Najważniejsze
- •Ciężki niedobór witaminy D wiązał się z ponad trzykrotnie większym prawdopodobieństwem umiarkowanego lub silniejszego bólu w ciągu 24 godzin po mastektomii.
- •Pacjentki z niedoborem otrzymały średnio o 8,04 µg więcej fentanylu podczas operacji i zużyły o 112,17 mg więcej tramadolu w pierwszej dobie.
- •Badanie objęło 184 kobiety po jednostronnej zmodyfikowanej radykalnej mastektomii, podzielone według stężenia witaminy D poniżej lub od 30 nmol/l.
- •Wyniki wskazują na korelację, ale nie dowodzą, że niedobór witaminy D powoduje silniejszy ból ani że suplementacja przed operacją go zmniejszy.
- •Przed wyciągnięciem wniosków o suplementacji potrzebne są randomizowane badania kliniczne.
Kobiety z ciężkim niedoborem witaminy D częściej odczuwały umiarkowany ból po mastektomii i otrzymywały więcej opioidów — wynika z badania przeprowadzonego w Egipcie.
Kobiety z ciężkim niedoborem witaminy D częściej odczuwały umiarkowany ból po mastektomii i otrzymywały większe dawki leków przeciwbólowych niż pacjentki z wyższym poziomem tej witaminy. Takie wyniki przyniosło prospektywne badanie obserwacyjne przeprowadzone w Fayoum University Hospital w Egipcie. Opublikowano je 19 maja 2026 roku w czasopiśmie „Regional Anesthesia & Pain Medicine”.
Większe zapotrzebowanie na leki przeciwbólowe
Badanie objęło 184 kobiety z rakiem piersi, które przeszły jednostronną zmodyfikowaną radykalną mastektomię. Naukowcy podzielili pacjentki na dwie równe grupy. W pierwszej znalazły się 92 kobiety z poziomem witaminy D poniżej 30 nmol/l, a w drugiej — 92 pacjentki z poziomem wynoszącym co najmniej 30 nmol/l.
W ciągu pierwszych 24 godzin po operacji u kobiet z niedoborem prawdopodobieństwo wystąpienia bólu o nasileniu umiarkowanym lub większym było ponad trzykrotnie wyższe. Skorygowany iloraz szans wyniósł 3,12, a 95-procentowy przedział ufności obejmował wartości od 1,58 do 6,13. Różnica dotyczyła bólu umiarkowanego. Żadna z pacjentek nie zgłaszała bólu sklasyfikowanego jako ciężki, czyli osiągającego co najmniej 7 punktów w skali od 0 do 10.
Podczas operacji pacjentki z niedoborem otrzymały średnio o 8,04 mikrograma fentanylu więcej niż kobiety z grupy porównawczej. W pierwszej dobie po zabiegu zużyły także średnio o 112,17 miligrama tramadolu więcej. Wszystkie kobiety otrzymywały standardowe leczenie przeciwbólowe. Dodatkowy tramadol mogły dawkować za pomocą systemu kontrolowanego przez pacjentkę.
Ograniczenia badania
Poziom witaminy D poniżej 30 nmol/l odpowiada ciężkiemu niedoborowi. Część międzynarodowych organizacji medycznych uznaje za niedobór także wartości poniżej 50 nmol/l. Badanie nie oceniało jednak, czy uzupełnienie witaminy D przed operacją zmniejsza ból. Nie uwzględniono również między innymi lęku przedoperacyjnego, depresji, stopnia zaawansowania nowotworu ani chorób towarzyszących.
Autorzy podkreślają, że wyniki wskazują na korelację, a nie na związek przyczynowo-skutkowy. Potrzebne są randomizowane badania kliniczne, aby ocenić wpływ suplementacji na ból po mastektomii. Decyzję o przyjmowaniu witaminy D pacjentki powinny podejmować po konsultacji z lekarzem prowadzącym.
Porównanie zapotrzebowania na leki przeciwbólowe w grupach pacjentek (różnica średnich)
| Lek | Dodatkowe zużycie (grupa z niedoborem) |
|---|---|
| Fentanyl (śródoperacyjnie) | 8,04 µg |
| Tramadol (pierwsza doba po operacji) | 112,17 mg |
Opracowano na podstawie badania opublikowanego w „Regional Anesthesia & Pain Medicine” (2026).
Witamina D a ból po mastektomii — najważniejsze wyniki badania
Na podstawie prospektywnego badania obserwacyjnego opublikowanego w „Regional Anesthesia & Pain Medicine” (2026).
Słownik pojęć
- Mastektomia
- Operacyjne usunięcie piersi; w opisanym badaniu wykonano jednostronną zmodyfikowaną radykalną mastektomię.
- Zmodyfikowana radykalna mastektomia
- Rozległa operacja obejmująca usunięcie piersi oraz zazwyczaj węzłów chłonnych pachowych, z oszczędzeniem części struktur ściany klatki piersiowej.
- Iloraz szans (OR)
- Miara statystyczna porównująca szanse wystąpienia danego zdarzenia w dwóch grupach; OR 3,12 oznacza ponad trzykrotnie wyższe szanse w grupie badanej po uwzględnieniu określonych czynników.
- Przedział ufności 95%
- Zakres wartości pokazujący niepewność oszacowania; w tym badaniu dla OR wynosił od 1,58 do 6,13.
- Analgezja kontrolowana przez pacjentkę (PCA)
- System pozwalający pacjentowi samodzielnie podawać określone, zaprogramowane dawki leku przeciwbólowego, z zachowaniem limitów bezpieczeństwa.
- Badanie prospektywne obserwacyjne
- Badanie, w którym uczestników obserwuje się w czasie, bez przypisywania przez badaczy konkretnej interwencji, takiej jak suplementacja.
