Najważniejsze
- •Piorun na Giewoncie 22 sierpnia 2019 r. poraził 131 osób, a 4 osoby zginęły, w tym dwoje dzieci.
- •Badanie zespołu dr. Sylweriusza Kosińskiego wykazało podwyższoną troponinę hs-cTnT u 46 proc. badanych, co sugeruje częste uszkodzenie mięśnia sercowego.
- •Najgroźniejsze skutki rażenia dotyczą serca, ale urazy mogą wynikać także z fali uderzeniowej, odłamków skał i mechanizmów takich jak porażenie boczne czy krokowe.
- •Zdarzenie na Giewoncie dostarczyło wyjątkowo rzadkich danych, bo obejmowało ponad 100 poszkodowanych po tym samym wyładowaniu.
- •Wnioski z tragedii mogą pomóc stworzyć lepsze procedury triażu i przygotowanie służb do masowych porażeń piorunem w górach.
Piorun, który 22 sierpnia 2019 roku uderzył w Giewont, poraził 131 osób i dostarczył lekarzom rzadkich danych o skutkach zdrowotnych takich zdarzeń.
22 sierpnia 2019 roku na Giewoncie piorun o natężeniu 153 tys. amperów poraził 131 osób. Zginęły cztery osoby, w tym dwoje dzieci. To jedno z najpoważniejszych zdarzeń tego typu w polskich górach i zarazem przypadek, który dostarczył naukowcom wyjątkowo szerokiego materiału do analizy.
Zespół kierowany przez dr. Sylweriusza Kosińskiego przeanalizował dane ponad 100 poszkodowanych, którzy trafili do lekarzy po tym samym wyładowaniu. Badacze zbierali informacje o miejscu pobytu w chwili uderzenia, rodzaju obrażeń oraz stanie zdrowia pacjentów w kolejnych tygodniach. W lipcu w czasopiśmie „Communications Medicine” opublikowali pracę poświęconą przede wszystkim uszkodzeniom serca. U 46 proc. osób, u których wykonano badanie krwi, stwierdzono podwyższone stężenie wysokoczułej troponiny sercowej hs-cTnT, czyli markera uszkodzenia mięśnia sercowego. Nieprawidłowości w EKG występowały rzadziej.
Dr Kosiński wskazał, że dane z Giewontu są unikalne, ponieważ na świecie brakuje serii obejmujących tak wiele osób porażonych jednym piorunem. Część poszkodowanych ginie na miejscu, a inni nie trafiają do szpitala, przez co lekarze zwykle nie mają pełnego obrazu skutków porażenia. W opisywanym zdarzeniu część pacjentów nie była nawet pewna, czy została porażona, a dopiero badania wykazały uszkodzenie serca.
Badacze opisali też mechanizmy rażenia. Najgroźniejsze jest porażenie bezpośrednie, ale na Giewoncie piorun trafił w krzyż na szczycie, a nie bezpośrednio w ludzi. W wielu przypadkach doszło do uderzeń bocznych lub porażenia krokowego. Do urazów dochodziło także wskutek fali uderzeniowej i odłamków skał. Świadkowie mówili o palących się ubraniach, wybuchających butach i kamieniach lecących jak pociski.
Tragedia pokazała też ograniczenia obecnych procedur ratunkowych. Standardowe ćwiczenia i schematy nie zakładają jednoczesnej pomocy ponad 100 poszkodowanym w trudnym terenie górskim. Dr Kosiński podkreśla, że w takich sytuacjach potrzebne są gotowe procedury triażu i jasne zasady działania dla ratowników oraz szpitali. W praktyce wyniki badań z Giewontu mogą przełożyć się na lepsze przygotowanie służb do masowych porażeń piorunem i szybsze rozpoznawanie uszkodzeń serca u poszkodowanych.
Najważniejsze dane z analizy porażenia piorunem na Giewoncie
| Wskaźnik | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Liczba porażonych osób | 131 | Łączna liczba osób porażonych przez to samo wyładowanie |
| Ofiary śmiertelne | 4 | W tym dwoje dzieci |
| Natężenie pioruna | 153 tys. amperów | Wyładowanie o wyjątkowo dużej sile |
| Badani z pobraną krwią | ok. 100+ | Grupa analizowana pod kątem powikłań kardiologicznych |
| Podwyższona hs-cTnT | 46% | Odsetek badanych z markerem uszkodzenia mięśnia sercowego |
| Nieprawidłowości w EKG | rzadziej niż podwyższona troponina | Zmiany w EKG występowały mniej często niż wzrost troponiny |
Na podstawie opisu badania zespołu dr. Sylweriusza Kosińskiego oraz danych z artykułu.
Jak piorun razi ludzi na Giewoncie?
Na podstawie analizy tragicznych wydarzeń na Giewoncie i opisu mechanizmów porażenia piorunem.
Słownik pojęć
- hs-cTnT
- Wysokoczuła troponina sercowa T; marker we krwi, który może wskazywać na uszkodzenie mięśnia sercowego.
- EKG
- Badanie elektrokardiograficzne rejestrujące czynność elektryczną serca.
- Triaż
- Segregacja medyczna poszkodowanych według pilności udzielenia pomocy.
- Porażenie boczne
- Mechanizm, w którym część ładunku z wyładowania uderza osobę znajdującą się blisko miejsca trafienia pioruna.
- Porażenie krokowe
- Przepływ prądu przez podłoże między punktami kontaktu ciała z ziemią lub skałą.
- Fala uderzeniowa
- Nagły wzrost ciśnienia wywołany gwałtownym rozprężeniem powietrza wokół kanału pioruna.
