Najważniejsze
- •NFZ i Ministerstwo Zdrowia rozpoczęły akcję informacyjną dla lekarzy, która ma promować przepisywanie tańszych odpowiedników leków o tej samej substancji czynnej, dawce i postaci.
- •Fundusz wskazuje, że koszty refundacji rosną szybciej niż liczba pacjentów: od 2023 r. liczba korzystających z bezpłatnych leków wzrosła o 4,4 proc., a koszty recept o 25 proc.
- •Przykładem różnic cenowych są leki przeciwzakrzepowe, gdzie koszt opakowania może wynosić od 65,45 zł do 370,07 zł mimo identycznego efektu terapeutycznego według NFZ.
- •NFZ szacuje, że zmiana ordynowania w obrębie tych samych substancji czynnych mogłaby dać oszczędności liczone w setkach milionów złotych rocznie, a docelowo nawet około 1 mld zł.
- •Na razie Fundusz nie ujawnił pełnej metodologii wyliczeń ani skali akcji, więc jej realne skutki dla lekarzy, aptek i budżetu refundacyjnego będzie można ocenić dopiero po publikacji szczegółowych danych.
NFZ i Ministerstwo Zdrowia rozpoczęły akcję informacyjną skierowaną do lekarzy, zachęcając do przepisywania tańszych odpowiedników leków o tej samej substancji czynnej, dawce i postaci.
Narodowy Fundusz Zdrowia poinformował 22 maja 2026 r., że wspólnie z Ministerstwem Zdrowia prowadzi w Polsce akcję informacyjną skierowaną do lekarzy i placówek medycznych. Jej celem jest zachęcanie do przepisywania tańszych odpowiedników leków o tej samej substancji czynnej, dawce i postaci, aby ograniczyć rosnące koszty refundacji.
Jak podał Fundusz, do lekarzy trafiają pisma pokazujące, ile środków publicznych przeznacza się na leczenie pacjentów pozostających pod ich opieką oraz jakie oszczędności byłyby możliwe przy wyborze innych wariantów tych samych terapii. Zastępca prezesa NFZ ds. służb mundurowych, Miłosz Anczakowski, powiedział, że część lekarzy w pierwszych odpowiedziach deklarowała, iż nie była świadoma skali różnic cenowych między preparatami o identycznym działaniu terapeutycznym.
Koszty terapii i skala możliwych oszczędności
NFZ podkreśla, że chodzi wyłącznie o leki mające tę samą substancję czynną, tę samą dawkę i tę samą postać, a więc — według Funduszu — dające taki sam efekt terapeutyczny. Jako przykład wskazano leki przeciwzakrzepowe, w przypadku których koszt jednego opakowania ma wynosić od 65,45 zł do 370,07 zł. Fundusz nie podał jednak w komunikacie nazw preparatów, substancji czynnej ani wielkości opakowań.
Akcję NFZ uzasadnia danymi o kosztach programów bezpłatnych leków. Według Funduszu w 2025 r. wydatki w tym obszarze sięgnęły niemal 10 mld zł. Jednocześnie od 2023 r. liczba pacjentów korzystających z tych leków wzrosła o 4,4 proc., podczas gdy koszty recept zwiększyły się o 25 proc. Na tej podstawie NFZ ocenia, że zmiana sposobu ordynowania leków w obrębie tych samych substancji czynnych mogłaby przynieść oszczędności liczone w setkach milionów złotych rocznie, a docelowo nawet około 1 mld zł. Według przedstawicieli Funduszu jeden lekarz może wygenerować do 500 tys. zł rocznych oszczędności, ale NFZ nie ujawnił metodologii tych wyliczeń.
Akcja ma mieć charakter edukacyjny
Fundusz zaznacza, że działania mają charakter edukacyjny i analityczny, a nie służą ingerowaniu w decyzje kliniczne lekarzy. Jednocześnie z dostępnych materiałów nie wynika, ilu medyków otrzymało już takie pisma ani jakie grupy leków obejmuje akcja poza wskazanym przykładem preparatów przeciwzakrzepowych.
W polskim systemie koszt terapii nie zależy wyłącznie od decyzji lekarza. Znaczenie mają także możliwość zamiany leku w aptece oraz zgoda pacjenta na zmianę preparatu. Sprawa dotyczy przede wszystkim rosnących kosztów programów bezpłatnych leków, które według NFZ rosną szybciej niż liczba korzystających z nich pacjentów.
Na razie NFZ nie przedstawił pełnej skali akcji ani metodologii szacowania oszczędności. Oznacza to, że praktyczne efekty kampanii dla lekarzy, aptek i budżetu refundacyjnego będzie można ocenić dopiero po publikacji bardziej szczegółowych danych.
Jak według NFZ ma działać mechanizm oszczędności
Opracowanie na podstawie treści artykułu i komunikatu NFZ.
Najważniejsze liczby dotyczące akcji NFZ i kosztów refundacji
| Wskaźnik | Wartość | Kontekst |
|---|---|---|
| Wydatki na bezpłatne leki w 2025 r. | niemal 10 mld zł | Dane NFZ przywołane w artykule |
| Wzrost liczby pacjentów od 2023 r. | 4,4 proc. | Pacjenci korzystający z bezpłatnych leków |
| Wzrost kosztów recept od 2023 r. | 25 proc. | Koszty rosły szybciej niż liczba pacjentów |
| Koszt opakowania leku przeciwzakrzepowego | 65,45–370,07 zł | Przykład różnic cenowych przy tej samej substancji, dawce i postaci |
| Potencjalne oszczędności systemowe | setki milionów zł rocznie, docelowo ok. 1 mld zł | Szacunki NFZ |
| Potencjalne oszczędności przypisywane jednemu lekarzowi | do 500 tys. zł rocznie | Szacunki NFZ bez ujawnionej metodologii |
Źródło: artykuł na podstawie komunikatu NFZ z 22 maja 2026 r.
Słownik pojęć
- Substancja czynna
- Składnik leku odpowiedzialny za jego działanie terapeutyczne.
- Refundacja
- Finansowanie całości lub części kosztu leku ze środków publicznych.
- Odpowiednik leku
- Preparat zawierający tę samą substancję czynną, w tej samej dawce i postaci, stosowany jako alternatywa dla innego produktu.
- Ordynowanie
- Podejmowanie przez lekarza decyzji o przepisaniu określonego leku lub terapii.
- Zamiennictwo w aptece
- Możliwość wydania pacjentowi innego preparatu równoważnego zamiast leku wskazanego na recepcie, zgodnie z obowiązującymi zasadami.
