Najważniejsze
- •Przy podejrzeniu udaru trzeba natychmiast wezwać pomoc medyczną — każda minuta ma znaczenie.
- •Nie należy samodzielnie brać aspiryny przed diagnozą, bo przy udarze krwotocznym może to zaszkodzić.
- •Rozróżnienie udaru niedokrwiennego i krwotocznego wymaga badania obrazowego, najczęściej tomografii komputerowej głowy.
- •Do objawów alarmowych należą m.in. opadnięcie kącika ust, zaburzenia mowy i osłabienie jednej strony ciała.
- •Najważniejsze czynniki ryzyka udaru to m.in. nadciśnienie, cukrzyca i palenie papierosów, a szybkie leczenie mieści się w oknie 4,5 godziny.
Neurolog Pamela Bidó zaapelowała o natychmiastową reakcję na objawy udaru mózgu i przypomniała, że na skuteczne leczenie jest tylko 4,5 godziny.
Neurolog Pamela Bidó zaapelowała o natychmiastowe wezwanie pomocy medycznej przy pierwszych objawach udaru mózgu i przypomniała, że kluczowa dla leczenia jest wąska, 4,5-godzinna okna terapeutyczne. Lekarka ostrzegła też przed samodzielnym przyjmowaniem aspiryny, zanim lekarze ustalą, czy doszło do udaru niedokrwiennego, czy krwotocznego.
Bidó wyjaśniła, że udar może mieć dwa podstawowe mechanizmy: zamknięcie naczynia krwionośnego albo jego pęknięcie. W praktyce oznacza to dwa główne typy zdarzenia: udar niedokrwienny i krwotoczny. Jak podkreśliła, różnicę między nimi potwierdza dopiero tomografia komputerowa głowy, dlatego pacjent nie powinien samodzielnie próbować ustalać rodzaju udaru w domu.
Lekarka wskazała, że do objawów alarmowych należą m.in. opadnięcie jednej strony twarzy, bełkotliwa albo nielogiczna mowa oraz osłabienie jednej strony ciała. Zwróciła uwagę, że w części przypadków udar niedokrwienny zaczyna się właśnie od takich objawów, podczas gdy udar krwotoczny częściej wiąże się z silnym bólem głowy i utratą przytomności. Bidó zaznaczyła jednak, że przy każdym z tych sygnałów trzeba działać tak samo: wezwać pogotowie i nie czekać, aż objawy miną.
Specjalistka odniosła się także do częstego błędu, jakim jest przyjmowanie aspiryny przed diagnozą. Według niej może to być niebezpieczne, jeśli przyczyną objawów jest krwawienie w mózgu. Zamiast tego pacjent powinien jak najszybciej trafić do oddziału ratunkowego, gdzie lekarze wykonają badanie obrazowe i zdecydują o leczeniu.
Bidó przypomniała również o czynnikach ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo udaru. Wymieniła niewykryte nadciśnienie, cukrzycę i palenie papierosów. Zaznaczyła, że problem dotyczy nie tylko osób starszych. Udar pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów i niepełnosprawności na świecie, a w Argentynie dochodzi do ponad 50 tysięcy przypadków rocznie. W Polsce lekarze także zwracają uwagę na dużą skalę problemu, bo każdego roku notuje się około 70 tysięcy udarów.
Wczesne rozpoznanie objawów ma znaczenie, bo w pierwszych godzinach można jeszcze ograniczyć uszkodzenie mózgu. W praktyce oznacza to, że każda minuta zwłoki zmniejsza szanse na dobre rokowanie. Dlatego lekarze i organizacje zdrowotne od lat podkreślają prostą zasadę: przy podejrzeniu udaru nie czekać, tylko natychmiast dzwonić po pomoc.
Jak rozpoznać udar i co zrobić od razu
Na podstawie treści artykułu i standardowych zasad postępowania przy podejrzeniu udaru mózgu.
Najważniejsze liczby i fakty dotyczące udaru mózgu
| Wskaźnik | Wartość | Kontekst |
|---|---|---|
| Okno terapeutyczne | 4,5 godziny | Czas, w którym leczenie trombolityczne może być skuteczne w udarze niedokrwiennym |
| Przypadki roczne w Argentynie | ponad 50 tys. | Skala problemu zdrowotnego podana w artykule |
| Przypadki roczne w Polsce | około 70 tys. | Szacunkowa liczba udarów notowanych każdego roku |
| Rodzaje udaru | 2 główne typy | Udar niedokrwienny i krwotoczny |
| Przyspieszenie szkód w mózgu | z minuty na minutę | Każda zwłoka pogarsza rokowanie |
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu oraz przywołanych danych źródłowych.
Słownik pojęć
- Udar niedokrwienny
- Udar spowodowany zamknięciem naczynia krwionośnego w mózgu, przez co krew nie dociera do części tkanki nerwowej.
- Udar krwotoczny
- Udar wywołany pęknięciem naczynia i krwawieniem do mózgu lub wokół niego.
- Tomografia komputerowa głowy
- Badanie obrazowe, które pomaga odróżnić udar niedokrwienny od krwotocznego i kieruje dalszym leczeniem.
- Okno terapeutyczne
- Czas od początku objawów, w którym zastosowanie leczenia daje największą szansę na ograniczenie uszkodzeń mózgu.
- Tromboliza
- Leczenie polegające na podaniu leków rozpuszczających skrzeplinę w udarze niedokrwiennym.
- Czynniki ryzyka udaru
- Elementy zwiększające prawdopodobieństwo udaru, np. nadciśnienie tętnicze, cukrzyca i palenie papierosów.
