Opublikowano wytyczne PTD dla farmaceutów w terapii trądziku

Komentarz redakcji

Publikacja opiera się na rekomendacjach Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego z 2023 roku dotyczących stosowania dermokosmetyków. Autorka klasyfikuje stopnie nasilenia choroby, wymienia zalecane substancje aktywne oraz omawia zasady codziennej pielęgnacji. Opracowanie pomia jednak kwestię interakcji lekowych oraz poziomy wiarygodności danych naukowych.

Najważniejsze

  • •Polskie wytyczne PTD z 2023 roku, w przeciwieństwie do standardów zagranicznych, oficjalnie włączają dermokosmetyki do schematu leczenia trądziku.
  • •W postaci łagodnej trądziku (zmiany na mniej niż połowie twarzy) dermokosmetyki mogą stanowić samodzielną terapię.
  • •W terapii rekomendowane jest stosowanie 7 głównych substancji aktywnych, w tym retinoidów, kwasów AHA/BHA oraz ceramidów.
  • •Ustawa o zawodzie farmaceuty z 2021 roku zezwala na doradztwo w doborze kosmetyków, jednak zabrania farmaceutom diagnozowania chorób.
  • •Szacuje się, że 60-70% pacjentów z trądzikiem w Polsce próbuje leczyć się samodzielnie ze względu na trudny dostęp do dermatologów.
·
2 min

Portale Farmacja.pl i MGR.FARM opublikowały 17 sierpnia 2026 roku opracowanie lek. Aleksandry Anderson, które przedstawia wytyczne dla farmaceutów w zakresie klasyfikacji i leczenia trądziku.

Unsplash — Kalos Skincare
Unsplash — Kalos Skincare

Branżowe portale MGR.FARM oraz Farmacja.pl opublikowały 17 sierpnia 2026 roku opracowanie lek. Aleksandry Anderson, które przedstawia wytyczne dla farmaceutów dotyczące klasyfikacji trądziku oraz stosowania dermokosmetyków. Tekst bazuje na rekomendacjach Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego (PTD) z 2023 roku.

Klasyfikacja trądziku i substancje aktywne

Autorka materiału, przedstawiana jako lekarz w trakcie specjalizacji z dermatologii i wenerologii, podzieliła trądzik na postać łagodną oraz postaci umiarkowane i ciężkie. W łagodnej formie choroby zmiany zajmują mniej niż połowę twarzy, a dermokosmetyki można stosować jako samodzielną terapię. W przypadkach umiarkowanych i ciężkich, gdy zmiany obejmują ponad połowę twarzy, konieczne jest leczenie farmakologiczne wspomagane odpowiednią pielęgnacją. Anderson wymienia siedem rekomendowanych przez PTD substancji aktywnych, w tym beta-hydroksykwasy, alfa-hydroksykwasy, retinoidy, kwas azelainowy, niacynamid, lizaty bakteryjne oraz ceramidy.

Opracowanie zaleca również mycie twarzy dwa razy dziennie preparatami o kwaśnym pH oraz stosowanie ochrony przeciwsłonecznej na poziomie minimum SPF 30. W artykułach nie sprecyzowano, czy te zalecenia pielęgnacyjne pochodzą bezpośrednio z wytycznych towarzystwa dermatologicznego. Tekst nie podaje dokładnego źródła bibliograficznego rekomendacji ani nie zawiera informacji o ewentualnym konflikcie interesów autorów wytycznych. Autorka pominęła poziomy wiarygodności danych potwierdzających skuteczność wymienionych substancji oraz kwestię ich interakcji z lekami miejscowymi, takimi jak nadtlenek benzoilu czy antybiotyki. Nie przeanalizowano także ryzyka opóźnienia wizyty u lekarza przez pacjentów samodzielnie dobierających preparaty. Na podstawie opublikowanych danych nie można niezależnie zweryfikować statusu autorki w Centralnym Rejestrze Lekarzy.

Rola farmaceuty a samoleczenie

W Polsce około 60–70% pacjentów z trądzikiem podejmuje próby samoleczenia z powodu utrudnionego dostępu do lekarzy specjalistów. Ustawa o zawodzie farmaceuty z 2021 roku formalizuje doradztwo w zakresie doboru kosmetyków, zabraniając jednocześnie farmaceutom diagnozowania chorób. Polskie wytyczne z 2023 roku, w przeciwieństwie do standardów amerykańskich czy europejskich skupiających się głównie na lekach, włączają dermokosmetyki do oficjalnego schematu terapeutycznego.

Nowe opracowania mogą ułatwić farmaceutom prowadzenie edukacji zdrowotnej pacjentów w aptekach. Dokładne przyswojenie schematów pielęgnacyjnych pozwala ograniczyć błędy w pielęgnacji skóry i poprawić tolerancję ordynowanych terapii dermatologicznych.

7 substancji aktywnych rekomendowanych przez PTD w pielęgnacji skóry trądzikowej

Beta-hydroksykwasy (BHA)
Kwas salicylowy, oczyszcza ujścia gruczołów łojowych.
Alfa-hydroksykwasy (AHA)
Np. kwas glikolowy czy mlekowy, złuszczają naskórek i rozjaśniają.
Retinoidy
Regulują odnowę komórkową oraz wydzielanie sebum.
Kwas azelainowy
Działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie.
Niacynamid
Witamina B3, łagodzi podrażnienia i wzmacnia barierę skórną.
Lizaty bakteryjne
Wspierają mikrobiom skóry i jej naturalną odporność.
Ceramidy
Odbudowują barierę lipidową naskórka.

Na podstawie wytycznych PTD (2023) przytoczonych w opracowaniu lek. Aleksandry Anderson

Klasyfikacja i podejście terapeutyczne w trądziku według PTD

Postać łagodna trądziku
+Możliwość stosowania dermokosmetyków jako samodzielnej terapii
+Brak konieczności stosowania leków na receptę o silnym działaniu
−Wymaga czasu na optymalne działanie substancji aktywnych
−Ryzyko przeoczenia momentu, w którym choroba postępuje
pola_zabiegoweMniej niż 50% powierzchni twarzy
Postać umiarkowana i ciężka trądziku
+Szybkie i silne działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne
+Zminimalizowanie ryzyka powstania blizn potrądzikowych
−Konieczność stosowania leków o potencjalnych działaniach niepożądanych
−Wymagana ścisła kontrola lekarza dermatologa
pola_zabiegowePonad 50% powierzchni twarzy

Słownik pojęć

PTD
Polskie Towarzystwo Dermatologiczne, organizacja naukowa zrzeszająca lekarzy dermatologów, opracowująca m.in. wytyczne i rekomendacje terapeutyczne.
Dermokosmetyki
Kosmetyki o właściwościach pielęgnacyjnych i wspomagających leczenie schorzeń dermatologicznych, często o potwierdzonym w badaniach działaniu.
Alfa-hydroksykwasy (AHA)
Grupa organicznych kwasów (np. kwas mlekowy, glikolowy), które złuszczają naskórek, nawilżają oraz poprawiają elastyczność skóry.
Beta-hydroksykwasy (BHA)
Grupa kwasów, do której należy m.in. kwas salicylowy; wykazują zdolność do głębokiego oczyszczania porów skóry oraz działanie przeciwzapalne.
Retinoidy
Aktywne substancje będące pochodnymi witaminy A, stosowane w leczeniu trądziku i przeciwdziałaniu starzeniu się skóry.
Ceramidy
Naturalne lipidy (tłuszcze) wchodzące w skład bariery naskórkowej, zapobiegające utracie wody i chroniące przed czynnikami zewnętrznymi.

Najczęstsze pytania

Czy trądzik można leczyć wyłącznie dermokosmetykami?▼
Tak, polskie wytyczne PTD z 2023 roku dopuszczają stosowanie samych dermokosmetyków w łagodnej postaci trądziku, gdzie zmiany obejmują mniej niż połowę twarzy.
Czy farmaceuta w aptece może zdiagnozować trądzik?▼
Nie, zgodnie z Ustawą o zawodzie farmaceuty z 2021 roku, farmaceuta nie posiada uprawnień do diagnozowania chorób. Może natomiast doradzać w wyborze odpowiednich kosmetyków i edukować w zakresie pielęgnacji.
Jaka jest rola dermokosmetyków w ciężkich postaciach trądziku?▼
W przypadkach umiarkowanych i ciężkich (zmiany na ponad połowie twarzy) dermokosmetyki stanowią wyłącznie wsparcie dla zaleconej przez lekarza farmakoterapii (leków miejscowych lub doustnych).
Jakie są podstawowe zasady codziennej pielęgnacji skóry trądzikowej?▼
Zaleca się mycie twarzy dwa razy na dobę preparatami o kwaśnym odczynie pH oraz codzienne stosowanie ochrony przeciwsłonecznej o wartości minimum SPF 30.

Pierwsi napisali na ten temat

Komentarze (0)

0/2000

Powiązane artykuły

Leki GLP-1 jako nowa opcja w dermatologii: badania z Wrocławia

Badacze z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu przeanalizowali zastosowanie agonistów receptora GLP-1 w dermatologii. Najwięcej danych dotyczy łuszczycy, ale autorzy podkreślają, że wciąż brakuje dużych badań klinicznych potwierdzających skuteczność tych leków w leczeniu chorób skóry.

11 lipca 2026

Jak przekonać Polaków do szczepień przeciw grypie? Nowe instrukcje dla farmaceutów

Publikacja wskazuje metody prowadzenia rozmów z pacjentami w aptekach i odnosi się do powszechnych opinii o bezpieczeństwie oraz składzie szczepionek. Poradnik pomija jednak niektóre dane medyczne, takie jak istnienie szczepionek żywych czy procedury kwalifikacji pacjentów. Dystrybucja materiału zbiega się w czasie z przygotowaniami do sezonu grypowego w Polsce.

20 sierpnia 2026

Pielęgnacja skóry w sezonie grzewczym a koszty leków recepturowych w Polsce

Amerykańskie instytucje medyczne opublikowały wytyczne dotyczące pielęgnacji skóry w sezonie grzewczym, wskazując na zasady kąpieli w letniej wodzie i szybkiego nawilżania. W Polsce koszt leków recepturowych na przesuszenie zależy od ryczałtu oraz limitów finansowania surowców ustalanych przez NFZ. Receptę na preparaty robione może wystawić lekarz POZ.

24 września 2026

Apteki: nowe wytyczne postępowania w przypadku niepożądanego odczynu poszczepiennego 

Dokumenty opublikowane 4 sierpnia 2026 roku opisują trzystopniowy schemat postępowania ratunkowego w aptekach. Wytyczne nakładają na farmaceutów obowiązek zgłaszania niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) do inspekcji sanitarnej w ciągu 24 godzin. Nowe zasady mają przygotować personel do nadchodzącego sezonu szczepień ochronnych.

6 sierpnia 2026

Raport PTD: Siedem lat oczekiwania na diagnozę trądziku odwróconego w Polsce

Polskie Towarzystwo Dermatologiczne oraz Instytut Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego opublikowały pierwszy w Polsce raport poświęcony trądzikowi odwróconemu. Proces diagnostyczny trwa średnio siedem lat, co ogranicza dostęp do skutecznego leczenia biologicznego. Z refundowanego programu lekowego B.161 korzysta obecnie 402 pacjentów przy populacji chorych szacowanej na 380 tysięcy osób.

4 września 2026

Nowy podręcznik o interakcjach leków z jedzeniem i alkoholem trafi do farmaceutów 12 lipca!

Nowa publikacja ma zebrać praktyczne informacje o tym, jak jedzenie, napoje, alkohol i dym tytoniowy wpływają na działanie ponad 400 leków dostępnych w polskich aptekach. Autorzy podają konkretne przykłady interakcji, które mogą obniżać skuteczność terapii albo zmieniać stężenie leku w organizmie.

10 lipca 2026

StartSzukaj