Najważniejsze
- •Naukowcy z Eurac Research wykryli w mumii Ötziego mikroorganizmy, które mogą być związane zarówno z jego dawnym mikrobiomem, jak i lodowcowym środowiskiem zachowania.
- •Analiza DNA i RNA wskazała m.in. bakterie z rodzaju Clostridium i Romboutsia hominis oraz zimnolubne drożdże Glaciozyma i Mrakia.
- •Część materiału genetycznego była silnie zdegradowana, ale część próbek wyglądała na relatywnie świeżą, co sugeruje możliwą aktywność mikroorganizmów w chłodni.
- •Warunki konserwacji mumii, w tym fenol i bardzo wysoka wilgotność, mogły wpływać na to, które mikroby przetrwały i zaczęły dominować.
- •Odkrycie pokazuje, że mumia Ötziego jest dynamicznym obiektem biologicznym, a nie tylko statycznym zabytkiem, co ma znaczenie dla ochrony innych organicznych znalezisk.
Naukowcy z Eurac Research wykryli aktywne mikroorganizmy w ciele Ötziego, które mogły przetrwać 5300 lat od śmierci Człowieka Lodu.
Naukowcy z Eurac Research wykryli aktywne mikroorganizmy w ciele Ötziego, słynnego Człowieka Lodu, który zmarł około 3300 roku p.n.e. Wyniki badania opublikowano 3 czerwca 2026 roku w czasopiśmie „Microbiome”. Zespół ustalił, że w mumii przechowywanej w South Tyrol Museum of Archaeology przetrwały drobnoustroje związane zarówno z dawnym organizmem mężczyzny, jak i z jego lodowcowym otoczeniem.
Badacze przeanalizowali próbki DNA i RNA pobrane z ciała mumii oraz z jej środowiska w 2010 i 2019 roku. Wśród zidentyfikowanych organizmów znalazły się bakterie z rodzaju Clostridium i Romboutsia hominis oraz zimnolubne drożdże z rodzajów Glaciozyma i Mrakia. Część materiału genetycznego nosiła ślady silnego rozkładu, co wskazuje na jego duży wiek, ale część próbek wyglądała na relatywnie świeżą. To skłoniło naukowców do wniosku, że niektóre mikroorganizmy mogły pozostać aktywne w warunkach przechowywania mumii.
Ötzi od 1991 roku spoczywa w komorze chłodniczej w temperaturze minus 6 stopni Celsjusza i przy wilgotności na poziomie 99 procent. Takie warunki miały chronić tkanki przed dalszym rozkładem. Mumia była też w przeszłości traktowana fenolem, aby ograniczyć rozwój mikroorganizmów, jednak badacze zwracają uwagę, że część wykrytych drożdży potrafi metabolizować ten związek. W praktyce oznacza to, że zabiegi konserwatorskie mogły wpływać na to, które mikroby utrzymały się na ciele przez lata.
Ötzi pozostaje jednym z najważniejszych znalezisk archeologicznych w Europie od czasu odkrycia w Alpach Ötztalskich w 1991 roku. Jego ciało dostarczyło już wcześniej danych o diecie, zdrowiu i środowisku życia człowieka z epoki miedzi. Nowe badanie poszerza ten obraz o mikrobiom, który może zachowywać się jak zapis dawnych warunków życia, a nie tylko jak ślad po śmierci.
Autorzy pracy sugerują, że mumia nie powinna być postrzegana jako statyczny artefakt, lecz jako biologicznie dynamiczny obiekt. Dla konserwatorów oznacza to potrzebę stałego monitorowania warunków przechowywania i składu mikroorganizmów. W praktyce takie wyniki mogą wpłynąć na metody ochrony innych zabytków organicznych, które także mogą kryć aktywne elementy dawnego mikrobiomu.
Jak naukowcy badali mikroorganizmy Ötziego
Na podstawie opisu badania opublikowanego w „Microbiome” i streszczeń źródeł wtórnych.
Najważniejsze dane z badania mikrobiomu Ötziego
| Element badania | Wynik / informacja | Znaczenie |
|---|---|---|
| Data publikacji badania | 3 czerwca 2026 | Artykuł ukazał się w czasopiśmie „Microbiome” |
| Rok śmierci Ötziego | ok. 3300 r. p.n.e. | Mikroorganizmy przetrwały około 5300 lat |
| Temperatura przechowywania | −6°C | Warunki miały spowalniać rozkład tkanek |
| Wilgotność przechowywania | 99% | Wysoka wilgotność stabilizuje środowisko komory |
| Badane lata próbek | 2010 i 2019 | Pozwoliły porównać zmiany mikrobiomu w czasie |
| Wykryte bakterie | Clostridium, Romboutsia hominis | Mogą pochodzić z dawnego mikrobiomu jelitowego |
| Wykryte drożdże | Glaciozyma, Mrakia | Gatunki przystosowane do zimna |
| Zabieg konserwatorski | Fenol | Mógł selekcjonować mikroby zdolne go metabolizować |
Na podstawie treści artykułu i przywołanych wyników badania Eurac Research.
Słownik pojęć
- Mikrobiom
- Zbiór mikroorganizmów żyjących w danym środowisku, np. na skórze, w jelitach lub na powierzchni mumii.
- DNA
- Materiał genetyczny organizmów; jego uszkodzenia mogą wskazywać na wiek próbek.
- RNA
- Cząsteczka związana z ekspresją genów; jej obecność może sugerować aktywność biologiczną.
- Metagenomika
- Metoda analizy całego materiału genetycznego ze środowiska lub próbki, bez konieczności hodowli organizmów.
- Fenol
- Związek chemiczny używany w konserwacji, który może hamować rozwój grzybów, ale niektóre mikroorganizmy potrafią go rozkładać.
- Mumia
- Szczątki człowieka lub zwierzęcia zachowane w stanie częściowej lub całkowitej mumifikacji.
- Drożdże zimnolubne
- Gatunki drożdży przystosowane do życia i wzrostu w niskich temperaturach.
