Najważniejsze
- •Całkowite zaćmienie Słońca nastąpi 12 sierpnia 2026 roku i będzie pierwszym takim zjawiskiem w Europie kontynentalnej od 1999 roku.
- •Pas całkowitości obejmie m.in. Islandię, wschodnią Grenlandię i północną Hiszpanię, podczas gdy w Polsce widoczne będzie zaćmienie częściowe.
- •Zjawisko zbiega się z maksimum roju meteorów – Perseidów oraz nowiem Księżyca, co stworzy idealne warunki do nocnych obserwacji nieba.
- •Bezpośrednia obserwacja zaćmienia bez specjalistycznych filtrów spełniających normę ISO 12312-2 grozi nieodwracalnym uszkodzeniem siatkówki (retinopatią słoneczną).
- •Najlepsze warunki pogodowe do obserwacji prognozowane są w centralnej Hiszpanii (70–80% szans na bezchmurne niebo).
12 sierpnia 2026 roku nad Europą nastąpi pierwsze od 27 lat całkowite zaćmienie Słońca. Zjawisko to zbiegnie się w czasie z maksimum roju meteorów – Perseidów.
Całkowite zaćmienie Słońca, które nastąpi 12 sierpnia 2026 roku, będzie widoczne nad Grenlandią, Islandią i Hiszpanią. To pierwsze tego typu zjawisko w Europie kontynentalnej od 1999 roku. Zbiegnie się ono w czasie z maksimum roju meteorów – Perseidów.
Przebieg zjawiska i lokalizacje
Faza całkowita rozpocznie się o godzinie 18:58 czasu polskiego. Pas całkowitości obejmie wschodnią Grenlandię, Islandię, północną Hiszpanię, Baleary, a także krańce Portugalii i północną Syberię. Zaćmienie częściowe będą mogli obserwować mieszkańcy większości Europy, w tym Polski, oraz wschodniej części Ameryki Północnej. Szacunki serwisu Time and Date wskazują, że w strefie zaćmienia częściowego znajdzie się około 980 milionów ludzi, a bezpośrednio w pasie całkowitości – 15,2 miliona.
Maksymalny czas trwania fazy całkowitej wyniesie 2 minuty i 18 sekund u wybrzeży Islandii. W Reykjaviku zjawisko potrwa minutę, w hiszpańskim mieście A Coruña około minuty i 15 sekund, natomiast na krańcach Portugalii i w Rosji – od kilku do kilkunastu sekund. W Hiszpanii faza całkowita nastąpi nisko nad horyzontem, tuż przed zachodem Słońca. Może to utrudnić obserwacje ze względu na zabudowania miejskie lub refrakcję atmosferyczną.
Zasady bezpiecznej ochrony wzroku
Bezpośrednie patrzenie na Słońce podczas fazy częściowej bez odpowiedniego zabezpieczenia grozi trwałym uszkodzeniem siatkówki. Eksperci z NASA oraz American Astronomical Society podkreślają, że filtry i okulary ochronne muszą bezwzględnie spełniać międzynarodową normę ISO 12312-2. Do bezpiecznej obserwacji wystarczą proste okulary kartonowe ze specjalistycznym filtrem, zakupione u certyfikowanych producentów.
Wydarzenie to rozpocznie serię trzech zaćmień w regionie europejsko-śródziemnomorskim w latach 2026–2028. Ponieważ zjawisko zbiega się z nowiem Księżyca, noc z 12 na 13 sierpnia zapewni doskonałe warunki do podziwiania Perseidów, gdyż niebo nie będzie rozświetlone naturalnym światłem satelity. Szanse na bezchmurne niebo różnią się jednak w zależności od regionu. W centralnej Hiszpanii prawdopodobieństwo dobrej pogody wynosi 70–80 proc., na Grenlandii sięga 40–50 proc., a na Islandii spada do 30–40 proc.
Masowy napływ turystów i miłośników astronomii może wywołać utrudnienia logistyczne w mniejszych hiszpańskich gminach leżących na trasie zaćmienia. Z kolei wzmożony ruch statków wycieczkowych w rejonie grenlandzkiego fiordu Scoresby Sund stwarza zagrożenie hałasem dla tamtejszego ekosystemu. Kolejne całkowite zaćmienie Słońca w tym regionie nastąpi 2 sierpnia 2027 roku.
Porównanie czasu trwania fazy całkowitej oraz stopnia przesłonięcia Słońca w wybranych lokalizacjach (12 sierpnia 2026 r.)
| Miasto / Lokalizacja | Kraj | Typ zaćmienia | Maksymalny czas trwania fazy całkowitej / Obscuracja |
|---|---|---|---|
| Wybrzeże Islandii (maksimum) | Islandia | Całkowite | 2 minuty 18 sekund |
| Reykjavík | Islandia | Całkowite | 1 minuta 00 sekund |
| A Coruña | Hiszpania | Całkowite | 1 minuta 15 sekund |
| Zaragoza | Hiszpania | Całkowite | 1 minuta 24 sekund |
| Palma (Majorka) | Hiszpania | Całkowite | 1 minuta 36 sekund |
| Bilbao | Hiszpania | Całkowite | 30 sekund |
| Madryt | Hiszpania | Częściowe | 99,96% przesłonięcia (obscuracji) |
| Barcelona | Hiszpania | Częściowe | 99% przesłonięcia (obscuracji) |
Dane na podstawie wyliczeń Xavier Jubier / Sky & Telescope / Time and Date
Szanse na dobrą pogodę i bezchmurne niebo podczas zaćmienia 2026
Dane dotyczące prognoz zachmurzenia i widoczności dla sierpnia 2026 r.
Słownik pojęć
- Pas całkowitości
- Pas na powierzchni Ziemi, w którym Księżyc całkowicie zasłania tarczę Słońca i można obserwować całkowite zaćmienie.
- Norma ISO 12312-2
- Międzynarodowa norma określająca wymagania bezpieczeństwa dla filtrów stosowanych do bezpośredniej obserwacji Słońca.
- Retinopatia słoneczna (solar retinopathy)
- Trwałe, nieodwracalne uszkodzenie komórek światłoczułych siatkówki oka wywołane bezpośrednim patrzeniem na Słońce. Medycyna nie zna skutecznego sposobu leczenia tego schorzenia.
- Nów Księżyca
- Faza Księżyca, w której znajduje się on między Ziemią a Słońcem. W tej fazie tarcza Księżyca jest niewidoczna z Ziemi, co stwarza idealne, ciemne tło do obserwacji gwiazd i meteorów (np. Perseidów).
- Perygeum księżycowe
- Punkt na orbicie Księżyca, w którym znajduje się on najbliżej Ziemi. Zjawisko to sprawia, że tarcza Księżyca wydaje się optycznie większa, co wydłuża czas trwania zaćmienia całkowitego.
- Refrakcja atmosferyczna
- Zjawisko optyczne polegające na ugięciu promieni świetlnych w atmosferze Ziemi. Przy zaćmieniu nisko nad horyzontem może ono zniekształcić obraz tarczy słonecznej i zmienić kolor korony na bardziej czerwony.
