Najważniejsze
- •Po 7 latach obserwacji badania CROWN 55% chorych leczonych lorlatynibem pozostawało bez progresji choroby, wobec 3% w grupie kryzotynibu.
- •Lorlatynib znacząco zmniejszał ryzyko przerzutów do mózgu i opóźniał progresję w ośrodkowym układzie nerwowym.
- •ALK-dodatni niedrobnokomórkowy rak płuca stanowi 3–5% wszystkich przypadków NDRP i często dotyczy osób młodszych oraz niepalących.
- •Wyniki wzmacniają rolę diagnostyki molekularnej i terapii celowanych, które zmieniają rokowanie w zaawansowanym raku płuca.
- •Długoterminowe dane sugerują, że leczenie ALK-dodatniego raka płuca coraz częściej przypomina przewlekłą kontrolę choroby, a nie tylko krótkotrwałą terapię paliatywną.
Nowe terapie celowane, zwłaszcza lorlatynib, wyraźnie poprawiają wyniki leczenia wybranych chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca. Pokazują to dane z badania CROWN.
Podczas kongresu ASCO 2026 w Chicago przedstawiono wyniki siedmioletniej obserwacji badania CROWN, które dotyczyło chorych na zaawansowany lub przerzutowy niedrobnokomórkowy rak płuca z rearanżacją genu ALK. Dane pokazują, że lorlatynib, inhibitor ALK trzeciej generacji, znacząco wydłuża czas kontroli choroby w porównaniu z kryzotynibem, lekiem pierwszej generacji.
W badaniu uczestniczyli wcześniej nieleczeni pacjenci, których przydzielono losowo do jednej z dwóch grup. Jedna otrzymywała lorlatynib, a druga kryzotynib. Po siedmiu latach 55 proc. chorych leczonych lorlatynibem żyło bez progresji choroby. W grupie leczonej kryzotynibem odsetek ten wyniósł 3 proc. Jak wskazywali eksperci cytowani przez PAP, tak długi okres obserwacji w rozsianym raku płuca jest rzadkością i dobrze pokazuje zmianę, jaka zaszła w leczeniu tego nowotworu.
Badanie objęło również ocenę ryzyka przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego, przede wszystkim do mózgu. Lorlatynib redukował to ryzyko 30 razy w porównaniu z kryzotynibem. U pacjentów, którzy już na początku leczenia mieli przerzuty do mózgu, ryzyko progresji było o 94 proc. mniejsze niż u chorych leczonych kryzotynibem. Po pierwszych 30 miesiącach terapii nie obserwowano nowych przypadków progresji w mózgu.
Niedrobnokomórkowy rak płuca z rearanżacją ALK stanowi 3–5 proc. wszystkich przypadków tego nowotworu. Często dotyczy osób młodszych, w tym pacjentów, którzy nigdy nie palili tytoniu lub palili niewiele. To grupa szczególna także dlatego, że choroba ma dużą skłonność do tworzenia przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego. W momencie rozpoznania ma je 30–40 proc. chorych, a w trakcie leczenia odsetek ten rośnie niemal do 70 proc.
Eksperci przypominają, że jeszcze kilkanaście lat temu podstawą leczenia zaawansowanego raka płuca była chemioterapia, a odsetki rocznych przeżyć były niskie. Włączenie terapii celowanych zmieniło rokowanie u części chorych i uczyniło diagnostykę molekularną kluczowym elementem kwalifikacji do leczenia. W praktyce oznacza to, że dobór leku coraz częściej zależy od wykrycia konkretnej zmiany genetycznej.
Jeśli kolejne analizy potwierdzą obecne wyniki, lorlatynib może jeszcze mocniej ugruntować pozycję jednej z najskuteczniejszych opcji leczenia w ALK-dodatnim niedrobnokomórkowym raku płuca. Dla onkologii oznacza to dalsze przesuwanie punktu ciężkości z krótkotrwałej kontroli choroby na długoterminowe jej opanowanie.
Kluczowe wyniki 7-letniej obserwacji badania CROWN
| Wskaźnik | Lorlatynib | Kryzotynib | Komentarz |
|---|---|---|---|
| Odsetek chorych bez progresji po 7 latach | 55% | 3% | Różnica wskazuje na bardzo trwałą kontrolę choroby |
| Mediana PFS | nie osiągnięta | 9,1 miesiąca | Długoterminowa korzyść lorlatynibu utrzymuje się po latach |
| Ryzyko progresji do OUN / mózgu | 30× niższe | – | Dotyczy porównania z kryzotynibem |
| Ryzyko progresji u chorych z przerzutami do mózgu na starcie | o 94% mniejsze | – | Lorlatynib szczególnie korzystny w tej podgrupie |
| Nowe przypadki progresji w mózgu po 30 miesiącach | 0 | brak danych | W badaniu nie obserwowano nowych przypadków |
Na podstawie danych z badania CROWN przedstawionych na ASCO 2026 oraz informacji z materiałów źródłowych.
@FundacjaCRP
RT @MedicalpressPL: - Toripalimab (z cisplatyną i gemcytabiną) w nawrotowym lub przerzutowym raku nosogardła zaliczył spektakularny skok z…
Najważniejsze liczby z badania CROWN
Na podstawie informacji podanych w artykule i danych z badania CROWN zaprezentowanych na ASCO 2026.
Słownik pojęć
- ALK
- Gen kodujący kinazę chłoniaka anaplastycznego; jego rearanżacja napędza rozwój części niedrobnokomórkowych raków płuca.
- Rearanżacja genu
- Zmiana struktury DNA, która może prowadzić do powstania nowego, patologicznie aktywnego mechanizmu rozrostu nowotworu.
- Lorlatynib
- Inhibitor ALK trzeciej generacji stosowany w leczeniu ALK-dodatniego niedrobnokomórkowego raka płuca.
- Kryzotynib
- Inhibitor ALK pierwszej generacji, używany jako starsza opcja leczenia w ALK-dodatnim NDRP.
- Niedrobnokomórkowy rak płuca (NDRP)
- Najczęstszy typ raka płuca, obejmujący m.in. gruczolakoraka i raka płaskonabłonkowego.
- Przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego
- Rozsiew nowotworu do mózgu lub rdzenia kręgowego; w ALK-dodatnim raku płuca występuje szczególnie często.
- PFS (progression-free survival)
- Czas przeżycia bez progresji choroby; jeden z podstawowych wskaźników skuteczności leczenia onkologicznego.
