Najważniejsze
- •Niemieckie organizacje zdrowotne alarmują, że używanie e-papierosów i innych produktów nikotynowych przez młodzież rośnie, szczególnie w grupie 12–17 lat.
- •W artykule pojawia się ważne zastrzeżenie metodologiczne: część cytowanych danych BIÖG może dotyczyć nie tylko palenia, ale szerzej konsumpcji nikotyny lub wyłącznie wielorazowych e-papierosów.
- •Eksperci ostrzegają przed ryzykiem uzależnienia od nikotyny oraz szkodami dla rozwijającego się mózgu, serca i płuc dzieci i nastolatków.
- •W odpowiedzi na trend wskazano programy profilaktyczne w szkołach oraz postulaty zaostrzenia przepisów, m.in. wyższe podatki, zakaz marketingu, aromatów i jednolite opakowania.
- •Kluczowe dla dalszej debaty będzie doprecyzowanie danych źródłowych oraz ocena skuteczności proponowanych działań profilaktycznych i regulacyjnych.
Deutsche Herzstiftung i eksperci z berlińskiej Charité ostrzegli 29 maja, że w Niemczech rośnie używanie e-papierosów i innych produktów nikotynowych wśród nieletnich.
Deutsche Herzstiftung i eksperci z berlińskiej Charité ostrzegli 29 maja przed wzrostem używania e-papierosów i innych produktów nikotynowych przez dzieci i młodzież w Niemczech. Przed Światowym Dniem Bez Tytoniu, przypadającym 31 maja, zaapelowali o zaostrzenie ochrony nieletnich oraz działań profilaktycznych.
Organizacje powołały się na dane niemieckiego Federalnego Instytutu Zdrowia Publicznego, BIÖG, obejmujące lata 2021–2025. Według przytoczonych przez nie informacji wskaźnik w grupie 12–17 lat wzrósł z 6,1 proc. w 2021 r. do 9,6 proc. w 2025 r. Nie jest jednak jasne, czego dokładnie dotyczy ten odsetek, ponieważ źródła wtórne opisują go niespójnie jako „palenie” albo szerzej — „używanie nikotyny”. Oznacza to, że interpretacja tej liczby wymaga weryfikacji w materiale źródłowym BIÖG.
Bardziej jednoznacznie przedstawiono wzrost używania e-papierosów. W grupie 12–17 lat odsetek chłopców korzystających z tych produktów miał wzrosnąć z 2,9 proc. do 6,7 proc., a dziewcząt — z 1,8 proc. do 7,8 proc. Także w tym przypadku pozostaje zastrzeżenie metodologiczne: główne źródło mówi konkretnie o „wielorazowych e-papierosach”, więc nie wiadomo, czy dane obejmują całą kategorię e-papierosów, czy tylko jej część.
Przewodniczący Deutsche Herzstiftung, kardiolog prof. Thomas Voigtländer, nazwał te dane alarmującymi i wskazał na ryzyko uzależnienia od nikotyny oraz szkód dla mózgu, serca i płuc u dzieci i nastolatków. Fundacja przypomniała też, że palenie odpowiada za około 131 tys. zgonów rocznie w Niemczech, powołując się na „Tabakatlas Deutschland 2025” opracowany przez DKFZ.
Programy profilaktyczne i postulaty zmian
W odpowiedzi na ten trend fundacja wskazała dwa programy szkolne: „Rauchzeichen” w regionie Ren-Men oraz „nachvorn”, realizowany w Charité w Berlinie. Deutsche Herzstiftung podała, że przeznacza na oba projekty łącznie około 250 tys. euro rocznie. Z opisu wynika jednak przede wszystkim możliwość wdrażania programu w szkołach, a nie pełne potwierdzenie jego skuteczności w ograniczaniu inicjacji nikotynowej.
Wśród postulatów kierowanych do polityków znalazły się wyższe podatki na produkty tytoniowe i nikotynowe, zakaz marketingu, zakaz stosowania aromatów oraz wprowadzenie jednolitych opakowań. Organizacje nie odniosły tych propozycji do obecnych przepisów, dlatego nie wiadomo, które z nich oznaczałyby całkowicie nowe restrykcje, a które jedynie zaostrzenie już istniejących zasad.
Potrzeba doprecyzowania danych
W Niemczech, podobnie jak w innych krajach Europy, przez lata spadało palenie tradycyjnych papierosów wśród nieletnich. Rosnąca popularność e-papierosów komplikuje jednak ten obraz, zwłaszcza że w debacie publicznej często mieszają się trzy różne kategorie: palenie tytoniu, wapowanie i ogólne używanie nikotyny.
Sprawa może teraz wrócić do szerszej debaty o ochronie nieletnich przed nowymi produktami nikotynowymi. Kluczowe będzie doprecyzowanie danych BIÖG oraz ocena, na ile proponowane programy profilaktyczne i nowe ograniczenia mogą realnie zmienić ten trend.
Co napędza debatę o e-papierosach wśród nieletnich w Niemczech
Źródło: informacje zawarte w artykule na podstawie wypowiedzi Deutsche Herzstiftung, Charité i danych BIÖG.
Kluczowe dane przytoczone w artykule o używaniu nikotyny i e-papierosów przez młodzież w Niemczech
| Wskaźnik / grupa | 2021 | 2025 | Uwagi metodologiczne |
|---|---|---|---|
| 12–17 lat: wskaźnik ogólny | 6,1% | 9,6% | Niejasne, czy chodzi o palenie, czy szerzej o konsumpcję nikotyny |
| Chłopcy 12–17 lat: używanie e-papierosów | 2,9% | 6,7% | Źródło może dotyczyć konkretnie wielorazowych e-papierosów |
| Dziewczęta 12–17 lat: używanie e-papierosów | 1,8% | 7,8% | Źródło może dotyczyć konkretnie wielorazowych e-papierosów |
| Zgony przypisywane paleniu w Niemczech rocznie | — | ok. 131 tys. | Dane z „Tabakatlas Deutschland 2025” |
| Finansowanie dwóch programów szkolnych rocznie | — | ok. 250 tys. euro | Łącznie dla programów „Rauchzeichen” i „nachvorn” |
Źródło: dane i wartości przytoczone w artykule na podstawie BIÖG, Deutsche Herzstiftung i Tabakatlas Deutschland 2025.
Słownik pojęć
- E-papieros
- Urządzenie podgrzewające płyn, zwykle zawierający nikotynę, w celu wytworzenia aerozolu do inhalacji.
- Nikotyna
- Substancja silnie uzależniająca, obecna w wyrobach tytoniowych i wielu płynach do e-papierosów.
- Wapowanie
- Potoczne określenie używania e-papierosów, polegające na inhalacji aerozolu zamiast dymu tytoniowego.
- Inicjacja nikotynowa
- Moment rozpoczęcia używania produktów zawierających nikotynę, szczególnie istotny w profilaktyce wśród młodzieży.
- Profilaktyka szkolna
- Działania edukacyjne i prewencyjne prowadzone w szkołach, mające ograniczać ryzykowne zachowania zdrowotne.
- Jednolite opakowania
- Standaryzowane opakowania produktów tytoniowych lub nikotynowych, ograniczające elementy marketingowe i atrakcyjność wizualną.
