Najważniejsze
- •RPO stanął po stronie Taco Hemingwaya, uznając, że decyzja GIF może naruszać wolność twórczości artystycznej.
- •Spór dotyczy interpretacji utworu „Zakochałem się pod apteką” i tego, czy użycie nazwy leku w piosence może być reklamą produktu leczniczego.
- •GIF uznał, że piosenka romantyzuje działanie leku i może normalizować jego pozamedyczne używanie, co według organu spełnia definicję reklamy.
- •Rzecznik zwrócił uwagę na ryzyko efektu mrożącego dla innych twórców oraz na konieczność uwzględniania kontekstu artystycznego utworu.
- •Ostatecznie to sąd administracyjny rozstrzygnie, gdzie przebiega granica między przekazem artystycznym a niedozwoloną reklamą leku.
Rzecznik Praw Obywatelskich przystąpił do sprawy Taco Hemingwaya i poparł jego skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego, który uznał piosenkę „Zakochałem się pod apteką” za reklamę leku.
Spór o granicę między reklamą a twórczością
Rzecznik Praw Obywatelskich przystąpił do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym i poparł skargę Taco Hemingwaya na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Spór dotyczy utworu „Zakochałem się pod apteką” oraz tego, czy jego treść można uznać za niedozwoloną reklamę produktu leczniczego.
Piosenka ukazała się w grudniu 2025 r. W tekście kilkukrotnie pojawia się nazwa dostępnego bez recepty preparatu zawierającego paracetamol, kodeinę i kofeinę. W jednej ze scen farmaceutka odmawia sprzedaży leku, zwracając uwagę na jego siłę działania. Wytwórnia rapera zaskarżyła później decyzję organu administracji, wskazując, że rozstrzygnięcie narusza wolność wypowiedzi i działalności artystycznej.
Główny Inspektor Farmaceutyczny w kwietniu 2026 r. uznał utwór za niedozwoloną reklamę produktu leczniczego i nakazał zaprzestanie działań uznanych za niezgodne z prawem. Według GIF samo użycie nazwy leku w piosence mogło spełniać definicję reklamy z Prawa farmaceutycznego. Organ argumentował, że przekaz „romantyzuje” działanie produktu, może prowadzić do normalizacji ryzykownych zachowań związanych z jego pozamedycznym stosowaniem i wywoływać tendencję zakupową.
Stanowisko RPO
RPO ocenił jednak, że decyzja GIF może naruszać konstytucyjnie chronioną wolność twórczości artystycznej. W stanowisku przekazanym sądowi wskazano na ryzyko efektu mrożącego, czyli sytuacji, w której inni twórcy zaczęliby unikać podobnych środków wyrazu z obawy przed sankcjami administracyjnymi.
Rzecznik zwrócił też uwagę, że ocena organu opierała się na jednej, skrajnie niekorzystnej interpretacji utworu, z pominięciem takich okoliczności jak brak współpracy artysty z producentem leku, odniesienia do negatywnych skutków jego pozamedycznego stosowania oraz charakterystyczne środki artystyczne użyte w utworze.
Spór pokazuje, jak trudne bywa rozróżnienie między reklamą produktu leczniczego a artystycznym wykorzystaniem jego nazwy. W tym przypadku stawką nie jest wyłącznie jeden utwór, lecz także to, jak szeroko organy państwa mogą interpretować przepisy farmaceutyczne wobec muzyki, literatury czy innych form ekspresji.
Ostateczne rozstrzygnięcie należy do sądu administracyjnego. Wyrok może wyznaczyć praktyczną granicę dla podobnych sporów w przyszłości, zwłaszcza gdy nazwa leku pojawia się w treści artystycznej, a nie w klasycznej reklamie.
Spór o granicę między reklamą a sztuką
Na podstawie treści artykułu i stanowisk stron sporu.
Słownik pojęć
- Główny Inspektor Farmaceutyczny (GIF)
- Centralny organ administracji odpowiedzialny m.in. za nadzór nad obrotem produktami leczniczymi i przestrzeganie przepisów farmaceutycznych.
- Reklama produktu leczniczego
- Przekaz mający na celu zachęcenie do stosowania lub zakupu leku; w prawie farmaceutycznym podlega ograniczeniom i zakazom.
- Wolność twórczości artystycznej
- Konstytucyjnie chronione prawo do tworzenia i rozpowszechniania utworów artystycznych bez nieuzasadnionej ingerencji państwa.
- Efekt mrożący
- Sytuacja, w której obawa przed sankcjami powoduje, że twórcy lub obywatele ograniczają legalną aktywność, np. z ostrożności rezygnują z kontrowersyjnych form ekspresji.
- Produkt leczniczy
- Substancja lub preparat przeznaczony do zapobiegania, leczenia lub diagnozowania chorób u ludzi albo zwierząt.
- Pozamedyczne stosowanie
- Używanie leku niezgodnie z jego przeznaczeniem terapeutycznym, np. bez wskazań medycznych lub w sposób zwiększający ryzyko działań niepożądanych.
