Badania nad głęboką stymulacją mózgu w leczeniu lekoopornej depresji

Najważniejsze

  • •Naukowcy zidentyfikowali trzy kluczowe szlaki istoty białej, których stymulacja odpowiada za trwałą poprawę u pacjentów z ciężką, lekooporną depresją.
  • •Nowa metoda konektomowa wykorzystuje traktografię dMRI oraz modelowanie komputerowe zamiast tradycyjnych atlasów anatomicznych.
  • •U pacjentów, którzy nie odpowiedzieli na leczenie po dwóch latach, w badaniach pooperacyjnych konsekwentnie brakowało stymulacji lewego pęczka cingulum.
  • •Badanie opublikowane 1 października 2026 roku w „American Journal of Psychiatry” bazuje na największej dotychczas grupie chorych z wielu niezależnych kohort.
·
4 min

Naukowcy z Mount Sinai oraz innych ośrodków akademickich opublikowali 1 października 2026 roku na łamach „American Journal of Psychiatry” badanie identyfikujące trzy kluczowe szlaki istoty białej, których pobudzenie za pomocą głębokiej stymulacji mózgu odpowiada za trwale wysoką poprawę u pacjentów z ciężką, lekooporną depresją.

Autorzy przeanalizowali największą dotychczas grupę chorych zebraną z wielu niezależnych kohort, w tym dane z przerwanego badania BROADEN oraz z Uniwersytetu w Toronto. Badacze powiązali trwałą poprawę kliniczną z aktywacją pęczka cingulum, forceps minor, medial uncinate fasciculus oraz ventral amygdalofugal pathways. Ustalili również, że u osób, które po dwóch latach nie odpowiedziały na leczenie, w badaniach pooperacyjnych brakowało stymulacji lewego pęczka cingulum. Analiza opiera się także na wcześniejszych pracach, w tym na publikacji z 2023 roku w „Nature”, przygotowanej przez Emory University i obejmującej dziesięciu pacjentów – po sześciu miesiącach stosowania metody dziewięćdziesiąt procent z nich zanotowało istotną poprawę, a siedemdziesiąt procent osiągnęło remisję. Wyniki te korespondują z ustaleniami z listopada 2021 roku dotyczącymi spadku mocy fal beta w ciągu pierwszych minut stymulacji oraz z sierpniowym badaniem UTHealth Houston z 2022 roku, przeprowadzonym na dziesięciu pacjentach z MFB. Czołowi autorzy publikacji, w tym dr Helen Mayberg, dr Brian Kopell, dr Ki Sueng Choi i dr Martijn Figee, mają jawne powiązania finansowe z Abbott Laboratories jako konsultanci, współwynalazcy wniosków patentowych lub beneficjenci tantiem. Firma Abbott dostarczyła ponadto dane z historycznego badania BROADEN.

Głęboka stymulacja mózgu polega na chirurgicznym wszczepieniu elektrod do tkanki mózgowej. Procedura ta pozostaje eksperymentalna w leczeniu depresji, choć Agencja Żywności i Leków w pełni zatwierdziła ją przy innych schorzeniach, takich jak choroba Parkinsona czy zaburzenia obsesyjno-kompulsywne. Tradycyjne podejście neurochirurgiczne opierało się wyłącznie na punktach anatomicznych z atlasów, co prowadziło do niespójnych rezultatów u chorych z pozornie identycznie umieszczonymi elektrodami. Nowa metoda konektomowa wykorzystuje natomiast traktografię dMRI oraz modelowanie komputerowe do mapowania rzeczywistych połączeń nerwowych. Naukowcy wykazali jedynie korelację retrospektywną, polegającą na braku stymulacji lewego pęczka cingulum u nieresponderów. Nie sprawdzili jednak empirycznie, czy chirurgiczne przesunięcie elektrody w ten obszar faktycznie przyniosłoby u tych pacjentów poprawę. W analizach wieloośrodkowych nie dysponowano też indywidualnymi skanami dyfuzyjnego rezonansu magnetycznego dla każdego uczestnika, co wymusiło posługiwanie się uogólnionymi mapami konektomu.

Odkrycie posłuży do optymalizacji trwających badań klinicznych, takich jak program Abbott TRANSCEND, wymaga jednak przeprowadzenia dalszych testów prospektywnych w celu potwierdzenia skuteczności metody.

Najczęstsze pytania

Czym jest głęboka stymulacja mózgu (DBS)?▼
To procedura polegająca na chirurgicznym wszczepieniu elektrod do tkanki mózgowej w celu modulowania jego aktywności.
Jakie trzy szlaki istoty białej powiązano z poprawą kliniczną?▼
Są to pęczek cingulum, forceps minor oraz medial uncinate fasciculus wraz z ventral amygdalofugal pathways.
Co wykazały analizy u pacjentów, u których leczenie nie zadziałało?▼
U osób, które po dwóch latach nie odpowiedziały na terapię, w badaniach pooperacyjnych brakowało stymulacji lewego pęczka cingulum.

Słownik pojęć

Głęboka stymulacja mózgu (DBS)
Chirurgiczna metoda polegająca na wszczepieniu elektrod do określonych obszarów mózgu w celu stymulacji elektrycznej.
Traktografia dMRI
Technika rezonansu magnetycznego pozwalająca na mapowanie włókien nerwowych i połączeń w istocie białej mózgu.
Remisja
Okres ustąpienia lub znacznego zmniejszenia nasilenia objawów choroby.

Podsumowanie kluczowych aspektów badania nad DBS w lekoopornej depresji

AspektOpis
Data publikacji1 października 2026 roku
CzasopismoAmerican Journal of Psychiatry
Główne odkrycieIdentyfikacja trzech szlaków istoty białej kluczowych dla skuteczności DBS
MetodologiaPodejście konektomowe z wykorzystaniem traktografii dMRI

Porównanie podejść do planowania głębokiej stymulacji mózgu

Tradycyjne podejście anatomiczne
+Długa historia stosowania w neurochirurgii
+Opiera się na standardowych atlasach mózgu
−Niespójne rezultaty u pacjentów
−Brak uwzględnienia indywidualnych różnic w przebiegu włókien
precyzjaNiska
personalizacjaOgraniczona
Nowa metoda konektomowa
+Wykorzystuje traktografię dMRI i modelowanie komputerowe
+Mapuje rzeczywiste połączenia nerwowe pacjenta
−Wymaga zaawansowanych narzędzi analitycznych
−W niektórych analizach brakuje jeszcze indywidualnych skanów dla każdego uczestnika
precyzjaWysoka
personalizacjaPełna

Kluczowe szlaki istoty białej w DBS

1
Pęczek cingulum
Jego stymulacja, zwłaszcza po lewej stronie, jest kluczowa dla skuteczności terapii.
2
Forceps minor
Drugi ze szlaków istoty białej powiązany z trwałą poprawą kliniczną.
3
Medial uncinate fasciculus
Trzeci szlak, którego aktywacja wpływa na efektywność leczenia.

American Journal of Psychiatry, październik 2026

Pierwsi napisali na ten temat

Komentarze (0)

0/2000

Powiązane artykuły

Dwukierunkowy implant mózgowy przywrócił sprawność ruchową i czucie sparaliżowanemu pacjentowi

Opublikowane w czasopiśmie „Nature Medicine” wyniki badań klinicznych potwierdzają skuteczność technologii podwójnego ominięcia neuronowego. Rozwiązanie to doprowadziło do trwałej reorganizacji sieci nerwowych pacjenta, a poprawa sprawności ruchowej utrzymała się nawet po kilkumiesięcznym wyłączeniu stymulacji.

16 lipca 2026

Wyniki badania psylocybiny w depresji opornej na leki

Psychiatrzy z Uniwersytetu w Zurychu opublikowali 28 czerwca 2026 roku wyniki badania nad psylocybiną u 19 pacjentów z depresją oporną na leczenie. U około jednej trzeciej uczestników odnotowano wyraźną poprawę, a wyniki sugerują, że skuteczność substancji może być mniejsza poza warunkami kontrolowanych badań klinicznych.

29 czerwca 2026

Uniwersytet we Fryburgu rozwija projekt CLOUDIA dla stymulatorów mózgu

Uniwersyteckie Centrum Kliniczne we Fryburgu i firma Precisis GmbH rozpoczęły dwuletni projekt CLOUDIA. Od września 2026 roku przedsięwzięcie finansuje program Invest BW kraju związkowego Badenia-Wirtembergia. Celem projektu jest opracowanie systemu sztucznej inteligencji, który będzie analizował długoterminowe zapisy aktywności mózgu osób z lekooporną padaczką.

22 października 2026

Depresja, schizofrenia, CHAD: Czy diagnozy DSM są już przestarzałe?

Zespół z Uniwersitätsklinik für Psychiatrie und Psychotherapie w Magdeburgu opublikował w „Molecular Psychiatry” systematyczny przegląd badań nad mikroglejem i szlakiem kynureninowym w trzech głównych zaburzeniach psychicznych. Autorzy wskazują, że wzorce zmian immunologicznych lepiej odpowiadają konkretnym objawom i fazom choroby niż sztywnym kategoriom DSM/ICD. Podkreślają jednak, że na razie nie ma to bezpośrednich konsekwencji dla rutynowej diagnostyki i leczenia pacjentów.

13 maja 2026

Czy LSD wzmacnia istotę białą w depresji i jak długo utrzymuje się efekt?

Zespół naukowców z uniwersytetów w Lubece i Bazylei wykazał, że dwie dawki LSD – od umiarkowanych do wysokich – wiążą się ze zwiększoną integralnością włókien nerwowych w rejonach mózgu typowo zaburzonych w depresji. Poprawa objawów utrzymywała się przez 12 tygodni. Badacze zastrzegają jednak, że na razie nie można określić, czy zmiany strukturalne są skutkiem działania LSD, czy efektem ustępowania depresji.

11 maja 2026

Stymulacja elektryczna zmienia aktywność genów w tkance mózgowej

Badacze opisali w Nature platformę ex vivo opartą na ludzkiej korze skroniowej pobranej od pacjentów neurochirurgicznych. Po 15 minutach stymulacji neurony zaczęły działać bardziej synchronicznie, a różne typy komórek uruchomiły odmienne programy genetyczne.

7 sierpnia 2026

StartSzukaj