Najważniejsze
- •Sztuczna inteligencja automatycznie analizująca mammografie pozwala przewidzieć ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych (MACE) u kobiet, dodając wartość prognostyczną do standardowego wyniku PREVENT.
- •Badanie objęło 123 762 kobiety z Emory Healthcare i Mayo Clinic — to jedna z największych analiz związku między zwapnieniami tętnic piersiowych (BAC) a ryzykiem sercowo-naczyniowym.
- •Każdy dodatkowy mm² zwapnień tętnic piersiowych wiąże się ze wzrostem ryzyka MACE o 2–3%, a dla największych zwapnień (>500 mm²) ryzyko względne sięga HR 4,28.
- •Wykorzystanie mammografii do oceny ryzyka sercowego nie wymaga dodatkowego promieniowania ani dodatkowej wizyty — to tzw. przesiew okazyjny (opportunistic screening).
- •Potrzebne są dalsze prospektywne badania kliniczne, zanim automatyczna ocena BAC wejdzie do standardowej praktyki — eksperci ostrzegają przed ryzykiem nadmiernej diagnozy.
Naukowcy z Emory Healthcare i Mayo Clinic wykazali, że automatyczna analiza mammografii przez AI pozwala przewidzieć ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych u kobiet.
Zespół naukowców z Emory Healthcare i Mayo Clinic wykazał, że automatyczna analiza mammografii za pomocą sztucznej inteligencji (AI) pozwala przewidzieć ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych (MACE) u kobiet, dodając wartość prognostyczną do standardowego wyniku PREVENT. Badanie opublikowano w marcu 2026 roku w „European Heart Journal”.
W retrospektywnej kohorcie przeanalizowano dane 123 762 kobiet – 74 124 z Emory Healthcare oraz 49 638 z Mayo Clinic Enterprise. AI (sieć neuronowa transformer) automatycznie wykrywała i mierzyła powierzchnię zwapnień tętnic piersiowych (BAC) na mammografiach, dzieląc wyniki na cztery kategorie: brak zwapnień (0 mm²), małe (>0–10 mm²), średnie (>10–25 mm²) i duże (>25 mm²).
Wzrost ryzyka wraz z wielkością zwapnień
W porównaniu z kobietami bez zwapnień ryzyko względne (hazard ratio, HR) poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych rosło wraz z wielkością BAC. Dla kategorii małych zwapnień HR wyniósł 1,44 (95% CI: 1,32–1,61), dla średnich – 2,27 (95% CI: 2,06–2,50), dla dużych – 3,29 (95% CI: 2,96–3,66), a dla największych (powyżej 500 mm²) sięgnął 4,28 (95% CI: 3,62–5,05). Każdy dodatkowy milimetr kwadratowy zwapnień wiązał się ze wzrostem ryzyka o 2–3%. Autorzy zaznaczyli, że BAC dodaje wartość prognostyczną ponad model PREVENT, który uwzględnia wiek, płeć, cholesterol, ciśnienie, palenie, cukrzycę i eGFR. Dokładne liczby zdarzeń (zawałów, udarów, zgonów) nie zostały podane, co uniemożliwia oszacowanie ryzyka bezwzględnego.
Choroby sercowo-naczyniowe są jedną z głównych przyczyn zgonów kobiet, ale często pozostają niedodiagnozowane. Mammografia jest wykonywana rutynowo w programach przesiewowych – w wielu krajach od 50. roku życia co dwa lata – dlatego wykorzystanie tych samych zdjęć do oceny ryzyka sercowego nie wymaga dodatkowego promieniowania ani dodatkowej wizyty. Badanie nie jest pierwszym, które wiąże BAC z ryzykiem sercowym, ale jest jednym z największych i uwzględnia korektę o standardowe czynniki ryzyka. Jest to jednak analiza retrospektywna, a wyniki pochodzą z dwóch amerykańskich systemów opieki, co ogranicza ich przenoszalność na inne populacje. Nieznany jest też czas obserwacji, więc nie wiadomo, jak długo ryzyko się utrzymuje.
Wdrożenie automatycznej oceny BAC w mammografii wymaga dalszych prospektywnych badań klinicznych. Dopiero one pozwolą ocenić, czy interwencja oparta na BAC faktycznie zmniejsza zdarzenia sercowe, czy tylko identyfikuje osoby o wyższym ryzyku. Eksperci ostrzegają też przed ryzykiem nadmiernej diagnozy i niepotrzebnego kierowania kobiet na inwazyjne badania lub leczenie farmakologiczne bez jasnych dowodów na korzyść.
Ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych (MACE) w zależności od stopnia zwapnień tętnic piersiowych (BAC) — dane z badania opublikowanego w European Heart Journal
| Kategoria BAC | Powierzchnia zwapnień | HR – Kohorta wewnętrzna (Emory) | HR – Kohorta zewnętrzna (Mayo Clinic) | 95% CI (zakres) |
|---|---|---|---|---|
| Brak zwapnień | 0 mm² | Referencja (1,00) | Referencja (1,00) | – |
| Małe (mild) | >0–10 mm² | 1,32 | 1,28 | 1,17–1,39 |
| Średnie (moderate) | >10–25 mm² | 1,75 | 1,79 | 1,55–2,06 |
| Duże (severe) | >25 mm² | 3,29 | 2,80 | 2,36–3,32 |
| Największe | >500 mm² | 4,28 | – | 3,62–5,05 |
Źródło: Dapamede T i wsp. Artificial intelligence-based quantification of breast arterial calcifications to predict cardiovascular morbidity and mortality. European Heart Journal, 2026. HR = hazard ratio (ryzyko względne), CI = confidence interval (przedział ufności).
Zwapnienia tętnic piersiowych (BAC) a ryzyko sercowo-naczyniowe – efekt dawka-odpowiedź
Na podstawie: Dapamede T i wsp. European Heart Journal, 2026. N=123 762 kobiet.
