Alivia alarmuje o wydłużeniu kolejek do diagnostyki onkologicznej po zmianach NFZ

Fundacja Alivia 5 maja 2026 r. zwróciła się do minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej‑Grendy o pilne spotkanie w sprawie skutków zarządzenia prezesa NFZ nr 34/2026/DSOZ, wskazując na wydłużenie kolejek do kluczowych badań onkologicznych. Organizacja powołuje się na dane z projektu Onkoskaner. Wynika z nich, że już po pierwszym miesiącu obowiązywania nowych zasad finansowania badań wysokokosztowych pogorszyła się dostępność m.in. rezonansu magnetycznego i kolonoskopii. Zarządzenie NFZ nr 34/2026/DSOZ wprowadziło nowe zasady finansowania badań wysokokosztowych, obejmujących m.in. rezonans magnetyczny, tomografię komputerową, kolonoskopię oraz gastroskopię. Pełna treść dokumentu, mechanizm zmian i dokładna data wejścia w życie nie są na razie publicznie omawiane w materiałach fundacji i Alertu Medycznego, ale zarządzenie obowiązuje co najmniej od marca 2026 r. Zdaniem Alivii przyjęte rozwiązania wpływają na dostępność świadczeń i bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów, zwłaszcza onkologicznych oraz osób w trakcie diagnostyki. Według danych zbieranych przez fundację w ramach Onkoskanera średni czas oczekiwania na rezonans magnetyczny w skali kraju wzrósł z 85 dni w marcu 2026 r. do 105 dni w kwietniu 2026 r. W przypadku kolonoskopii średni czas oczekiwania wydłużył się z 407 do 450 dni. Są to wewnętrzne dane organizacji, pochodzące z jej bazy kolejkowej, które nie zostały na tym etapie potwierdzone w oficjalnych statystykach NFZ. Fundacja przytacza też przykłady skrajnie długich kolejek w wybranych placówkach. W Szpitalu Wojewódzkim w Bielsku‑Białej czas oczekiwania na kolonoskopię ma przekraczać 490 dni. W Uniwersyteckim Centrum Klinicznym Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego pacjenci mają czekać ponad 600 dni na rezonans magnetyczny. Alert Medyczny zaznacza, że są to odczyty z Onkoskanera, bez podanej dokładnej daty i bez potwierdzenia ze strony samych szpitali. W piśmie do ministerstwa Fundacja Alivia określa te zmiany jako „niepokojący trend” i „wyraźne pogorszenie dostępności badań” w pierwszym miesiącu obowiązywania nowych zasad finansowania. Organizacja podkreśla, że jej celem jest „konstruktywne wsparcie procesu decyzyjnego – tak, aby niezbędne działania systemowe nie pogarszały sytuacji pacjentów”. Apeluje, by przy wprowadzaniu działań oszczędnościowych nie przenosić ciężaru oszczędności wyłącznie na pacjentów i nie ograniczać dostępu do kluczowej diagnostyki onkologicznej. Fundacja zwraca także uwagę na ograniczenia szybkiej ścieżki onkologicznej DiLO. Przypomina, że formalnie kończy się ona w momencie rozpoczęcia leczenia, przez co pacjenci w trakcie terapii i w okresie kontrolnym trafiają do standardowych kolejek. Według Alivii około jedna trzecia pacjentów onkologicznych w ogóle nie jest diagnozowana w ramach DiLO, choć organizacja nie podaje w materiałach szczegółowej metodologii tych szacunków. Wśród propozycji przekazanych ministerstwu fundacja wymienia precyzyjniejsze ukierunkowanie ograniczeń finansowania badań wysokokosztowych tak, by nie obejmowały kluczowej diagnostyki onkologicznej. Postuluje też wypracowanie mechanizmów zabezpieczenia dostępu do badań diagnostycznych dla osób z podejrzeniem nowotworu, pacjentów w trakcie leczenia i w follow‑upie oraz rozwój narzędzi monitorowania ścieżki pacjenta, także poza DiLO. Kolejki do badań wysokokosztowych, takich jak rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, kolonoskopia czy gastroskopia, były w Polsce długie już przed 2026 r., m.in. z powodu ograniczonych zasobów sprzętowych i kadrowych oraz niedofinansowania diagnostyki. Polska od lat wypada też gorzej niż średnia UE i OECD pod względem dostępności diagnostyki obrazowej i endoskopowej, co oznacza, że opisywany przez Alivię wzrost czasów oczekiwania może pogłębiać istniejące problemy, a nie tworzyć je od nowa. Ministerstwo Zdrowia i NFZ w materiałach dostępnych na moment publikacji nie odniosły się do danych i wniosków przedstawionych przez Fundację Alivia. Redakcja PracaMedyka.pl zwróciła się do obu instytucji o komentarz w sprawie przyczyn i celu zarządzenia 34/2026/DSOZ, oceny wpływu nowych zasad na kolejki oraz ewentualnych planów korekty. Jeśli dane Onkoskanera zostaną potwierdzone w analizach NFZ, konieczne mogą być zmiany w finansowaniu tak, aby zabezpieczyć dostęp do kluczowej diagnostyki onkologicznej.