Najważniejsze
- •Estoński rząd zatwierdził projekt przepisów umożliwiających całodobowe, zautomatyzowane punkty wydawania leków, ale ich uruchomienie będzie zależeć od decyzji parlamentu i przygotowania infrastruktury.
- •Pacjent ma wybierać lek na ekranie, potwierdzać tożsamość w aplikacji i łączyć się z farmaceutą przez wideorozmowę, a automat wyda produkt dopiero po akceptacji farmaceuty.
- •Rozwiązanie ma obejmować leki bez recepty oraz — według materiałów branżowych — także leki receptowe, choć zakres tej kategorii nie został doprecyzowany.
- •Jeden podmiot prowadzący apteki będzie mógł uruchomić maksymalnie 10 urządzeń, bez szczególnych ograniczeń dotyczących ich lokalizacji.
- •Brakuje opublikowanych danych o wynikach pilotażu, liczbie użytkowników, odmowach wydania, awariach i reklamacjach.
Według dwóch zgodnych ze sobą materiałów branżowych estoński rząd zatwierdził 5 listopada 2026 r. projekt przepisów, które mają umożliwić działanie całodobowych, zautomatyzowanych punktów wydawania leków. Projekt skierowano do parlamentu, a planowana data wejścia przepisów w życie to 1 marca 2027 r. Nie oznacza to jednak automatycznego uruchomienia punktów.
Punkty mają działać w powiązaniu z istniejącymi aptekami. Pacjent wybierze lek na ekranie, potwierdzi tożsamość za pomocą aplikacji i połączy się z farmaceutą przez wideorozmowę. To farmaceuta zachowa decyzję o wydaniu produktu. Po jego akceptacji automat wyda lek z zabezpieczonego magazynu.
Projekt ma obejmować leki dostępne bez recepty oraz, według opisów branżowych, także leki wydawane na receptę. Materiały nie precyzują, które kategorie leków receptowych zostaną objęte rozwiązaniem. Nie wyjaśniają też szczegółów identyfikacji pacjenta, działania aplikacji ani procedur na wypadek awarii.
Jeden podmiot prowadzący apteki ma móc uruchomić maksymalnie 10 urządzeń. Projekt nie ma przewidywać szczególnych ograniczeń lokalizacyjnych. Punkty mogłyby więc powstawać w dużych miastach, małych miejscowościach i na wyspach, także z dala od tradycyjnych aptek. Sformułowanie dotyczące limitu wymaga jednak doprecyzowania, ponieważ nie wiadomo, czy obejmuje ono podmiot prawny, właściciela, sieć czy grupę kapitałową.
Za rozwiązaniem technologicznym stoi Grab2Go, które współpracuje z programem Accelerate Estonia. Projekt poprzedził półroczny pilotaż, ale jego wyników nie opublikowano. Nie ma danych o liczbie użytkowników i wydanych leków, liczbie odmów wydania, awariach ani reklamacjach.
Autorzy projektu wskazują na możliwość poprawy dostępu do leków poza standardowymi godzinami pracy aptek, zwłaszcza w małych miejscowościach i na wyspach. Powołują się także na analizę Accelerate Estonia i PwC, według której 53 proc. farmaceutów i 43 proc. techników farmaceutycznych ma ponad 50 lat. W dostarczonych materiałach nie ma jednak oryginalnego raportu ani informacji o jego metodologii. Brakuje również danych potwierdzających, że automaty odciążą lekarzy, ratowników lub farmaceutów.
Na dalszym etapie parlament ma rozpatrzyć projekt, a jego wdrożenie może wymagać dodatkowych decyzji administracyjnych i rozwiązań technicznych. Uruchomienie pierwszych punktów będzie zależeć od gotowości podmiotów prowadzących apteki oraz infrastruktury cyfrowej.
Najczęstsze pytania
Kiedy estońskie przepisy dotyczące zautomatyzowanych punktów wydawania leków mogą wejść w życie?▼
Czy zautomatyzowany punkt będzie działał bez udziału farmaceuty?▼
Jakie leki mają być dostępne w automatach?▼
Gdzie mogą powstawać zautomatyzowane punkty?▼
Ile urządzeń będzie mógł uruchomić jeden podmiot prowadzący apteki?▼
Słownik pojęć
- Zautomatyzowany punkt wydawania leków
- Urządzenie powiązane z istniejącą apteką, umożliwiające wybór i odbiór leków po zdalnej konsultacji oraz akceptacji farmaceuty.
- Leki OTC
- Leki dostępne bez recepty, które pacjent może nabyć bez przedstawienia recepty.
- Wideokonsultacja farmaceutyczna
- Zdalny kontakt pacjenta z farmaceutą za pośrednictwem połączenia wideo w celu oceny możliwości wydania produktu i przekazania porad.
- Zabezpieczony magazyn
- Wewnętrzna część automatu przeznaczona do przechowywania produktów leczniczych przed ich wydaniem.
- Accelerate Estonia
- Program współpracujący z Grab2Go przy rozwoju rozwiązania zautomatyzowanego wydawania leków.
Najważniejsze założenia estońskiego projektu
| Element | Założenie projektu | Niewyjaśnione kwestie |
|---|---|---|
| Tryb działania | Całodobowy, zautomatyzowany punkt powiązany z istniejącą apteką | Procedury na wypadek awarii |
| Udział farmaceuty | Wideokonsultacja i decyzja o wydaniu leku | Szczegóły organizacji zdalnej obsługi |
| Zakres produktów | Leki OTC oraz według materiałów branżowych także leki receptowe | Kategorie leków receptowych objętych rozwiązaniem |
| Limit urządzeń | Maksymalnie 10 urządzeń na jeden podmiot prowadzący apteki | Zakres pojęcia „podmiot” |
| Lokalizacja | Brak szczególnych ograniczeń lokalizacyjnych | Szczegółowe wymogi techniczne i administracyjne |
| Termin | Planowane wejście przepisów w życie: 1 marca 2027 r. | Ostateczna decyzja parlamentu i termin uruchomienia pierwszych punktów |
Zautomatyzowany punkt a tradycyjna apteka
Zautomatyzowany punkt wydawania leków
Tradycyjna apteka
Jak ma działać zautomatyzowany punkt wydawania leków?
Opracowanie na podstawie dostarczonych materiałów branżowych; projekt przepisów oczekuje na rozpatrzenie przez parlament.


