Najważniejsze
- •System MoMo szacuje zgony przypisywane upałom na podstawie modelu statystycznego, a nie bezpośredniego rejestru przypadków.
- •Według danych z artykułu fala upałów w Hiszpanii od 21 czerwca 2026 r. miała doprowadzić do 327 zgonów, z najwyższą liczbą 95 przypadków 24 czerwca.
- •Najbardziej narażone są osoby starsze oraz chorujące przewlekle, bo upał nasila odwodnienie, przegrzanie i powikłania zdrowotne.
- •Hiszpania doświadcza coraz wcześniejszych i silniejszych fal upałów, co eksperci wiążą ze zmianą klimatu i większym obciążeniem systemu ochrony zdrowia.
- •Dane MoMo są ważnym narzędziem do monitorowania skutków gorąca w czasie rzeczywistym i planowania działań ochrony zdrowia publicznego.
Fala upałów, która rozpoczęła się 21 czerwca w Hiszpanii, doprowadziła do 327 zgonów związanych z wysokimi temperaturami — wynika z danych Instytutu Zdrowia Carlos III.
Fala upałów, która objęła Hiszpanię od 21 czerwca 2026 roku, doprowadziła do 327 zgonów związanych z wysokimi temperaturami — wynika z danych Instytutu Zdrowia Carlos III. Najwięcej takich przypadków odnotowano 24 czerwca, kiedy zarejestrowano 95 zgonów.
System MoMo, prowadzony przez Instytut Zdrowia Carlos III, szacuje liczbę zgonów przypisywanych temperaturom na podstawie modelu statystycznego. Łączy on dane o codziennej liczbie zgonów, pomiary temperatur oraz wielkość populacji. Oznacza to, że nie jest to rejestr bezpośrednio potwierdzonych przypadków, lecz prognoza nadmiarowej śmiertelności związanej z upałem. Według przywoływanych danych w okresie od 21 do 27 czerwca liczba takich zgonów rosła wraz z nasileniem fali gorąca.
Wcześniejsze doniesienia wskazywały, że w pierwszych dniach fali upałów liczba zgonów wyniosła 108 w ciągu trzech dni, a później szacunki rosły wraz z kolejnymi aktualizacjami systemu monitoringu. W niektórych regionalnych zestawieniach, takich jak dane dotyczące wspólnoty Madrytu, mówiono o 28 zgonach w ciągu trzech dni, z czego 16 przypadło na 24 czerwca. Z kolei 2025 rok zakończył się w Hiszpanii 591 zgonami przypisywanymi upałom, wobec 270 w 2024 roku.
W analizowanych danych zwraca uwagę również skala temperatur. W najgorętszych dniach czerwca słupki rtęci w wielu częściach kraju sięgały 42 st. C. Skutki najbardziej odczuwają osoby starsze, bo to one stanowią największą część ofiar fal upałów. Hiszpańska populacja starzeje się, a to zwiększa liczbę osób bardziej wrażliwych na odwodnienie, przegrzanie i pogorszenie chorób przewlekłych.
Hiszpania doświadcza coraz wcześniejszych i silniejszych fal upałów, co eksperci wiążą z postępującymi zmianami klimatycznymi. Ekstremalne temperatury częściej pojawiają się na początku sezonu letniego i szybciej przekładają się na przeciążenie systemu ochrony zdrowia. Dane MoMo są z tego powodu jednym z najważniejszych narzędzi do śledzenia skutków gorąca w czasie rzeczywistym.
W praktyce kolejne podobne epizody mogą wymuszać dalsze dostosowanie systemu ostrzegania i planów ochrony zdrowia publicznego. Już teraz czerwcowe liczby pokazują, że fala upałów w Hiszpanii nie jest tylko problemem meteorologicznym, ale także zdrowotnym i demograficznym.
Jak działa system MoMo i dlaczego liczby są szacunkowe
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu o systemie MoMo i danych Instytutu Zdrowia Carlos III.
Liczba zgonów przypisywanych fali upałów w Hiszpanii według przywołanych danych
| Okres / data | Liczba zgonów | Uwagi |
|---|---|---|
| 21–27 czerwca 2026 | 327 | Łączny szacunek z danych Instytutu Zdrowia Carlos III / MoMo |
| 24 czerwca 2026 | 95 | Najwięcej przypadków w analizowanym okresie |
| Pierwsze 3 dni fali upałów | 108 | Wcześniejsze doniesienia z początku fali |
| Wspólnota Madrytu, 3 dni | 28 | Lokalne zestawienie regionalne |
| 24 czerwca w Madrycie | 16 | Zgonów przypisanych upałowi w regionalnych danych |
| Rok 2025 | 591 | Łączna liczba zgonów przypisywanych upałom |
| Rok 2024 | 270 | Porównawcza liczba zgonów przypisywanych upałom |
Na podstawie treści artykułu oraz przywołanych danych z Instytutu Zdrowia Carlos III (MoMo) i zestawień regionalnych.
Słownik pojęć
- MoMo
- Sistema de Monitorización de la Mortalidad diaria — hiszpański system monitorujący dzienną śmiertelność i szacujący zgony związane m.in. z temperaturą.
- nadmiarowa śmiertelność
- Liczba zgonów wyższa od oczekiwanej w danym czasie, np. podczas fali upałów.
- fala upałów
- Dłuższy okres bardzo wysokich temperatur, który może zwiększać ryzyko odwodnienia, przegrzania i zgonu.
- odwodnienie
- Stan niedoboru wody w organizmie, szczególnie niebezpieczny podczas upałów.
- choroby przewlekłe
- Długotrwałe schorzenia, których objawy mogą się nasilać pod wpływem wysokiej temperatury.
- temperatura minimalna nocna
- Najniższa temperatura w nocy; wysokie wartości nocą mogą dodatkowo obciążać organizm i utrudniać regenerację.
