Najważniejsze
- •Intensywne korzystanie ze smartfonów prowadzi do schorzeń takich jak zespół cieśni nadgarstka, zapalenie pochewki ścięgna De Quervaina i zatrzaskujący kciuk.
- •Profilaktyka obejmuje regularne przerwy, pisanie palcem wskazującym, głosowe dyktowanie oraz stosowanie uchwytów ringowych.
- •Wzrost wagi smartfonów o 30–70% w ciągu ostatniej dekady (średnio do ponad 220 g) oraz spędzanie przed ekranem 5–6 godzin dziennie potęgują problem urazów przeciążeniowych.
- •Zalecane ćwiczenia rozciągające kciuk powinny być wykonywane ostrożnie – rozciąganie w ostrym stanie zapalnym może nasilić ból.
16 lipca 2026 roku amerykańscy specjaliści chirurgii dłoni ostrzegli przed schorzeniami ścięgien oraz stawów wywołanymi przez smartfony i przedstawili metody zapobiegania tym urazom.
16 lipca 2026 roku amerykańscy specjaliści w dziedzinie chirurgii dłoni – w tym dr Maureen O’Shaughnessy z University of Kentucky HealthCare Hand Center oraz dr Eugene Tsai z Cedars-Sinai w Los Angeles – ostrzegli przed schorzeniami ścięgien i stawów wywołanymi przez długotrwałe korzystanie ze smartfonów. Przedstawili oni również metody profilaktyki tych urazów.
Objawy i profilaktyka przeciążeń dłoni
Chirurdzy wskazują, że intensywne korzystanie z urządzeń mobilnych może prowadzić do bolesnych stanów chorobowych. Należy do nich m.in. zapalenie pochewki ścięgna de Quervaina, które objawia się bólem u nasady kciuka i nadgarstka. Pacjenci zmagają się również z zespołem cieśni nadgarstka (wywołanym uciskiem nerwu pośrodkowego), tzw. zatrzaskującym kciukiem (który blokuje się przy zginaniu) oraz artretyzmem. Aby zapobiec tym problemom, ortopedzi zalecają robienie regularnych przerw w korzystaniu z telefonu oraz trzymanie go naprzemiennie w obu dłoniach. Warto też pisać palcem wskazującym zamiast kciuków, korzystać z funkcji głosowego dyktowania tekstów, powiększyć czcionkę oraz stosować zewnętrzne uchwyty pierścieniowe.
W ramach profilaktyki eksperci zalecają proste ćwiczenie: należy położyć dłoń na płaskiej powierzchni, odciągnąć kciuk od pozostałych palców i przytrzymać go w tej pozycji przez 30 sekund. Amerykańscy chirurdzy nie dodali jednak do swoich rekomendacji ostrzeżenia, że wykonywanie takiego rozciągania w ostrym stanie zapalnym może nasilić ból. Ponadto ich wskazówki dotyczące stosowania uchwytów pierścieniowych nie opierają się na badaniach biomechanicznych. Prezentowane stanowisko bazuje wyłącznie na opiniach chirurgów dłoni. Pomija ono oceny fizjoterapeutów oraz producentów smartfonów, którzy nie przedstawili swojej perspektywy na projektowanie urządzeń. Informacje te opublikował Dział Zdrowia i Nauki agencji Associated Press. Sekcja ta otrzymała wsparcie finansowe od Howard Hughes Medical Institute oraz Robert Wood Johnson Foundation, zachowując przy tym pełną niezależność redakcyjną.
Waga urządzeń a ryzyko urazów
Opisane dolegliwości należą do grupy urazów przeciążeniowych. Problem stale narasta, ponieważ średnia waga flagowych smartfonów wzrosła w ciągu ostatniej dekady o 30–70%, przekraczając w 2026 roku 220 gramów. Użytkownicy spędzają przed ekranami średnio od 5 do 6 godzin dziennie. Warto jednak zauważyć, że potoczne określenia, takie jak „kciuk esemesowy”, nie funkcjonują jako odrębne jednostki chorobowe w oficjalnej klasyfikacji Światowej Organizacji Zdrowia.
Obecne trendy wskazują na rosnące zapotrzebowanie na akcesoria ergonomiczne do urządzeń mobilnych. Specjaliści przewidują również, że w najbliższych latach coraz młodsi pacjenci będą wymagali kierowania na specjalistyczną fizjoterapię dłoni.
5 zasad ergonomii korzystania ze smartfona
Zalecenia amerykańskich chirurgów dłoni (dr O’Shaughnessy, dr Tsai)
Statystyki dotyczące użytkowania i wagi smartfonów oraz ich wpływ na dłonie
| Parametr | Wartość / Zakres | Wpływ na zdrowie dłoni |
|---|---|---|
| Średnia waga flagowych smartfonów (2026 r.) | ponad 220 g | Większe obciążenie ścięgien i stawów podczas trzymania jednorącz |
| Wzrost wagi telefonów w ostatniej dekadzie | o 30% do 70% | Sukcesywne zwiększanie siły potrzebnej do stabilizacji urządzenia |
| Średni dzienny czas spędzany przed ekranem | 5 do 6 godzin | Długotrwały, powtarzalny stres biomechaniczny bez czasu na regenerację |
Dane na podstawie doniesień Associated Press 2026
Słownik pojęć
- Zapalenie pochewki ścięgna De Quervaina
- Stan zapalny ścięgien kontrolujących ruchy kciuka, objawiający się silnym bólem u nasady kciuka oraz nadgarstka, nasilającym się przy chwytaniu.
- Zespół cieśni nadgarstka
- Schorzenie spowodowane uciskiem nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka, wywołujące drętwienie, mrowienie i osłabienie chwytu.
- Zatrzaskujący kciuk
- (Palec trzaskający) – stan, w którym stan zapalny ścięgna zginacza utrudnia jego płynne ślizganie się, co powoduje zablokowanie palca w pozycji zgiętej i jego nagłe prostowanie z charakterystycznym kliknięciem.
- Artretyzm (zwyrodnienie stawów)
- Szeroka grupa chorób charakteryzująca się stanem zapalnym stawów, prowadząca do uszkodzenia chrząstki stawowej, bólu i ograniczenia ruchomości.
- Urazy przeciążeniowe
- (RSI – Repetitive Strain Injury) – urazy powstałe w wyniku wielokrotnie powtarzanych, drobnych ruchów, które bez odpowiedniego czasu na odpoczynek prowadzą do mikrourazów tkanek miękkich.
