Najważniejsze
- •Naukowcy zidentyfikowali trzy kluczowe szlaki istoty białej, których stymulacja odpowiada za trwałą poprawę u pacjentów z ciężką, lekooporną depresją.
- •Nowa metoda konektomowa wykorzystuje traktografię dMRI oraz modelowanie komputerowe zamiast tradycyjnych atlasów anatomicznych.
- •U pacjentów, którzy nie odpowiedzieli na leczenie po dwóch latach, w badaniach pooperacyjnych konsekwentnie brakowało stymulacji lewego pęczka cingulum.
- •Badanie opublikowane 1 października 2026 roku w „American Journal of Psychiatry” bazuje na największej dotychczas grupie chorych z wielu niezależnych kohort.
Naukowcy z Mount Sinai oraz innych ośrodków akademickich opublikowali 1 października 2026 roku na łamach „American Journal of Psychiatry” badanie identyfikujące trzy kluczowe szlaki istoty białej, których pobudzenie za pomocą głębokiej stymulacji mózgu odpowiada za trwale wysoką poprawę u pacjentów z ciężką, lekooporną depresją.
Autorzy przeanalizowali największą dotychczas grupę chorych zebraną z wielu niezależnych kohort, w tym dane z przerwanego badania BROADEN oraz z Uniwersytetu w Toronto. Badacze powiązali trwałą poprawę kliniczną z aktywacją pęczka cingulum, forceps minor, medial uncinate fasciculus oraz ventral amygdalofugal pathways. Ustalili również, że u osób, które po dwóch latach nie odpowiedziały na leczenie, w badaniach pooperacyjnych brakowało stymulacji lewego pęczka cingulum. Analiza opiera się także na wcześniejszych pracach, w tym na publikacji z 2023 roku w „Nature”, przygotowanej przez Emory University i obejmującej dziesięciu pacjentów – po sześciu miesiącach stosowania metody dziewięćdziesiąt procent z nich zanotowało istotną poprawę, a siedemdziesiąt procent osiągnęło remisję. Wyniki te korespondują z ustaleniami z listopada 2021 roku dotyczącymi spadku mocy fal beta w ciągu pierwszych minut stymulacji oraz z sierpniowym badaniem UTHealth Houston z 2022 roku, przeprowadzonym na dziesięciu pacjentach z MFB. Czołowi autorzy publikacji, w tym dr Helen Mayberg, dr Brian Kopell, dr Ki Sueng Choi i dr Martijn Figee, mają jawne powiązania finansowe z Abbott Laboratories jako konsultanci, współwynalazcy wniosków patentowych lub beneficjenci tantiem. Firma Abbott dostarczyła ponadto dane z historycznego badania BROADEN.
Głęboka stymulacja mózgu polega na chirurgicznym wszczepieniu elektrod do tkanki mózgowej. Procedura ta pozostaje eksperymentalna w leczeniu depresji, choć Agencja Żywności i Leków w pełni zatwierdziła ją przy innych schorzeniach, takich jak choroba Parkinsona czy zaburzenia obsesyjno-kompulsywne. Tradycyjne podejście neurochirurgiczne opierało się wyłącznie na punktach anatomicznych z atlasów, co prowadziło do niespójnych rezultatów u chorych z pozornie identycznie umieszczonymi elektrodami. Nowa metoda konektomowa wykorzystuje natomiast traktografię dMRI oraz modelowanie komputerowe do mapowania rzeczywistych połączeń nerwowych. Naukowcy wykazali jedynie korelację retrospektywną, polegającą na braku stymulacji lewego pęczka cingulum u nieresponderów. Nie sprawdzili jednak empirycznie, czy chirurgiczne przesunięcie elektrody w ten obszar faktycznie przyniosłoby u tych pacjentów poprawę. W analizach wieloośrodkowych nie dysponowano też indywidualnymi skanami dyfuzyjnego rezonansu magnetycznego dla każdego uczestnika, co wymusiło posługiwanie się uogólnionymi mapami konektomu.
Odkrycie posłuży do optymalizacji trwających badań klinicznych, takich jak program Abbott TRANSCEND, wymaga jednak przeprowadzenia dalszych testów prospektywnych w celu potwierdzenia skuteczności metody.
Najczęstsze pytania
Czym jest głęboka stymulacja mózgu (DBS)?▼
Jakie trzy szlaki istoty białej powiązano z poprawą kliniczną?▼
Co wykazały analizy u pacjentów, u których leczenie nie zadziałało?▼
Słownik pojęć
- Głęboka stymulacja mózgu (DBS)
- Chirurgiczna metoda polegająca na wszczepieniu elektrod do określonych obszarów mózgu w celu stymulacji elektrycznej.
- Traktografia dMRI
- Technika rezonansu magnetycznego pozwalająca na mapowanie włókien nerwowych i połączeń w istocie białej mózgu.
- Remisja
- Okres ustąpienia lub znacznego zmniejszenia nasilenia objawów choroby.
Podsumowanie kluczowych aspektów badania nad DBS w lekoopornej depresji
| Aspekt | Opis |
|---|---|
| Data publikacji | 1 października 2026 roku |
| Czasopismo | American Journal of Psychiatry |
| Główne odkrycie | Identyfikacja trzech szlaków istoty białej kluczowych dla skuteczności DBS |
| Metodologia | Podejście konektomowe z wykorzystaniem traktografii dMRI |
Porównanie podejść do planowania głębokiej stymulacji mózgu
Tradycyjne podejście anatomiczne
Nowa metoda konektomowa
Kluczowe szlaki istoty białej w DBS
American Journal of Psychiatry, październik 2026


