Estonia planuje całodobowe zautomatyzowane apteki z konsultacją farmaceuty

Najważniejsze

  • •Estoński rząd zatwierdził projekt przepisów umożliwiających całodobowe, zautomatyzowane punkty wydawania leków, ale ich uruchomienie będzie zależeć od decyzji parlamentu i przygotowania infrastruktury.
  • •Pacjent ma wybierać lek na ekranie, potwierdzać tożsamość w aplikacji i łączyć się z farmaceutą przez wideorozmowę, a automat wyda produkt dopiero po akceptacji farmaceuty.
  • •Rozwiązanie ma obejmować leki bez recepty oraz — według materiałów branżowych — także leki receptowe, choć zakres tej kategorii nie został doprecyzowany.
  • •Jeden podmiot prowadzący apteki będzie mógł uruchomić maksymalnie 10 urządzeń, bez szczególnych ograniczeń dotyczących ich lokalizacji.
  • •Brakuje opublikowanych danych o wynikach pilotażu, liczbie użytkowników, odmowach wydania, awariach i reklamacjach.
·
5 min

Według dwóch zgodnych ze sobą materiałów branżowych estoński rząd zatwierdził 5 listopada 2026 r. projekt przepisów, które mają umożliwić działanie całodobowych, zautomatyzowanych punktów wydawania leków. Projekt skierowano do parlamentu, a planowana data wejścia przepisów w życie to 1 marca 2027 r. Nie oznacza to jednak automatycznego uruchomienia punktów.

Punkty mają działać w powiązaniu z istniejącymi aptekami. Pacjent wybierze lek na ekranie, potwierdzi tożsamość za pomocą aplikacji i połączy się z farmaceutą przez wideorozmowę. To farmaceuta zachowa decyzję o wydaniu produktu. Po jego akceptacji automat wyda lek z zabezpieczonego magazynu.

Projekt ma obejmować leki dostępne bez recepty oraz, według opisów branżowych, także leki wydawane na receptę. Materiały nie precyzują, które kategorie leków receptowych zostaną objęte rozwiązaniem. Nie wyjaśniają też szczegółów identyfikacji pacjenta, działania aplikacji ani procedur na wypadek awarii.

Jeden podmiot prowadzący apteki ma móc uruchomić maksymalnie 10 urządzeń. Projekt nie ma przewidywać szczególnych ograniczeń lokalizacyjnych. Punkty mogłyby więc powstawać w dużych miastach, małych miejscowościach i na wyspach, także z dala od tradycyjnych aptek. Sformułowanie dotyczące limitu wymaga jednak doprecyzowania, ponieważ nie wiadomo, czy obejmuje ono podmiot prawny, właściciela, sieć czy grupę kapitałową.

Za rozwiązaniem technologicznym stoi Grab2Go, które współpracuje z programem Accelerate Estonia. Projekt poprzedził półroczny pilotaż, ale jego wyników nie opublikowano. Nie ma danych o liczbie użytkowników i wydanych leków, liczbie odmów wydania, awariach ani reklamacjach.

Autorzy projektu wskazują na możliwość poprawy dostępu do leków poza standardowymi godzinami pracy aptek, zwłaszcza w małych miejscowościach i na wyspach. Powołują się także na analizę Accelerate Estonia i PwC, według której 53 proc. farmaceutów i 43 proc. techników farmaceutycznych ma ponad 50 lat. W dostarczonych materiałach nie ma jednak oryginalnego raportu ani informacji o jego metodologii. Brakuje również danych potwierdzających, że automaty odciążą lekarzy, ratowników lub farmaceutów.

Na dalszym etapie parlament ma rozpatrzyć projekt, a jego wdrożenie może wymagać dodatkowych decyzji administracyjnych i rozwiązań technicznych. Uruchomienie pierwszych punktów będzie zależeć od gotowości podmiotów prowadzących apteki oraz infrastruktury cyfrowej.

Najczęstsze pytania

Kiedy estońskie przepisy dotyczące zautomatyzowanych punktów wydawania leków mogą wejść w życie?▼
Planowana data wejścia przepisów w życie to 1 marca 2027 r., ale projekt musi wcześniej zostać rozpatrzony przez parlament.
Czy zautomatyzowany punkt będzie działał bez udziału farmaceuty?▼
Nie. Pacjent ma łączyć się z farmaceutą przez wideorozmowę, a decyzja o wydaniu leku pozostanie po stronie farmaceuty.
Jakie leki mają być dostępne w automatach?▼
Projekt ma obejmować leki dostępne bez recepty oraz, według opisów branżowych, także leki wydawane na receptę. Nie określono jeszcze szczegółowo kategorii leków receptowych.
Gdzie mogą powstawać zautomatyzowane punkty?▼
Projekt nie przewiduje szczególnych ograniczeń lokalizacyjnych, dlatego punkty mogłyby działać w dużych miastach, małych miejscowościach i na wyspach, także z dala od tradycyjnych aptek.
Ile urządzeń będzie mógł uruchomić jeden podmiot prowadzący apteki?▼
Maksymalnie 10 urządzeń, choć materiały nie wyjaśniają, czy limit będzie dotyczyć podmiotu prawnego, właściciela, sieci czy grupy kapitałowej.

Słownik pojęć

Zautomatyzowany punkt wydawania leków
Urządzenie powiązane z istniejącą apteką, umożliwiające wybór i odbiór leków po zdalnej konsultacji oraz akceptacji farmaceuty.
Leki OTC
Leki dostępne bez recepty, które pacjent może nabyć bez przedstawienia recepty.
Wideokonsultacja farmaceutyczna
Zdalny kontakt pacjenta z farmaceutą za pośrednictwem połączenia wideo w celu oceny możliwości wydania produktu i przekazania porad.
Zabezpieczony magazyn
Wewnętrzna część automatu przeznaczona do przechowywania produktów leczniczych przed ich wydaniem.
Accelerate Estonia
Program współpracujący z Grab2Go przy rozwoju rozwiązania zautomatyzowanego wydawania leków.

Najważniejsze założenia estońskiego projektu

ElementZałożenie projektuNiewyjaśnione kwestie
Tryb działaniaCałodobowy, zautomatyzowany punkt powiązany z istniejącą aptekąProcedury na wypadek awarii
Udział farmaceutyWideokonsultacja i decyzja o wydaniu lekuSzczegóły organizacji zdalnej obsługi
Zakres produktówLeki OTC oraz według materiałów branżowych także leki receptoweKategorie leków receptowych objętych rozwiązaniem
Limit urządzeńMaksymalnie 10 urządzeń na jeden podmiot prowadzący aptekiZakres pojęcia „podmiot”
LokalizacjaBrak szczególnych ograniczeń lokalizacyjnychSzczegółowe wymogi techniczne i administracyjne
TerminPlanowane wejście przepisów w życie: 1 marca 2027 r.Ostateczna decyzja parlamentu i termin uruchomienia pierwszych punktów

Zautomatyzowany punkt a tradycyjna apteka

Zautomatyzowany punkt wydawania leków
+Może działać całodobowo
+Może poprawić dostęp do leków w małych miejscowościach i na wyspach
+Wymaga zdalnej akceptacji farmaceuty przed wydaniem produktu
−Nie jest niezależnym punktem sprzedaży
−Szczegóły identyfikacji, awarii i procedur technicznych nie są znane
−Brak opublikowanych danych o wynikach pilotażu
planowany_limit10 urządzeń na podmiot
planowane_wejście_w_życie1 marca 2027 r.
Tradycyjna apteka
+Zapewnia bezpośredni kontakt z personelem apteki
+Działa w ramach istniejącego modelu organizacyjnego
+Obowiązujące procedury są bardziej ugruntowane
−Dostępność zależy od godzin pracy placówki
−W małych miejscowościach i na wyspach apteka może być trudno dostępna
−Wymaga fizycznej obecności pacjenta w placówce
porównanieModel obecnie funkcjonujący
ograniczenia_lokalizacyjneZależne od rozmieszczenia aptek

Jak ma działać zautomatyzowany punkt wydawania leków?

1
Wybór produktu
Pacjent wybiera lek lub produkt na ekranie urządzenia.
2
Potwierdzenie tożsamości
Pacjent potwierdza swoją tożsamość za pomocą aplikacji.
3
Wideokonsultacja
Pacjent łączy się z farmaceutą przez wideorozmowę.
4
Decyzja farmaceuty
Farmaceuta ocenia możliwość wydania produktu i może udzielić porady.
5
Odbiór leku
Po akceptacji automat wydaje produkt z zabezpieczonego magazynu.

Opracowanie na podstawie dostarczonych materiałów branżowych; projekt przepisów oczekuje na rozpatrzenie przez parlament.

Pierwsi napisali na ten temat

Komentarze (0)

0/2000

Powiązane artykuły

NIL chce ostrzejszych zasad dla receptomatów

Naczelna Rada Lekarska opublikowała 12 czerwca 2026 r. stanowisko wobec projektu ustawy o receptach przygotowanego przez Ministerstwo Zdrowia. Samorząd popiera pomysł jednej ustawy, ale krytykuje brak skutecznych ograniczeń dla receptomatów i nowe obowiązki administracyjne dla lekarzy.

17 czerwca 2026

Szwecja tworzy nową kategorię leków dla w aptekach! Start zaplanowano na 2027 rok

Szwedzka Agencja Produktów Medycznych przygotowuje nową kategorię leków pomiędzy preparatami na receptę a OTC. Farmaceutsortiment ma zwiększyć dostępność terapii, wzmocnić samoopiekę i odciążyć placówki podstawowej opieki zdrowotnej.

7 sierpnia 2026

Nowe limity recept i automatyzacja refundacji od września 2026 roku

Planowane zmiany zakładają m.in. przeniesienie odpowiedzialności za wyliczanie refundacji na system teleinformatyczny P1 oraz ograniczenie jednorazowego wydawania leków do zapasu na 60 dni. Projekt nowelizacji Prawa farmaceutycznego rozszerzy także uprawnienia techników farmaceutycznych i wprowadzi limity na sprzedaż wybranych leków bez recepty.

18 sierpnia 2026

Ponad 10 tysięcy aptek wdrożyło częściową realizację e-recept

Nowe przepisy znoszą obowiązek wykupywania wszystkich opakowań przepisanego leku w tej samej aptece. Z danych Ministerstwa Zdrowia oraz portalu pacjent.gov.pl wynika, że system uruchomiło już ponad 80 procent placówek w kraju. Do połowy lipca z nowego rozwiązania skorzystało niemal 63 tysiące pacjentów.

6 sierpnia 2026

„Lek pod drzwi” zapowiedziany na jesień 2026 r. Na razie bez projektu w Sejmie

Zapowiadany projekt ustawy „Lek pod drzwi” ma umożliwić dostarczanie leków na receptę do domu seniorom 65+ i osobom obłożnie chorym. Na razie jest to jednak jedynie deklaracja polityczna opisana przez media — bez opublikowanego tekstu projektu i bez formalnej rejestracji w Sejmie.

29 maja 2026

Ministerstwo Zdrowia ukróci apteczny smurfing. Nadchodzi ustawa o receptach

Resort zdrowia zapowiedział wdrożenie systemu monitorowania skumulowanych zakupów leków bez recepty (OTC) w różnych aptekach. Nowy mechanizm, opracowany we współpracy z Głównym Inspektoratem Farmaceutycznym, ma zwalczać tzw. smurfing. Projekt odpowiedniej ustawy poznamy na początku września 2026 roku.

28 sierpnia 2026

StartSzukaj