Najważniejsze
- •Polskie wytyczne PTD z 2023 roku, w przeciwieństwie do standardów zagranicznych, oficjalnie włączają dermokosmetyki do schematu leczenia trądziku.
- •W postaci łagodnej trądziku (zmiany na mniej niż połowie twarzy) dermokosmetyki mogą stanowić samodzielną terapię.
- •W terapii rekomendowane jest stosowanie 7 głównych substancji aktywnych, w tym retinoidów, kwasów AHA/BHA oraz ceramidów.
- •Ustawa o zawodzie farmaceuty z 2021 roku zezwala na doradztwo w doborze kosmetyków, jednak zabrania farmaceutom diagnozowania chorób.
- •Szacuje się, że 60-70% pacjentów z trądzikiem w Polsce próbuje leczyć się samodzielnie ze względu na trudny dostęp do dermatologów.
Portale Farmacja.pl i MGR.FARM opublikowały 17 sierpnia 2026 roku opracowanie lek. Aleksandry Anderson, które przedstawia wytyczne dla farmaceutów w zakresie klasyfikacji i leczenia trądziku.
Branżowe portale MGR.FARM oraz Farmacja.pl opublikowały 17 sierpnia 2026 roku opracowanie lek. Aleksandry Anderson, które przedstawia wytyczne dla farmaceutów dotyczące klasyfikacji trądziku oraz stosowania dermokosmetyków. Tekst bazuje na rekomendacjach Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego (PTD) z 2023 roku.
Klasyfikacja trądziku i substancje aktywne
Autorka materiału, przedstawiana jako lekarz w trakcie specjalizacji z dermatologii i wenerologii, podzieliła trądzik na postać łagodną oraz postaci umiarkowane i ciężkie. W łagodnej formie choroby zmiany zajmują mniej niż połowę twarzy, a dermokosmetyki można stosować jako samodzielną terapię. W przypadkach umiarkowanych i ciężkich, gdy zmiany obejmują ponad połowę twarzy, konieczne jest leczenie farmakologiczne wspomagane odpowiednią pielęgnacją. Anderson wymienia siedem rekomendowanych przez PTD substancji aktywnych, w tym beta-hydroksykwasy, alfa-hydroksykwasy, retinoidy, kwas azelainowy, niacynamid, lizaty bakteryjne oraz ceramidy.
Opracowanie zaleca również mycie twarzy dwa razy dziennie preparatami o kwaśnym pH oraz stosowanie ochrony przeciwsłonecznej na poziomie minimum SPF 30. W artykułach nie sprecyzowano, czy te zalecenia pielęgnacyjne pochodzą bezpośrednio z wytycznych towarzystwa dermatologicznego. Tekst nie podaje dokładnego źródła bibliograficznego rekomendacji ani nie zawiera informacji o ewentualnym konflikcie interesów autorów wytycznych. Autorka pominęła poziomy wiarygodności danych potwierdzających skuteczność wymienionych substancji oraz kwestię ich interakcji z lekami miejscowymi, takimi jak nadtlenek benzoilu czy antybiotyki. Nie przeanalizowano także ryzyka opóźnienia wizyty u lekarza przez pacjentów samodzielnie dobierających preparaty. Na podstawie opublikowanych danych nie można niezależnie zweryfikować statusu autorki w Centralnym Rejestrze Lekarzy.
Rola farmaceuty a samoleczenie
W Polsce około 60–70% pacjentów z trądzikiem podejmuje próby samoleczenia z powodu utrudnionego dostępu do lekarzy specjalistów. Ustawa o zawodzie farmaceuty z 2021 roku formalizuje doradztwo w zakresie doboru kosmetyków, zabraniając jednocześnie farmaceutom diagnozowania chorób. Polskie wytyczne z 2023 roku, w przeciwieństwie do standardów amerykańskich czy europejskich skupiających się głównie na lekach, włączają dermokosmetyki do oficjalnego schematu terapeutycznego.
Nowe opracowania mogą ułatwić farmaceutom prowadzenie edukacji zdrowotnej pacjentów w aptekach. Dokładne przyswojenie schematów pielęgnacyjnych pozwala ograniczyć błędy w pielęgnacji skóry i poprawić tolerancję ordynowanych terapii dermatologicznych.
7 substancji aktywnych rekomendowanych przez PTD w pielęgnacji skóry trądzikowej
Na podstawie wytycznych PTD (2023) przytoczonych w opracowaniu lek. Aleksandry Anderson
Klasyfikacja i podejście terapeutyczne w trądziku według PTD
Postać łagodna trądziku
Postać umiarkowana i ciężka trądziku
Słownik pojęć
- PTD
- Polskie Towarzystwo Dermatologiczne, organizacja naukowa zrzeszająca lekarzy dermatologów, opracowująca m.in. wytyczne i rekomendacje terapeutyczne.
- Dermokosmetyki
- Kosmetyki o właściwościach pielęgnacyjnych i wspomagających leczenie schorzeń dermatologicznych, często o potwierdzonym w badaniach działaniu.
- Alfa-hydroksykwasy (AHA)
- Grupa organicznych kwasów (np. kwas mlekowy, glikolowy), które złuszczają naskórek, nawilżają oraz poprawiają elastyczność skóry.
- Beta-hydroksykwasy (BHA)
- Grupa kwasów, do której należy m.in. kwas salicylowy; wykazują zdolność do głębokiego oczyszczania porów skóry oraz działanie przeciwzapalne.
- Retinoidy
- Aktywne substancje będące pochodnymi witaminy A, stosowane w leczeniu trądziku i przeciwdziałaniu starzeniu się skóry.
- Ceramidy
- Naturalne lipidy (tłuszcze) wchodzące w skład bariery naskórkowej, zapobiegające utracie wody i chroniące przed czynnikami zewnętrznymi.
