Czy urlop naprawdę regeneruje? Rola jakości wypoczynku w zdrowiu psychicznym

Dr n. med. Gniewko Więckiewicz z Oddziału Klinicznego Psychiatrii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego podkreślił 5 lipca 2026 roku, że dla zdrowia psychicznego większe znaczenie niż sama długość wakacyjnego wyjazdu ma to, czy urlop rzeczywiście pozwala zregenerować się po codziennym stresie i obowiązkach. Psychiatra zaznaczył też, że trzy czwarte Polaków planuje w tym roku wyjazd wakacyjny.

Według eksperta dłuższy urlop daje organizmowi czas na pełniejszą regenerację. Pierwsze dni często upływają na odreagowywaniu napięcia, zmęczenia i nadrabianiu niedoboru snu, a dopiero później pojawia się głębsze poczucie odpoczynku. Jednocześnie kilka krótszych wyjazdów rozłożonych w ciągu roku może skuteczniej przerywać przewlekły stres niż jeden długi urlop.

– Idealnie byłoby łączyć oba podejścia: odbyć jeden dłuższy urlop, który pozwala naprawdę się odciąć, oraz kilka krótszych przerw w ciągu roku – wskazał dr Więckiewicz. Jak dodał, układ nerwowy lepiej funkcjonuje, kiedy regeneracja staje się elementem rytmu życia, a nie akcją ratunkową dopiero wtedy, gdy człowiek jest już wyczerpany.

Psychiatra zwrócił uwagę, że nie istnieje jeden uniwersalny sposób wypoczynku. To, co pomaga jednej osobie, dla innej może być męczące. Osoby silnie przeciążone często potrzebują przede wszystkim snu, ciszy i ograniczenia bodźców, natomiast umiarkowana aktywność fizyczna, taka jak spacery, pływanie czy jazda na rowerze, sprzyja poprawie nastroju, jakości snu i zmniejszeniu napięcia.

Ekspert ocenił też, że najlepsze efekty daje zwykle połączenie odpoczynku biernego i aktywnego. Ostrzegł przed nadmiernym planowaniem urlopu i przed traktowaniem wakacji jak kolejnego projektu do zrealizowania. Zwrócił uwagę, że jeśli grafik zwiedzania jest tak napięty, że po powrocie potrzebny jest kolejny urlop, to znaczy, że wypoczynek nie spełnił swojej roli.

Więckiewicz przypomniał również, że wyjazdy do cieplejszych krajów, takich jak Egipt czy Turcja, mogą poprawiać samopoczucie dzięki zmianie otoczenia i większej ilości słońca, ale dla części osób stanowią dodatkowe obciążenie. Wysokie temperatury, odwodnienie, zaburzenia snu, zmiana rytmu dnia i alkohol mogą nasilać drażliwość, bezsenność, lęk i zmęczenie, zwłaszcza u osób z zaburzeniami snu, lękowymi, depresją lub chorobą afektywną dwubiegunową.

W praktyce, jak wynika z wypowiedzi psychiatry, urlop ma najlepiej służyć nie liczbą dni, lecz tym, czy pozwala naprawdę odciąć się od pracy. Dr Więckiewicz radzi też, by przed wyjazdem zamknąć najważniejsze sprawy zawodowe i po powrocie zostawić sobie choć jeden dzień na spokojne wejście w codzienność.