Najważniejsze
- •W reumatologii w Polsce refundowanych jest 24 substancji czynnych w ramach 9 programów lekowych o 13 różnych mechanizmach działania – to systematyczna, ale wciąż niewystarczająca poprawa.
- •PTR postuluje obniżenie progu DAS28 z >5,1 do >3,2 dla RZS, co umożliwi leczenie biologiczne pacjentów z umiarkowaną aktywnością choroby i zbliży Polskę do standardów UE.
- •Polska ma jeden z najniższych w UE odsetków pacjentów z RZS leczonych biologicznie – ok. 18% wobec średniej 30-40% – głównie przez zbyt wysoki próg kwalifikacji.
- •Refundacją off-label objęto rytuksymab i tocilizumab w chorobie śródmiąższowej płuc oraz rytuksymab w toczniu rumieniowatym układowym – to efekt współpracy PTR z MZ.
- •Wśród postulatów PTR są też: refundacja obinutuzumabu w toczniowym zapaleniu nerek, zmiana kryteriów denosumabu i poszerzenie refundacji hydroksychlorochiny.
Polskie Towarzystwo Reumatologiczne (PTR) ogłosiło systematyczną poprawę dostępu do innowacyjnego leczenia chorób reumatycznych w Polsce oraz przedstawiło postulaty dalszych zmian refundacyjnych.
Polskie Towarzystwo Reumatologiczne (PTR) w stanowisku opublikowanym 14 maja 2026 r. poinformowało o systematycznej poprawie dostępu do innowacyjnego leczenia chorób reumatycznych w Polsce. Dokument podpisali dr hab. Marcin Stajszczyk i dr hab. Zbigniew Żuber.
Według stanowiska, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2026 r., w reumatologii refundowanych jest 24 substancji czynnych w ramach 9 programów lekowych. Leki te mają 13 różnych mechanizmów działania. Programy obejmują m.in. leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), łuszczycowego zapalenia stawów, zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, tocznia rumieniowatego układowego oraz osteoporozy pomenopauzalnej.
PTR wskazało, że zgodnie z projektem zmian z 2025 r. refundacją off-label objęto rytuksymab i tocilizumab w chorobie śródmiąższowej płuc w programie B.135 oraz rytuksymab w toczniu rumieniowatym układowym w programie B.150.
Postulaty dalszych zmian refundacyjnych
Towarzystwo przedstawiło listę postulatów dotyczących dalszego rozszerzenia refundacji. Najważniejszym z nich jest obniżenie progu kwalifikacji do programu lekowego dla pacjentów z RZS z DAS28 >5,1 do >3,2. Takie rozwiązanie objęłoby leczeniem biologicznym pacjentów z umiarkowaną aktywnością choroby. PTR postuluje także skrócenie czasu nieskutecznego leczenia NLPZ przed kwalifikacją do programów B.35, B.36 i B.82 z 8 do 4 tygodni.
Inne postulaty obejmują refundację obinutuzumabu w toczniowym zapaleniu nerek, zmianę kryteriów refundacji denosumabu (usunięcie ograniczenia wiekowego) oraz poszerzenie refundacji aptecznej o hydroksychlorochinę we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach.
Polska ma jeden z najniższych w UE odsetków pacjentów z RZS leczonych biologicznie – około 18 proc. wobec średniej unijnej 30–40 proc. Główną barierą jest wysoki próg aktywności choroby DAS28 >5,1. Od 1 stycznia 2026 r. refundowane są tańsze leki biopodobne, co zdaniem PTR otwiera drogę do obniżenia progów kwalifikacyjnych.
Decyzje w sprawie postulatów należą do Ministerstwa Zdrowia i Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Analiza obinutuzumabu w toczniowym zapaleniu nerek jest w toku. Organizacje pacjenckie nie zostały cytowane w stanowisku PTR.
Programy lekowe w reumatologii w Polsce – stan na 2026 r.
Źródło: Stanowisko PTR z 14 maja 2026 r., obwieszczenie MZ z 1 kwietnia 2026 r.
Kluczowe dane dotyczące dostępu do leczenia biologicznego w reumatologii w Polsce
| Wskaźnik | Wartość / Stan obecny | Postulat PTR / Cel |
|---|---|---|
| Liczba programów lekowych w reumatologii | 9 | – |
| Liczba refundowanych substancji czynnych | 24 | – |
| Liczba mechanizmów działania | 13 | – |
| Próg DAS28 dla RZS (kwalifikacja do leczenia biologicznego) | >5,1 (wysoka aktywność) | >3,2 (umiarkowana aktywność) |
| Odsetek pacjentów z RZS leczonych biologicznie w Polsce | ok. 18% | ~30-40% (średnia UE) |
| Czas nieskutecznego leczenia NLPZ przed kwalifikacją do programu | 8 tygodni | 4 tygodnie |
| Refundacja off-label rytuksymabu w chorobie śródmiąższowej płuc | Tak (program B.135) | – |
| Refundacja off-label tocilizumabu w chorobie śródmiąższowej płuc | Tak (program B.135) | – |
| Refundacja obinutuzumabu w toczniowym zapaleniu nerek | Nie | Postulowana |
| Ograniczenie wiekowe dla denosumabu | Tak | Postulowane usunięcie |
Źródło: Stanowisko PTR z 14 maja 2026 r. na podstawie obwieszczenia Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2026 r.
Obecne kryteria vs postulowane zmiany PTR
Próg DAS28 dla RZS (obecnie)
Próg DAS28 dla RZS (postulat PTR)
Czas leczenia NLPZ przed programem (obecnie)
Czas leczenia NLPZ (postulat PTR)
Prof. Kwiatkowska: Zrównajmy szanse wszystkich pacjentów
Słownik pojęć
- DAS28 (Disease Activity Score 28)
- Wskaźnik aktywności reumatoidalnego zapalenia stawów oparty na ocenie 28 stawów. Uwzględnia liczbę stawów bolesnych i obrzękniętych, OB oraz ogólną ocenę stanu zdrowia przez pacjenta. Wynik >5,1 oznacza wysoką aktywność, >3,2 – umiarkowaną.
- RZS (reumatoidalne zapalenie stawów)
- Reumatoidalne zapalenie stawów – przewlekła, autoimmunologiczna choroba zapalna atakująca głównie stawy, prowadząca do ich uszkodzenia i niepełnosprawności.
- Off-label
- Stosowanie leku poza wskazaniami określonymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL), ale zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i rekomendacjami towarzystw naukowych.
- Leki biopodobne (biosimilar)
- Leki biologiczne, których patent wygasł, produkowane jako odpowiedniki oryginalnych leków biologicznych. Są tańsze, a ich refundacja od 1 stycznia 2026 r. w Polsce otwiera drogę do obniżenia progów kwalifikacyjnych.
- NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne)
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne – grupa leków stosowanych w leczeniu bólu i stanu zapalnego w chorobach reumatycznych (np. ibuprofen, naproksen, diklofenak).
- Program lekowy
- Forma refundacji leków w Polsce, w ramach której pacjent otrzymuje terapię w ściśle określonych wskazaniach, według precyzyjnych kryteriów kwalifikacji i przez ograniczony czas, finansowaną przez NFZ.
- ŁZS (łuszczycowe zapalenie stawów)
- Łuszczycowe zapalenie stawów – przewlekła zapalna choroba stawów współwystępująca z łuszczycą skóry.
- ZZSK (zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa)
- Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – przewlekła choroba zapalna atakująca głównie kręgosłup i stawy krzyżowo-biodrowe, prowadząca do ich usztywnienia.
