfDNA)
- Drobne fragmenty materiału genetycznego drobnoustrojów krążące we krwi podczas infekcji, możliwe do wykrycia bez hodowli.
- osocze
- Płynna część krwi pozbawiona komórek, wykorzystywana jako materiał do badań diagnostycznych.
- Nanopore sequencing
- Metoda sekwencjonowania DNA, która odczytuje fragmenty materiału genetycznego w czasie zbliżonym do rzeczywistego.
- posiew krwi
- Klasyczna metoda diagnostyczna polegająca na namnażaniu drobnoustrojów z próbki krwi w hodowli.
- kulturnegatywne zapalenie wsierdzia
- Zapalenie wsierdzia, w którym standardowe posiewy nie wykazują wzrostu patogenu mimo obecności zakażenia.
- antybiotykoterapia
- Leczenie zakażeń antybiotykami, które może utrudniać wykrycie drobnoustrojów w klasycznych badaniach.
